KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI

Özet

Dindarlık kurumsal bir dinin motifleri ile bireysel insani özelliklerin bir karışımı olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle de bir bireyin veya bir grubun dindarlığı hem toplumsal yapıya hem de kişilerin bireysel özelliklerine göre şekil almaktadır. Aynı dinin farklı coğrafyalardaki uygulamaları da farklı olabilmektedir. Bu durum da hem toplum dinamikleri hem de coğrafya ile ilişkili olabilmektedir. Bir dinin bir toplum tarafından kabulü de tüm bu dinamiklerle ilişkilidir. Tarihi kaynaklara baktığımızda Kırgızların İslam dinini benimsemesinin yüzyıllar aldığı görülmektedir. Güneyde yaşayan Kırgızlar, Sünni İslam anlayışını Kuzeyde yaşayan Kırgızlara göre daha erken dönemde tanımış ve kabul etmişlerdir. Kırgızlar tanım olarak İslam dinine geçmeleri XIX. yüzyıla kadar sürmüştür. Bu araştırmada bu çalışmada günümüzde Kırgızlarda İslam dinine ilişkin tutumun ölçülebilmesi için sağlayacak bir ölçeğin geliştirilebilmesi için amaçlanmıştır. Bu araştırmaya Kırgızistan’daki yedi il Batken, Celalabat, Çüy, Narın, Oş, Isık-Köl, Talas’tan gönüllü olarak katılan 600 kişi katılmıştır. Eldeki maddelerin faktör analizi sonucunda toplam varyansın %63,92’sini açıklayan. 3 boyutlu yapıyı gösterdiği ortaya çıkmıştır. Çalışmada 0.40’ın altındaki kalan maddeler atılmış ve ilgili faktöre ait olmadığı düşünülen maddeler ölçekten çıkarılmıştır. 30 madde ile başlanılan faktör analizinden 16 maddeden oluşan bir ölçek elde edilmiştir.