16. YÜZYIL DİVANLARINDA MUTFAK EŞYALARI

Özet

16. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu'nun zirveye çıktığı bir dönem olmuştur. Siyasi alanda olduğu gibi klasik Türk edebiyatı da bu dönemde zirveye ulaşmış, önemli ve kalemi kuvvetli birçok şair yetiştirmiştir. Bunlardan Bâkî, Edirneli Nazmî, Emrî, Fuzûlî, Hayâlî, Nevʻî, Taşlıcalı Yahyâ ve Zâtî'nin divanları ile Figânî'nin divançesi taranarak hazırlanan bu çalışmada, 16. yüzyıl Osmanlı mutfağında kullanılan mutfak eşyaları tespit edilmiştir. Bu mutfak eşyaları, hem içecek hem yiyecek kapları hem de yemeğin hazırlanma safhası ve yenmesi sırasında kullanılan araçlardır. Osmanlı mutfak kültüründe şarap yer almadığı için şarap ile ilgili mutfak eşyalarına yer verilmemiştir. Şarapla birlikte su için kullanılan kaplar ise çalışmaya dahil edilmiştir. Mutfak eşyaları, başlıklar hâlinde tasnif edilerek divanlarda geçtiği beyitler, şiir ve beyit numaraları ile birlikte belirtilmiş; eşyalar, önce tanımları ve özellikleri ile anlatılmış ardından örnek beyitlerdeki anlam açıklanarak divan şiirindeki kullanımı ve şairlerin bunlarla ilgili tasavvurları verilmiştir. Beyitlerde mutfak eşyalarının gerçek anlamının dışında benzetmeler yapılarak ve mecaz anlamlarda kullanıldığı görülmüştür. Tespit edilen unsurların divanlara göre kullanım sıklığı ve mutfak eşyalarının tüm divanlarda kullanım oranları tablo hâlinde çalışmanın sonunda verilmiştir. Anahtar Kelimeler: