Dergiler / Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2014 / Sayı: 35

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği: Örf-Adetlere ve Edebiyata Yansımaları

Sufi Tradition in Kyrgyz Society: in Non-Religious Traditions and Literary

Roza Abdıkulova(Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Elemanı)
Sayfa
513–531
Yayın Tarihi
2016-06-02
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bunların yanı sıra Sufizm,dolayısıyla sufi kelimesi ile ilgili olarak yer adlarına (Sopu‐Korgon, Sufi‐Bülend), insan adlarınave mütevazı insan anlamını veren nitelemelere yer verildiği de anlaşılmaktadır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Orta Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslâmîyet’in Sufizm yoluyla yayıldığıbilinmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kırgızlar arasında İslâmîyet’in Sufizm yoluyla yayılmasında birçok tarikatyapılanmasının Nakşibendî, Suffi Allayar, Ahmedi, Bakırgan ve Kırk Çiltenler) büyük roloynadığı bir gerçektir.
💡
Sonuç & Katkı:Bunların yanı sıra Sufizm,dolayısıyla sufi kelimesi ile ilgili olarak yer adlarına (Sopu‐Korgon, Sufi‐Bülend), insan adlarınave mütevazı insan anlamını veren nitelemelere yer verildiği de anlaşılmaktadır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kırgız · Orta Asya · Sufizm

Özet

Orta Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslâmîyet’in Sufizm yoluyla yayıldığıbilinmektedir. Kırgızlar arasında İslâmîyet’in Sufizm yoluyla yayılmasında birçok tarikatyapılanmasının Nakşibendî, Suffi Allayar, Ahmedi, Bakırgan ve Kırk Çiltenler) büyük roloynadığı bir gerçektir. Bu tarikatların bazı özellikleri zamanla Kırgız kültürünün bir parçasıhaline gelmiştir. Bu bakımdan Kırgızlar arasında günümüze kadar gelen bazı örf‐âdetlerdetarikatların izlerine rastlanabilir. Ayrıca Sufizme ilişkin izlerle, başta Manas Destanı olmaküzere, Er Töştük gibi kimi destanlarda ve XIX. yüzyıla ait şiirlerde karşılaşmak mümkündür.Bu anlamda Sufizmle ilgili Kırgızca deyimler dahi bulunmaktadır. Bunların yanı sıra Sufizm,dolayısıyla sufi kelimesi ile ilgili olarak yer adlarına (Sopu‐Korgon, Sufi‐Bülend), insan adlarınave mütevazı insan anlamını veren nitelemelere yer verildiği de anlaşılmaktadır

Abstract

İslam spread to Kyrgyz, who was one of the peoples of Central Asia, through Sufism. A lot of the sects (Nakshbandi, Suffi Allayar, Ahmedi, Bakırgan and the Forty Çiltens) played an im‐portant role in spreading İslam to Kyrgyz. Some of the features of these sects have gradually become part of Kyrgyz culture. Thus, some of the custom, coming up to the present and ap‐plied, are traces remained directly from these sects. Moreover, Sufism reflected in Manas epic, the epic Er Toshtuk and in the poetry of the XIX century. There are also many Kyrgyz state‐ments about Sufism. Further, due to Sufism, there are names of places and names of people with the word Sufi (Sopu‐Korgon, Sufi‐Bülend), it has been used as a modest man as well.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Abdıkulova, R. (2016). Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği: Örf-Adetlere ve Edebiyata Yansımaları. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 35, 513–531. https://doi.org/10.21563/sutad.187098

Kaynakça (25)

  1. ABRAMZON, S. M. (1999). Kırgız cana Kırgızstan Tarıhı Boyunca Tandalma Emgekter,
  2. Bişkek: Kırgızstan Yay BARTOLD, V. V. (1965). Fergana. Soçineniya, III. Tom. Moskva: Nauka Yay.
  3. BAYALİYEVA, T. (1981). Religioznıye Perejitki u Kirgizov i ih Preodoleniye, Frunze: İlim Yay.
  4. BERNŞTAM, A. N. (1997). İzbrannıye Trudı po Arheologii i İstorii Kırgızov i Kırgızsta‐ na, Bişkek: Aybek Yay.
  5. Calal‐Abaddağı Iyık Cerler cana El Daanışmandığı (2010). “Aygine Madaniy‐İzildöö Borboru”, Bişkek: Maxprint Yay.
  6. KARASAEV, H. (1996). Kamus Naama. Karasay Sözdük, Bişkek: Şam Yay.
  7. YUDAHİN, K. K. (1985). Kirgizsko‐Russkiy Slovar, Moskva: Sovetskaya Ensiklopediya Yay.
  8. MALTABAROV, B. (2002). Religiya i Sosiyalno‐Politiçeskiye Prosessı v Kırgızstane.
  9. MAMBETALİEV, S. (1966). Kırgızstandagı Musulman Sektaları, Frunze: Kırgızstan Yay
  10. MAMBETALİEV, S. (1974). İslamdın Canı Şartka Caraşa Kubuluşu, Frunze: Kırgızstan Yay.
  11. Manas. Baatırdık Epos (2010). “Sayakbay Karalaev Varyantına Göre”, Bişkek: Turar bYay.
  12. Manas. Ensiklopediya (1995). I. Tom. Bişkek: Muras Yay
  13. Manas. Kırgız Elinin Baatırdık Eposu (1995). “Sagımbay Orozbakov varyantı”, I, Kitep. Bişkek: Kırgızstan Yay
  14. Manas. Kırgız Elinin Baatırdık Eposu (1995). “Sagımbay Orozbakov varyantı, II, Kitep. Bişkek: Kırgızstan Yay
  15. Manas. Kırgız Elinin Baatırdık Eposu (1995). “Sagımbay Orozbakov varyantı”, III, Kitep. Bişkek: Kırgızstan Yay.
  16. Manas. Kırgız Elinin Baatırdık Eposu (1997). “Sagımbay Orozbakov varyantı”, IV. Kitep. Bişkek: Şam Yay.
  17. Manas. Kırgız Elinini Baatırdık Eposu (1998). “Sayakbay Karalaev varyantı”, III. Kitep. Bişkek: Şam Yay.
  18. MELİBOEV, A. (2009). Safed Bulon Hikoyalari Yohud Siz Bilmagan Otuz İhtiro. Toş‐ kent: Tafakkur Yay.
  19. MOÇOEV, Dc. (1998). Arabizmı v Kırgızskom Yazıke. Bişkek: Aybek Yay.
  20. NASTİÇ, V. N. (1989). “Şah‐Fazil: Mavzoley ili Sufiyskaya Hanaka, (O Dostovernosti Tipologiçeskoy Atribusii Arhitektrunıh Soorujeniy po Dannım Epigrafiki)” Sufizm v Kopntekste Musulmanskoy Kulturı, Moskva: 280‐288.
  21. OCAK, A. Y. (1992). Kültür Tarihi Kaynağı Olarak Menakıbnameler (Metodolojik Bir Yaklaşım), Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.
  22. PETRAŞ Yu. G. (1961). Svyatıye Mesta Obmana. Frunze: Kirgizskoye Gosudarstvenno‐ ye İzdatelstvo.
  23. TABIŞALİEVA, A. (1993). Vera v Turkestane, Bişkek: Az‐Mak Yay. Tandalmalar. (1984). Frunze: Kırgızstan yayını.
  24. TOKTOGUL (1968). Çıgarmalarının Eki Tomduk Cıynağı, II, Tom. Frunze: Kırgızstan Yay.
  25. YAMAN, A. (2006). Allahçılar Orta Asya’da Yesevîlik Kızılbaş Türkler Laçiler İstanbul: Nokta Kitap Yay.