KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 43

ARUZ VEZNİNİN TÜRK ŞİİRİNE TATBİKİNDE BAŞVURULAN İMLÂ/TELAFFUZ TASARRUFLARI VE MAHİYETLERİ

Mesut Bayram Düzenli(Siirt Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Eski Türk Edebiyatı.)
Şahap Bulak(Sakarya Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi,)
Sayfa
145–171
Yayın Tarihi
2018-07-23
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Aruz tasarruflarının enine boyuna tartışılarak konunun açıklığa kavuşturulabilmesi için öncelikle bu veznin, Türk şiirine tatbikinde yaşanan güçlükleri aşmak amacıyla başvurulan bütün imlâ/telaffuz tasarruflarının tanınması ve tanıtılması gerekir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tanzimat döneminden beri edebiyatçılar, eleştirmenler ve akademik çevrelerce hemen hemen bütün yönleriyle uzun uzadıya tartışılmasına rağmen, bugün aruz vezni ile ilgili çözülmesi gereken birçok sorun bulunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Adlandırılmasında dahi bir kabul birliği sağlanamayan söz konusu sorun, bugüne kadar çokça tartışılmış; fakat bir çözüme kavuşturulamamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Aruz tasarruflarının enine boyuna tartışılarak konunun açıklığa kavuşturulabilmesi için öncelikle bu veznin, Türk şiirine tatbikinde yaşanan güçlükleri aşmak amacıyla başvurulan bütün imlâ/telaffuz tasarruflarının tanınması ve tanıtılması gerekir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türkçe · Klasik Türk Şiiri · vezin

Özet

Tanzimat döneminden beri edebiyatçılar, eleştirmenler ve akademik çevrelerce hemen hemen bütün yönleriyle uzun uzadıya tartışılmasına rağmen, bugün aruz vezni ile ilgili çözülmesi gereken birçok sorun bulunmaktadır. Bu sorunların başında “aruz imlâsı”, “imlâsızlık”, “aruz tasarrufları” ve “aruz kusurları” gibi adlarla anılan ve aruz vezninin Türk şiirine tatbikinde yaşanan güçlükleri aşmak için başvurulan imlâ/telaffuz tasarrufları gelir. Adlandırılmasında dahi bir kabul birliği sağlanamayan söz konusu sorun, bugüne kadar çokça tartışılmış; fakat bir çözüme kavuşturulamamıştır. Aruz tasarruflarının enine boyuna tartışılarak konunun açıklığa kavuşturulabilmesi için öncelikle bu veznin, Türk şiirine tatbikinde yaşanan güçlükleri aşmak amacıyla başvurulan bütün imlâ/telaffuz tasarruflarının tanınması ve tanıtılması gerekir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Düzenli, M. B., Bulak, Ş. (2018). ARUZ VEZNİNİN TÜRK ŞİİRİNE TATBİKİNDE BAŞVURULAN İMLÂ/TELAFFUZ TASARRUFLARI VE MAHİYETLERİ. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 43, 145–171. https://doi.org/10.21563/sutad.447273

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (33)

  1. AKKUŞ, Metin (1991), Nef’î Sanatı ve Türkçe Divanı, Erzurum: Atatürk Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Doktora Tezi).
  2. AKOVALI-ZÂDE HÂTEM (1867), Divan, İstanbul.
  3. BÂKÎ, Divan, İBB Atatürk Kitaplığı, Bel Yz K 0298.
  4. BİLTEKİN, Halit (2003), Şeyhî Divanı (İnceleme-Tenkitli Metin-Dizin), Ankara: Ankara Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Doktora Tezi).
  5. ÇETİN, Nihat (1991), “Arûz”, DİA, C 3, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı: ss. 424-437.
  6. DAĞLAR, Abdülkadir (2007), “Hacı İbrahim Efendi’nin ‘Şerh-i Belâgât’i’ (Metin)”, Turkish Studies International Periodi-cal For the Languages Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 2/4 Fall: ss. 321-370.
  7. DÜZENLİ, Mesut Bayram (2014), Câmiü’l-Envâr alâ Tefsîri’l-İhlâs (vr. 1b-198b), İnceleme-Metin, Sakarya: Sakarya Üniversitesi, SBE,
  8. Türk Dili ve Edebiyatı ABD, (Yayımlanmamış Doktora Tezi).
  9. ENDERUNLU FÂZIL, Divan, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, NEKTY02819.
  10. ERSOY, Mehmet Akif (2009), Safahât, Ankara: Hece Yayınları.
  11. FUZÛLÎ. Divan, Bulak, Kahire, 1838.
  12. GÖLPINARLI, Abdulbaki (1985), Fuzûlî Divanı, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  13. GÖLPINARLI, Abdulbaki (1951), Nedîm Divanı, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  14. HÜSEYİN B. AHMED SİRÔZÎ. Câmiü’l-Envâr alâ Tefsîri’l-İhlâs, İstanbul Arkeoloji Müzesi Kütüphanesi, No. 66.
  15. İPEKTEN, Haluk (2008), Eski Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Aruz, İstanbul: Dergâh.
  16. İZ, Fahir (2010), Eski Türk Edebiyatında Nazım, C 1, Ankara: Akçağ Yayınları.
  17. KAHRAMAN, Mehmet (1996), Divan Edebiyatı Üzerine Tartışmalar, İstanbul: Beyan Yayınları.
  18. KOLCU, Hasan (2007), Türk Edebiyatında Hece-Aruz Tartışmaları, 2. Baskı, Ankara: Akçağ Yayınları.
  19. KÖPRÜLÜ, Fuad (1999), Edebiyat Araştırmaları, Ankara: TTK Basımevi.
  20. KÖPRÜLÜ, Fuad (1978), “Aruz”, İslam Ansiklopedisi, C 1, İstanbul: MEB.
  21. KÜÇÜK, Sabahattin, Bâkî Divanı, (14.12.207), http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10596,bakidivanisabahattinkucukpdf.pdf?0
  22. MANSUROĞLU, Mecdut, (1956), Çarhname, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  23. Mecmûa-i Eş’âr, Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi, Fatih, 986-003.
  24. Mecmûa-i Şuarâ, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi Nadir Eserler Bölümü, I0021123 (02251/021123).
  25. MUALLİM NACİ (1307), Istılâhât-ı Edebiyye, İstanbul: Şirket-i Mürettebiye Matbaası.
  26. NAMIK KEMAL (1303), Tahrîb-i Harâbât, İstanbul: Matbaa-i Ebuzziyâ.
  27. NEDÎM (1337), Divan, İstanbul: İkdâm Matbaası.
  28. NEF’Î (1836), Divan, Kahire: Bulak Matbaası.
  29. R. MAHMUD EKREM (1299), Ta’lîm-i Edebiyât, İstanbul: Mihran Matbaası.
  30. SARAÇ, Yekta (2008), Klasik Edebiyat Bilgisi-Belagat, İstanbul: Gökkubbe.
  31. TARLAN, Ali Nihat (1942), Şeyhî Divanı, İstanbul: Maarif Matbaası.
  32. ULUCAN, Mehmet (2005), Muvakkit-zâde Mehmed Pertev, Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri, Divanı’nın Tenkitli Metni ve Tahlili, Elazığ: Fırat Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Doktora Tezi).
  33. VARIŞOĞLU, Mehmet Celal (1997), Hâtem, Hayatı, Edebî Şahsiyeti, Divanı’nın Tenkitli Metni ve İncelenmesi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi, SBE, (Yayımlanma