KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Coğrafi Bilimler Dergisi / 2023 / Cilt: 21 Sayı: 2

Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları

Sema Özen Bayraktar(AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0239-3982
İhsan Çiçek(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, DİL VE TARİH COĞRAFYA FAKÜLTESİ, COĞRAFYA BÖLÜMÜ)0000-0002-9000-2805
Sayfa
594–615
Yayın Tarihi
2023-10-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Türkiye’de hortum olaylarına özgü belirlenen sinoptik modelleri ve bunların tehdit seviyelerini belirlemek, tahminciler için hortum gelişimini ne zaman ve nerede arayacaklarına dair iyi bir fikir sağlar.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ani gelişen meteorolojik kökenli doğal afetler içerisinde yer alan hortumlar, son yıllarda Türkiye’de can ve mal kayıplarına neden olmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hortumlu günlerin sinoptik koşullarının detaylı değerlendirildiği çalışmalarda hortumların birbirine benzeyen meteorolojik koşullarda oluştukları sonucuna ulaşılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Türkiye’de hortum olaylarına özgü belirlenen sinoptik modelleri ve bunların tehdit seviyelerini belirlemek, tahminciler için hortum gelişimini ne zaman ve nerede arayacaklarına dair iyi bir fikir sağlar.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2000-2020 Verileri
⚙️Değişkenler:Hortum · Tahmin ve Analiz · sinoptik tip

Özet

Ani gelişen meteorolojik kökenli doğal afetler içerisinde yer alan hortumlar, son yıllarda Türkiye’de can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Kısa zamanda gerçekleşmeleri nedeniyle tahmin edilmeleri zordur. Hortumlu günlerin sinoptik koşullarının detaylı değerlendirildiği çalışmalarda hortumların birbirine benzeyen meteorolojik koşullarda oluştukları sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle Türkiye’de etkili olan hortumların benzer desenlerini ortaya amacıyla 2000-2020 yılları arasında gerçekleşmiş hortumlar ve hortumlu günler için sinoptik desen sınıflaması yapılmıştır. Bu sınıflama asıl olarak 500 hPa seviyesinin sirkülasyon tipine ve yüzey özellikleriyle bağlantılı olarak, oluk ve sırt eksenlerinin konumu ve yönüne dayanmaktadır. Buna göre Türkiye’de 520 hortum olayı ve 408 hortumlu gün incelenerek “Keskin Oluk”, “Yayvan Oluk” ve “Kapalı Sistem” olmak üzere 3 sinoptik tipe ayrılmıştır. Keskin oluklar en fazla hortum üreten hâkim sinoptik tiptir. Türkiye’de hortum olaylarına özgü belirlenen sinoptik modelleri ve bunların tehdit seviyelerini belirlemek, tahminciler için hortum gelişimini ne zaman ve nerede arayacaklarına dair iyi bir fikir sağlar.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bayraktar, S. Ö., Çiçek, İ. (2023). Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları. Coğrafi Bilimler Dergisi, Cilt: 21 Sayı: 2, 594–615. https://doi.org/10.33688/aucbd.1358374

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (26)

  1. Ahrens, C. D., Samson, P. (2011). Extreme Weather and Climate, Chapter 12: Tornadoes, Brooks/Cole, Cengage Learning, ISBN: 0495118575.
  2. Canpolat, E., Keserci, F., Döker, M. F. (2021). Finike ve Kumluca ovalarında yaşanan su hortumlarının oluşum süreçleri ve etkileri. Türk Coğrafya Dergisi, (77), 19- 36. doi: 10.17211/tcd.827607
  3. Coşkun, M., Aksoy, B. (2007). 19 Haziran 2004 Çubuk-Sünlü (Ankara) hortum olayı. Doğu Coğrafya Dergisi, 12 (17), 203-22. Flocas, H.A., Karacostas, T.S. (1996). Cyclogenesis over the Aegean Sea: identification and synoptic categories. Meteorological Applications, (3), 53–61.doi: 10.1002/met.5060030106
  4. Flocas, H. A., Simmonds, I., Kouroutzoglou, J., Keay, K., Hatzaki, M., Bricolas, V., Asimakopoulos, D. (2010). On cyclonic tracks over the Eastern Mediterranean. Journal of Climate, (23), 5243–5257. doi: 10.1175/2010JCLI3426.1
  5. Gilbert. (1823). Von Wasserhosen und Erdtromben und ihrer verw€ustenden Kraft, neuere Bemerkungen (On waterspouts and tornadoes and their devastating power, newer comments). Annalen der Physik. (Berlin), 73, 95–110. doi: 10.1002/andp.18230730108
  6. Kahraman, A., Markowski, P. M. (2014). Tornado climatology of Turkey. Monthly Weather Review, 142 (6), 2345–2352. doi: 10.1175/MWR-D-13-00364.1
  7. Kahraman, A. (2021). Synoptic climatology of supercell-type tornado and very large hail days in Turkey. Weather, (76) 129-134. doi: doi.org/10.1002/wea.3829
  8. Karaca, M., Deniz, A., Tayanç, M. (2000). Cyclone track variability over Turkey in association with regional climate. International Journal of Climatology, (20), 1225–1236. doi: 10.1002/1097-0088(200008)20:103.3.CO;2-T
  9. Kocatürk, O. (2012). The great storm and tornado incident in Istanbul (19 July 1914), International Journal of Turcologia, 7 (13), 27–37.
  10. Koç, İ., Ünlüler, M. (2017). 26 Kasım 2010 günü Muğla’nın Çallı köyünde meydana gelen hortum olayının incelenmesi. III. Meteorolojik Uzaktan Algılama Sempozyumu, Meteoroloji Genel Müdürlüğü.
  11. Kolay, O., Özdemir, E. T., Yetemen, Ö. (2020). Flash flood and tornado disaster in Bodrum: case study of november 29, 2018, Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 5 (4), 491–497. doi: 10.35229/jaes.759162
  12. Mihajlović, J., Ducić, V., Burić, D. (2016). Tornadic waterspout event in Split (Croatia) analysis of meteorological environment. Journal of the Geographical Institute Jovan Cvijic SASA, 66 (2), 185-202. doi:10.2298/IJGI1602185M
  13. Özen Bayraktar, S., Çiçek, İ. (2022). Türkiye’de hortum olayları. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 9 (86), 1604-1616. doi: 10.26450/jshsr.3202
  14. Özen Bayraktar, S., Çiçek, İ., Yılmaz, E. (2023). Türkiye’de etki alanlarına göre hortumlar. Premium E-Journal of Social Science, 7 (34), 1140-1151. doi: 10.5281/zenodo.8404891
  15. Rauhala, J., Brooks, H. E., Schultz, D. M. (2012). Tornado climatology of Finland. Monthly Weather Review, 140, 1446–1456. doi: 10.1175/MWR-D-11-00196.1
  16. Renko, T., Kuzmić, J., Šoljan, V., Mahovic, N.S. (2016). Waterspouts in the eastern Adriatic from 2001 to 2013. Natural Hazards, (82), 441–470. doi: 10.1007/s11069-016-2192-5
  17. Sioutas, M.V. (2003). Tornadoes and waterspouts in Greece. Atmospheric Research, 67– 68, 645–656. doi: 10.1016/S0169-8095(03)00078-4
  18. Sioutas, M.V. (2011). A tornado and waterspout climatology for Greece. Atmospheric Research, 100 (4), 344-356. doi: 10.1016/j.atmosres.2010.08.011
  19. Sioutas, M.V., Flocas, H.A. (2003). Hailstorms in northern Greece: Synoptic and thermodynamic environment. Theoretical and Applied Climatology, (75), 189–202. doi:10.1007/s00704-003-0734-8
  20. Sioutas, M.V., Keul A.G. (2007). Waterspouts of the Adriatic, Ionian and Aegean Sea and their meteorological environment. Atmospheric Research, (83), 542–557. doi: 10.1016/j.atmosres.2005.08.009
  21. Trigo, I.F., Bigg G.R., Davies T.D. (2002). Climatology of cyclogenesis mechanisms in the Mediterranean. Monthly Weather Review, (130), 549–569. doi: 10.1175/1520-0493(2002)130 2.0.CO;2
  22. Trigo, I.F., Davies T.D., Bigg, G.R. (1999). Objective climatology of cyclones in the Mediterranean region. Journal of Climate, (12), 1685–1696. doi: 10.1175/1520-0442(1999)012 2.0.CO;2
  23. Türkeş, M. (1998). Influence of geopotential heights, cyclone frequency and Southern oscillation on rainfall variations in Turkey. International Journal of Climatology, (18), 649-680. doi:10.1002/(SICI)1097-0088(199805)18:6 3.0.CO;2-3
  24. Türkeş, M. (2021). Türkiye’de hortumlar artıyor mu?, EKOIQ, (Mart) 96-101. https://www.researchgate.net/publication/350020864 adresinden alınmıştır.
  25. Yurtseven, M. (2013). “Gelişmiş-V” Yapılı Oraj Fırtına Modeli Olarak Elâzığ-Maden Hortumu. Ankara: Meteoroloji Genel Müdürlüğü Yayınları.
  26. Coşkun, M., Aksoy, B. (2007). 19 Haziran 2004 Çubuk-Sünlü (Ankara) hortum olayı. Doğu Coğrafya Dergisi, 12 (17), 203-22.