Dergiler / Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi / 2023 / Cilt: 8 Sayı: Dr. Recep Yaşa’ya Armağan

Osmanlı İstihbarat Ağında Hareketlilik: Köprülüler Devri

Mobility in the Ottoman Intelligence Network: Köprülüs Era

Sayfa
2450–2496
Yayın Tarihi
2023-10-24
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bunlardan istifade edilerek neşredilmiş olan yerli ve yabancı çalışmalardan da yararlanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Zirvede kalmak, oraya çıkmaktan zor mudur?
📊
Temel Bulgular & Veri:Sorulardan anlaşılacağı üzere çalışmanın teması, Köprülü Mehmed Paşa’nın sadaretini takip eden yaklaşık yarım asırda, onların yönetimlerine istihbarî faaliyetlerin etkisinin olup olmadığıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Bunlardan istifade edilerek neşredilmiş olan yerli ve yabancı çalışmalardan da yararlanılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı istihbaratı · Köprülüler · Köprülü Mehmed Paşa

Özet

Zirvede kalmak, oraya çıkmaktan zor mudur? Ortaçağ devlet geleneğinde, her açıdan zirveyi görmüş bir devletin zirvede tutunma çabaları sonuç verecek mi, yoksa zaten yarım asırdır süren kötüye gidiş, gerileme ve akabinde kaçınılmaz bir çöküş ile mi sonuçlanacaktır? Elbette cumhuriyetten beri Türk tarih müfredatını okumuş olan kişiler için yukarıdaki soruları cevaplamak kolaydır. Fakat bilinen tarihin bilinmeyen taraflarında neler yaşanmıştı? Köprülüler neyi amaçlamış ne kadarını başarmıştı? Günümüz tarihçilerinin üzerinde ittifak ettiği ender konulardan olan Köprülüler Devri’nin başarısının arka planında neler yaşanmıştı? Sorulardan anlaşılacağı üzere çalışmanın teması, Köprülü Mehmed Paşa’nın sadaretini takip eden yaklaşık yarım asırda, onların yönetimlerine istihbarî faaliyetlerin etkisinin olup olmadığıdır. Çalışmaya dayanak oluşturan kaynak grubunun başında Osmanlı Arşivi’nden temin edilen resmi evrak ile devrin nabzını tutan Osmanlı kronikleri gelmektedir. Bunlardan istifade edilerek neşredilmiş olan yerli ve yabancı çalışmalardan da yararlanılmıştır.

Abstract

Is it harder to stay at the top than to get there? In the medieval state tradition, will the efforts of a state that has seen the peak from every point of view give results, or will it result in a deterioration that has already lasted for half a century, a decline and then an inevitable collapse? Of course, it is easy to answer the above questions for people who have studied the Turkish history curriculum since the republic. But what happened on the unknown sides of known history? What did the bridge people aim at, how much did they achieve? What happened against the background of the success of the Köprüllüler Era, one of the rare issues that modern historians are allied on? As can be understood from the questions, the theme of the study is whether intelligence activities have had an impact on their management in the nearly half century following Köprülü Mehmed Pasha’s loyalty. At the beginning of the source group that forms the basis of the study are the official documents obtained from the Ottoman Archive and the Ottoman chronicles that hold the pulse of the era Jul. The domestic and foreign studies that have been published by taking advantage of them have also been benefited.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YÜKSEL, A., DARICI, M. G. D. (2023). Osmanlı İstihbarat Ağında Hareketlilik: Köprülüler Devri. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 8 Sayı: Dr. Recep Yaşa’ya Armağan, 2450–2496. https://ajindex.com/articles/970128

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi/ Evrak TS. MA. e, 794 – 21; 715 – 30; 697 -12; 704 – 39; 528 – 87; 877 – 71; 7654/1; 560- 91; 797 – 52; 560/ 92; 748 – 89; 850 – 9, 560 – 92; 7654/1 Topkapı Sarayı Arşivi Maliyeden Müdevver Defter TS. MA. d 5995 T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Mühimme Defterleri BOA, A.DVNSMHM.d.5, 100, 101, 110, 108, 106, 98, 92, 69, 71 Maliyeden Müdevver Defterler BOA, MAD.d, 9860; 2998 Hattı Hümayunlar BOA, Hatt-ı Hümayun, 1446 – 39 Surre Defterleri EV. HMK. SR.d, 12, 26, 31, 39, 45 Bab-ı Defteri, Baş muhasebe Tophane-i Amire Kalemi Defterleri D.BŞM.TPH.d. 18599. İbnü’l-Emin Tasnifi Askeriye, İE.AS. 36 – 3302 İbnü’l-Emin Tasnifi Hariciye, İE.HR., 4 – 408 İbnü’l-Emin Tasnifi Dâhiliye, 9 – 897, 8 muharrem 1101/ 22 Ekim 1689; 9 – 857, 16 Recep 1102/ 15 Nisan 1691 İbnü’l-Emin Tasnifi Saray Mesalihi, İE.SM., 31 – 3287, 29 Zilhicce 1100 /14 Ekim 1689. Ali Emiri Tasnifi II. Mustafa, AE.SMST.II., 119 – 13017 Ali Emiri Tasnifi IV. Mehmed, AE. SMMD. IV. 54 - 6293 Ali Emiri Tasnifi II. Süleyman, AE.SSÜL.II., 20 – 2082
  2. Cevdet Tasnifi, Cevdet-i Maliye, C.ML.430 – 17424 Ali Emiri Tasnifi, IV. Mehmed, AE.SMMD.IV., 91 – 10758 Abdurrahman Abdi Paşa Vekayinamesi, Haz. Fahri Çetin Derin, İstanbul Üniversitesi,
  3. Sosyal Bilimler Enstirüsü, Yeniçağ Tarihi Anabilim Dalı (yayınlanmamış doktora tezi), 1993.
  4. Defterdar Sarı Mehmed Paşa, Zübde-i Vekâyiât, Haz. Abdülkadir Özcan, Ankara 1995.
  5. Ertuğrul Oral, Mehmed Halife Tarih-i Gılmani (Yayınlanmamış doktora tezi), Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, 2000. ‘İsâ-Zâde Târîhi, Haz. Ziya Yılmazer, İstanbul Fetih Cemiyeti, İstanbul 1996. Kâtip Çelebi, Fezleke, Haz. Zeynep Aycibin, Çamlıca Yayınları, İstanbul 2016.
  6. Mehmed Halife, Tarih-i Gılmani, (Sad. Kamil Su), Kültür Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1976.
  7. Mustafa Öksüz, Şem’dânîzâde Fındıklılı Süleyman Efendi’nin Mür’i’t Tevârih Adlı Eserinin (180B-345A) Tahlil ve Tenkidi Metni, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2009.
  8. Naima Mustafa Efendi, Naimâ Târihi, IV, Haz. Mehmed İpşirli, TTK Yay., Ankara 2007.
  9. Peçevi İbrahim Efendi, Peçevî Tarihi, I,II, Haz. Bekir Sıtkı Baykal, Kültür ve Turizm Bak. Yay., Ankara 1982.
  10. Silahdar Fındıklılı Mehmed Ağa, Nusretnâme, Haz. Mehmed Topal, Türkiye Bilimler Akademisi, Türk- İslam Bilim Kültür Mirası Dizisi, Ankara 2018.
  11. Silahdar Fındıklılı Mehmed Ağa, Silahdar Tarihi, I, Neşr. Ahmed Refik Altınay, İstanbul 19