Dergiler / İçtimaiyat / 2018 / Cilt: 2 - Sayı: 2

Chp İntihab ve Teftiş Bölgesi Raporlarına Göre II. Dünya Savaşı Yıllarında Elazığ

Sayfa
10–29
Yayın Tarihi
2018-11-22
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dünya Savaşı yıllarındaki bürokrasisi ile vilayetin iktisat, ziraat, ulaşım, adalet, sağlık, eğitim ve kültür gibi alanlardaki fotoğrafı çekilmeye çalışılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kemalist Cumhuriyet’in tek parti döneminde Vilayat-ı Şarkiye’de üzerinde hassasiyetle durduğu vilayetlerden biri Elazığ olduğundan Kemalist siyasal elitler tarafından bilhassa Şeyh Said hadisesinden sonra Elazığ hakkında çok sayıda rapor hazırlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri’nde yer alan sözü edilen raporlardan ilki, Elazığ mebusu ve CHP Umumi İdare Heyeti üyesi Fethi Altay’ın 1941 yılında “intihab bölgesi” Elazığ hakkında hazırlayıp CHP Genel Sekreterliği’ne sunduğu çok detaylı bir rapordur.
💡
Sonuç & Katkı:Dünya Savaşı yıllarındaki bürokrasisi ile vilayetin iktisat, ziraat, ulaşım, adalet, sağlık, eğitim ve kültür gibi alanlardaki fotoğrafı çekilmeye çalışılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Cumhuriyet Halk Partisi · Tek Parti Dönemi · İntihab Bölgesi Raporları

Özet

Kemalist Cumhuriyet’in tek parti döneminde Vilayat-ı Şarkiye’de üzerinde hassasiyetle durduğu vilayetlerden biri Elazığ olduğundan Kemalist siyasal elitler tarafından bilhassa Şeyh Said hadisesinden sonra Elazığ hakkında çok sayıda rapor hazırlanmıştır. Elazığ hakkında çok çeşitli raporlar hazırlanmakla birlikte bu çalışmanın konusunu teşkil eden raporlar, CHP mebusları tarafından “intihab/seçim bölgesi” ve “teftiş bölgesi” başlığıyla hazırlanan raporlardır. “Yönetmek için bilmek” gayesiyle hazırlanan bu raporlar, mebusların kendi seçim bölgeleri ve parti müfettişlerinin kendi teftiş bölgeleri hakkında hazırladıkları raporlardan oluşuyordu. Otoriter bir rejim olan tek parti iktidarı, bu raporlar aracılığıyla aynı bölgenin denetimini çift yönlü olarak sağlayabiliyordu. Elinizdeki çalışma, CHP mebuslarının II. Dünya savaşı yıllarında “intihab bölgesi” ve “teftiş bölgesi” başlığıyla Elazığ hakkında hazırladıkları iki rapora dayanmaktadır. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri’nde yer alan sözü edilen raporlardan ilki, Elazığ mebusu ve CHP Umumi İdare Heyeti üyesi Fethi Altay’ın 1941 yılında “intihab bölgesi” Elazığ hakkında hazırlayıp CHP Genel Sekreterliği’ne sunduğu çok detaylı bir rapordur. İkinci rapor ise CHP Bitlis mebusu Muhtar Ertan tarafından 1943 yılında hazırlanan Elazığ bölgesi teftiş raporudur. Bu çalışmada bahsi geçen iki rapor esas alınarak Kemalist bürokratların gözüyle Elazığ’ın II. Dünya Savaşı yıllarındaki bürokrasisi ile vilayetin iktisat, ziraat, ulaşım, adalet, sağlık, eğitim ve kültür gibi alanlardaki fotoğrafı çekilmeye çalışılacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇAĞLAYAN, E. (2018). Chp İntihab ve Teftiş Bölgesi Raporlarına Göre II. Dünya Savaşı Yıllarında Elazığ. İçtimaiyat, Cilt: 2 - Sayı: 2, 10–29. https://ajindex.com/articles/9668

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. KAYNAKÇA Arşivler ve Resmi Yayınlar Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi BCA, 490.01/645.137.1. BCA, 490.01/1576.418.1. BCA, 30.10/115.797.16. Resmi Gazete, 4 Ocak 1936, No: 3197. Telif Eserler Akçura, Belma, Devletin Kürt Filmi: 1925-2009
  2. Kürt Raporları, New Age Yayınları, İstanbul 2009.
  3. Akekmekçi, Tuba-Pervan, Muazzez, [Der.], “Doğu Sorunu” Necmeddin Sahir Sılan Raporları (1939-1953),
  4. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2010. __, [Der.], Doğu Anadolu ve Cumhuriyet Bürokrasisi (1939-1951),
  5. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2011. __, [Der.], Dersim Harekâtı ve Cumhuriyet Bürokrasisi (1936-1950),
  6. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2011. __, [Der.], Dersimlilerden Mektuplar (1941-1953),
  7. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2012. Doğu Anadolu’da Toplumsal Mühendislik Dersim-Sason (1934-1946),
  8. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2010.
  9. Bayar, Celal, Şark Raporu, (Sadeleştiren: Nejat Bayramoğlu), Kaynak Yayınları, İstanbul 2006.
  10. Bayrak, Mehmet, [Haz.], Açık-Gizli/Resmi-Gayriresmi Kürdoloji Belgeleri, Özge Yayınları, Ankara 1994. __, Kürtlere Vurulan Kelepçe: Şark Islahat Planı, Özge Yayınları, Ankara 2009.
  11. Bulut, Faik, Dersim Raporları, Evrensel Basım Yayın, Genişletilmiş 5. Baskı, İstanbul, 2013.
  12. Çağlayan, Ercan, Cumhuriyet’in Diyarbakır’da Kimlik İnşası (1923-1950), İletişim Yayınları, 2. Baskı, İstanbul 2014. __, Kemalist Ulus-Devletin İnşası: Eğitim, Kültür, Mekân ve İskân Politikaları, Açılım Kitap, İstanbul 2018. __, Bingöl [Çapakçur] ve Çevresinde Ermeni-Müslüman İlişkileri, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum 2008.
  13. Çalışlar, İzeddin, (Yay. Haz.), Dersim Raporu, İletişim Yayınları, İstanbul, 2010.
  14. Koçak, Cemil, Umumi Müfettişlikler (1927-1952),
  15. İletişim Yayınları, İstanbul 2003. __, “Tek Parti Döneminde Cumhuriyet Halk Partisi'nde Parti Müfettişliği”, Tarık Zafer Tunaya’ya Armağan, İstanbul Barosu Yayınları, İstanbul 1992, ss. 459-494. __, “Tek-Parti Döneminde CHP Parti Müfettişliğine İlişkin Ek Bilgi(ler)”, M. Ö. Alkan, T. Bora ve M. Koraltürk, (Der.), Mete Tunçay’a Armağan, İletişim Yayınları, İstanbul 2007, ss. 675-681.
  16. Metinsoy, Murat, “Erken Cumhuriyet Dönemi’nde ‘Mebusların’ ‘İntihap Dairesi’ ve ‘Teftiş Bölgesi’ Raporları”, Tarih ve Toplum Yeni Yaklaşımlar, (3), 2006, ss. 103-169.
  17. Önen, Nizam, “Bir Tek Parti Dönemi Politikacısının Gözünden Cumhuriyet’in “Doğu” Meselesi ve Bürokrasinin Hali: CHP Genel Sekreteri Memduh Şevket Esendal’ın Doğu Gezisi”, Tarih ve Toplum Yeni Yaklaşımlar, S. 12, [Bahar 2011], ss. 153-198.
  18. Öztürk, Saygı