Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2011 / Cilt: 6 - Sayı: 2

Eski Türklerde su ve su ulaşımı

Water and water transportation in ancient Turks

Sayfa
819–836
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca, tarihî gelişimleri boyunca Türkler’in nehir, göl ve iç denizlerden faydalanmak amacıyla, yerin ve zamanın ihtiyaçlarına uygun ulaşım (ticarî, stratejik ve askerî amaçlı) araçları geliştirebilen önemli toplumlardan birisi olduğunu belirtmemiz abartı olmayacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eskiçağdan bu yana Türkler’in daha çok askerlik ve ordu kurma konusundaki özellikleri ön plana çıkmış, hatta Türklerin bu konudaki kabiliyetleri onların diğer alanlardaki yetenek ve ilgilerinin tesbit edilmesini engellemiş görünmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Halbuki Orta Asya steplerinde yaşadıkları dönemlerde dahi bir “yer-su” inancına sahip olan ve nehir ulaşımını maharetli bir şekilde kullanmış oldukları anlaşılan Türkler, bu hareket kabiliyetleri sayesinde tek bir bölgeye sıkışıp kalmamışlar ve tarihte benzerine az rastlanan bir örnek teşkil etmişlerdir1.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca, tarihî gelişimleri boyunca Türkler’in nehir, göl ve iç denizlerden faydalanmak amacıyla, yerin ve zamanın ihtiyaçlarına uygun ulaşım (ticarî, stratejik ve askerî amaçlı) araçları geliştirebilen önemli toplumlardan birisi olduğunu belirtmemiz abartı olmayacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Eskiçağdan bu yana Türkler’in daha çok askerlik ve ordu kurma konusundaki özellikleri ön plana çıkmış, hatta Türklerin bu konudaki kabiliyetleri onların diğer alanlardaki yetenek ve ilgilerinin tesbit edilmesini engellemiş görünmektedir. Halbuki Orta Asya steplerinde yaşadıkları dönemlerde dahi bir “yer-su” inancına sahip olan ve nehir ulaşımını maharetli bir şekilde kullanmış oldukları anlaşılan Türkler, bu hareket kabiliyetleri sayesinde tek bir bölgeye sıkışıp kalmamışlar ve tarihte benzerine az rastlanan bir örnek teşkil etmişlerdir1. Bu çalışmada, Türkler’in atalarının erken dönemlerde yaşadıkları Orta Asya’nın denizlerle kaplı olduğu tahmin edilmekle birlikte, bu dönemlere ait yeterince verinin elimizde bulunmadığı üzerinde durularak, Türklerin (ki daha öncesi hakkında çok kesin bilgilere sahip değiliz) İskitler çağında dahi çevrelerindeki sularla bağlantılı oldukları, ve Avarlar, Göktürkler, Hazarlar ve Uygurlar gibi Türk topluluklarının nehir, göl ve denizlerde faaliyetlerinin olduğu anlatılacaktır. Bu çalışma, Türkler’in Anadolu’ya geldikten sonra, filo kurma, deniz ticaret gemileri oluşturma gibi bir anda ortaya çıkmış gibi görünen denizcilik faaliyetlerinin aslında bir fizikî altyapısı ile dinî, siyasî ve felsefî idealin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Daha sonra ise, Türkler’in denizcilik konusunda, bu erken dönemlerdeki bilgi birikimleri ile Bizans ve Arap ülkelerinden edindikleri tecrübelerle kendilerine özgü bir “deniz siyaseti”nin temellerini attıkları da anlaşılmaktadır. Ayrıca, tarihî gelişimleri boyunca Türkler’in nehir, göl ve iç denizlerden faydalanmak amacıyla, yerin ve zamanın ihtiyaçlarına uygun ulaşım (ticarî, stratejik ve askerî amaçlı) araçları geliştirebilen önemli toplumlardan birisi olduğunu belirtmemiz abartı olmayacaktır.

Abstract

The Turks came to the first stages of the history by their military achievements and this general observation on the Turkish history overshadowed different characteristics of the Turks from ancient period onwards. Though, the Turks predominantly lived in the steppes of Inner Asia they were known to have “earth-water” belief and used the river transportation. By the familiarity and capability of the Turks with water reservoirs and rivers the Turks did not stay within Inner Asia and they became one of the exceptional example in the history. It is also suggested that in the archaic period, during the ancestors of the Turks Inner Asia was covered with sea but since there is no enough evidence for this issue this study will consantrate on different Turkish groups who have relations with various water reservoirs as Skyths, Avars, Göktürks, Uygurs. This study reveals the existance of physical infrastructure together with religious, political and philosophical ideal in the nautical progress while establishing fleet and maritime trade ship even after the arrival of the Turks to Anatolia. It is also observed that the Turks layed the foundation of “maritime policy” with their earlier naval knowledge by improving it with Byzantine’s and Arab’s experiences in the sea. Furthermore, it is not an exageration to state that the Turks are one of the unique people in the world to built special vehicles to use on rivers, lakes and close sea according to the needs of time and place (merchandise, strategical, military needs).

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ERDEMİR, H. P. (2011). Eski Türklerde su ve su ulaşımı. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 6 - Sayı: 2, 819–836. https://ajindex.com/articles/96484

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. AKA, İ. (1994). “İpekyolu Üzerinde İran”, UNESCO İpek Yolları Deniz Araştırma Gezisi Konferansları, Ankara, Türkiye: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  2. ALİYARLI, S. (1994). “Kitab-ı Dedem Korkut Kitap Olmuş mu?”, XI. Türk Tarih Kongresi Bildirileri, (5-9 Eylül 1990),
  3. II. Cilt, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 465-485.
  4. AYDIN, M. (1994). “Şamanizmin Eski Dinî Hayatı İle İlişkisi”, XI. Türk Tarih Kongresi Bildirileri, (5-9 Eylül 1990),
  5. II. Cilt, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1994, 487-500.
  6. ATAN, T. (1990).
  7. Türk Gümrük Tarihi, Ankara:
  8. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  9. AYDA, A. (1974). Etrüskler Türk müydü?, Ankara.
  10. AYDA, A. (1976a). “Türk Kelimesinin Menşei Hakkında Bir Nazariye”, Belleten, 40, Ankara:
  11. AYDA, A. (1976b). “Etrüsklerle İskitler Arasında Benzerlikler”, VIII. Türk Tarih Kongresi, Ankara.
  12. Anna Kommena. (1996). Alexiad, (çev; Bilge Umar), İstanbul:
  13. İnkılap Kitabevi.
  14. BAHAR, H. (1997). Fırat Bölgesi Tarihçesi ve Nehir Ulaşımı, Tarih ve Toplum, sayı 160, Nisan 1997, İstanbul İletişim Yayınevi, 38-44.
  15. BARTHOLD, V. V. (1990). Moğol İstilâsına Kadar Türkistan, hazırlayan Hakkı Dursun Yıldız, Ankara:
  16. Türk Tarih Kurumu. BAYKARA, T. (1990). Anadolu’nun Selçuklular Devrindeki Sosyal ve İktisadi Tarihi Üzerine Araştırmalar, İzmir:
  17. Ege Üniversitesi Yayınları.
  18. BUDEGEÇİ, T. (1996). “Tuva Şamanlarının Dünya Görüşü Hakkında”, Türk Kültürü, sayı 390, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 636-638.
  19. BUHARALI, E. (1995).
  20. İrtiş Nehri, Türk Kültürü, sayı 392, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 737-747.
  21. DAWSON, C. (1997). Batının Oluşumu, (çev; Dinç Tayanç), İstanbul:
  22. Dergah Yayınları.
  23. DİAKOV-KOVALEV, V. (1987). İlkçağ Tarihi, (çev. Özdemir İnce), Ankara:
  24. V Yayınları.
  25. DURMUŞ, İ. (2002). “İskit Kültürü”, Türkler, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 15-25.
  26. CAFEROĞLU, A. (1983).
  27. Türk Kavimleri, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. ÇOBANOĞLU, Ö. (1993). Türk Kültürü, sayı 361, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 288-298.
  28. EBERHARD, W. (1947).
  29. Çin Tarihi, Ankara:
  30. Türk Tarih Kurumu Yayını. EKER, G. Ö. (1999). “Türk Halk İnançlarında Nevruz Motifi”, Türk Kültürü, sayı 439, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 671-676.
  31. EKREM, E. (2003). Hsüan-Tsang Seyahatnamesi’ne Göre Türkistan, basılmamış doktora tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. ERDEMİR, H. (2001). The Westernization of Turkey and Turkish Migration to the Federal Republic of Germany, basılmamış doktora tezi, Swansea, England: University of Wales Swansea, Department of Politics and Intern