Dergiler / Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 5 Sayı: 2

Okul Müdürlerinin Tükenmişliğini Etkileyen Değişkenlerin XGBoost Yöntemi ile İncelenmesi

An Investigation into the Variables Affecting School Principals’ Burnout through XGBoost Method

Sayfa
420–439
Yayın Tarihi
2023-09-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Analiz sonucunda okul müdürlerinin tükenmişliklerinin en önemli yordayıcılarının sırasıyla; yardımlaşma, psikolojik dayanıklılık, mesleki kıdem, bireysel performans, sivil erdem, okul türü, umut, centilmenlik, okul müdürünün hizmet süresi, medeni durum, iyimserlik, okulun bulunduğu yerleşim yeri olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, kamu okullarında görev yapan okul müdürlerinin görüşleri doğrultusunda örgütsel psikolojik sermayenin, örgütsel vatandaşlığın, bireysel performansın ve çeşitli demografik değişkenlerin okul müdürlerinin tükenmişliğini ne düzeyde etkilediğini tespit etmektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Diyarbakır merkez ve ilçelerde görev yapan toplamda 254 okul müdürü ile gerçekleştirilen araştırmada veri toplama aracı olarak Psikolojik Sermaye Ölçeği, Örgütsel Vatandaşlık Davranış Ölçeği, Bireysel Performans Ölçeği ve Okul Müdürleri Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Analiz sonucunda okul müdürlerinin tükenmişliklerinin en önemli yordayıcılarının sırasıyla; yardımlaşma, psikolojik dayanıklılık, mesleki kıdem, bireysel performans, sivil erdem, okul türü, umut, centilmenlik, okul müdürünün hizmet süresi, medeni durum, iyimserlik, okulun bulunduğu yerleşim yeri olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Okul müdürlerinin tükenmişliği · Veri madenciliği · XGBoost

Özet

Bu araştırmanın amacı, kamu okullarında görev yapan okul müdürlerinin görüşleri doğrultusunda örgütsel psikolojik sermayenin, örgütsel vatandaşlığın, bireysel performansın ve çeşitli demografik değişkenlerin okul müdürlerinin tükenmişliğini ne düzeyde etkilediğini tespit etmektir. Diyarbakır merkez ve ilçelerde görev yapan toplamda 254 okul müdürü ile gerçekleştirilen araştırmada veri toplama aracı olarak Psikolojik Sermaye Ölçeği, Örgütsel Vatandaşlık Davranış Ölçeği, Bireysel Performans Ölçeği ve Okul Müdürleri Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden betimsel yönde tarama araştırmaları modelinde tasarlanmıştır. Verilerin analizi Extreme Gradient Boosting (XGBoost) veri madenciliği yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda okul müdürlerinin tükenmişliklerinin en önemli yordayıcılarının sırasıyla; yardımlaşma, psikolojik dayanıklılık, mesleki kıdem, bireysel performans, sivil erdem, okul türü, umut, centilmenlik, okul müdürünün hizmet süresi, medeni durum, iyimserlik, okulun bulunduğu yerleşim yeri olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda okul müdürlerinin tükenmişliklerinin önüne geçmek için okul müdürlerinin sorumluluklarının azaltılarak liderlik rolünü gerçekleştirecekleri ortamların yaratılması önerilmektedir.

Abstract

The present study aims to investigate the impact of organizational psychological capital, organizational citizenship behaviour, individual performance and various demographic variables on school principas’ burnout in public schools. The opinions of princals working in Diyarbakır province and districts between the years of 2016- 2017 were considered. This research employed a survey model, which falls under the quantitative research paradigm. Data were collected from 254 principals through the administration of the Organizational Psychological Capital Scale, Organizational Citizenship Behaviour Scale, Individual Performance Scale, and School Principal Burnour Scale. The collected data were analyzed using the Extreme Gradient Boosting (XGBoost) mining method. The findings revealed several key predictors of principals’ burnout, including altruism, resilience, professional seniority, individual performance, civic virtue, type of school, hope, sportsmanship, school principal’s length of service, marital status, optimism and the district of the school. Based on these results, it is recommended to alleviate principals’ burnout by reducing their responsibilities and creating conducive environments that foster their leadership roles.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ŞEVGİN, H., UÇAR, R. (2023). Okul Müdürlerinin Tükenmişliğini Etkileyen Değişkenlerin XGBoost Yöntemi ile İncelenmesi. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 2, 420–439. https://ajindex.com/articles/963703

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Akçay, V.H. (2012). Pozitif psikolojik sermayenin iş tatmini ile ilişkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İİBF Dergisi, 2 (1), 123-140.
  2. Angelle, P. & Bilton, L.M. (2009). Confronting the unknown: Principal preparation training in issues related to special education. AASA Journal of Scholarship and Practice, 5(4), 5-15.
  3. Avey, J., Wensing, T.S. & Luthans, F. (2008). Can positive employees help positive organizational change? Impact of psychological capitaland emotions on relevant attitudes and behaviors. The Journal of Applied Behavioral Science, 41(1), 48- 70. https://doi.org/10.1177/0021886307311470
  4. Aydogan, E., & Kara, A. U. (2015). Pozitif psikolojik sermaye ile bireysel performans ilişkisi: Türkiye tarım kredi kooperatifi merkez birliği örneği. Third Sector Social Economic Review, 50(1), 68. Başaran, İ.E. (2008). Örgütsel davranış insanın üretim gücü. BRC Basım. Başol, G. & Altay, M. (2009). Eğitim yöneticisi ve öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 58 (58), 191-216.
  5. Bateman, T. S. & Organ, D.W. (1983). Job satisfaction and the good soldier: The relationship between affect and employee “citizenship”. Academy of Management Journal, 26(4), 587-595. https://doi.org/10.5465/255908 Beausaert,S., Froehlich, D.E., Devos, C. & Riley, P. (2016). Effects of support on stress and burnout in school principals. Educational Research, 58(4), 347-365. https://doi.org/10.1080/00131881.2016.1220810
  6. Borman, W.C. (2004). The concept of organizational citizenship. Current Directions in Psychological Science, 13(6), 238-241. https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2004.00316
  7. Bozek, A. (2015). Positive psychological capital concept: A critical alalysis in the context of participatory management. Management and Business Administration. Central Europe, 23(3), 19-31. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=287190
  8. Büte, M. (2011). Etik iklim, örgütsel güven ve bireysel performans arasındaki ilişki. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(1), 171-192.
  9. Callison, L. M. (1993). Burnout, personality, and the school administrator. Dissertation Abstracts International, 56, 03A. (UMI No.0576075) Chen, T., & Guestrin, C. (2016, August). Xgboost: A scalable tree boosting system. In Proceedings of the 22nd acm sigkdd international conference on knowledge discovery and data mining (pp. 785-794). https://doi.org/10.1145/2939672.293978