KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi / 2022 / Sayı: 39

Rumeli Eşkinci Müsellemlerine Bir Örnek: XV-XVI. Yüzyıllarda Ergene Müsellemleri

An Example of the Rumeli Eskinci Musellem Corps: The Ergene Musellems in the 15th-16th Centuries

Hacer Ateş(TRAKYA ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TARİH BÖLÜMÜ)0000-0002-0708-0213
Sayfa
13–43
Yayın Tarihi
2023-08-03
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın Rumeli’de erken dönem askeri-idari teşkilât yapısının ortaya çıkarılmasına katkı sağlayacağı umulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı Beyliği’nin kuruluş yıllarında ordunun ilk düzenli askeri birliklerini piyâde (yaya) ve müsellemler (atlı askerler) teşkil etmekteydi.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu sahanın seçilmesinde Ergene ve çevresinin Rumeli’de oluşturulan askeri-idari sistemin ilk örneklerinden olması etkili olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın Rumeli’de erken dönem askeri-idari teşkilât yapısının ortaya çıkarılmasına katkı sağlayacağı umulmaktadır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Rumeli · Çirmen · Ergene

Özet

Osmanlı Beyliği’nin kuruluş yıllarında ordunun ilk düzenli askeri birliklerini piyâde (yaya) ve müsellemler (atlı askerler) teşkil etmekteydi. Ordudaki yeni yapılanmaların neticesiyle atlı olarak savaşa katılan müsellemelerin pozisyonları zamanla değişerek geri hizmet grubuna dahil edilmişlerdir. Bundan sonra müsellemler vergilerden muafiyetleri karşılığında yol açma ve temizleme, top güllesi yapma ve taşıma, maden hizmeti, kale tamiri, donanma için kürek yapımı gibi çeşitli hizmetlerde görevlendirilmişlerdir. Rumeli müsellemlerinin sayıca en kalabalık olduğu merkez Çirmen sancağıdır. Çirmen sancağı Çirmen, Akça Kıznalık, Ergene, Hasköy, Tekfurdağı, Yenice-i Zağra ve İnecik nahiyelerinden oluşmaktadır. Çalışmada bu nahiyeler içinden Ergene nahiyesi incelenmiştir. Bu sahanın seçilmesinde Ergene ve çevresinin Rumeli’de oluşturulan askeri-idari sistemin ilk örneklerinden olması etkili olmuştur. Başta tahrir defterleri olmak üzere çeşitli arşiv vesikalarından istifade edilerek hazırlanan bu çalışmada Rumeli eşkinci müsellemlerinin yapısı, Ergene nahiyesi özelinde incelenerek teşkilât yapısının oluşumu ve seneler içindeki değişiminin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Çalışmanın Rumeli’de erken dönem askeri-idari teşkilât yapısının ortaya çıkarılmasına katkı sağlayacağı umulmaktadır.

Abstract

During the founding years of the Ottoman principalities, the first military units consisted of infantryman (yaya) and cavalryman (müsellem). Infantrymen participated in the war on foot, while the cavalryman participated on horseback. As a result of restructuring in the army, the positions of the cavalrymen changed over time, and they started to take on more background roles. The cavalrymen fulfilled certain duties such as road construction, cannonball production, mining, and castle restoration in return for their tax-exempt states. The Çirmen Sanjak was the most important musellem center in Rumelia, with the towns of Çirmen, Akça Kıznalık, Ergene, Hasköy, Tekfurdağı, Yenice-i Zağra, and Inecik being affiliated with Çirmen Sanjak. This study has been conducted by referring to various archive documents, especially the cadastral registers, and discusses the Ergene musellems, a branch of the Çirmen sanjak musellems. Ergene’s location is important due to being among the first conquered regions of Rumelia. For this reason, this study is thought to be able to contribute to the formation and structure of the early Ottoman military organization in Rumelia.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ateş, H. (2023). Rumeli Eşkinci Müsellemlerine Bir Örnek: XV-XVI. Yüzyıllarda Ergene Müsellemleri. Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, Sayı: 39, 13–43. https://doi.org/10.26650/gaad.1292188

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BA) google scholar
  2. TT.d. (Tapu Tahrir Defterleri), nr. 12; nr. 20; nr. 172; nr. 385; nr. 518; nr. 643, nr. 651. google scholar
  3. MAD. (Mâliyaden Müdevver Defterler), nr. 35; nr. 342; nr. 549. google scholar
  4. MD. (Mühimme Defteri), no: 5; no:7; no:14; no: 19; no: 26; no: 27; no: 58. google scholar
  5. TSMA.d. (Topkapı Sarayı Müze Arşivi Defterleri) nr. 43. google scholar
  6. İstanbul Belediyesi Atatürk Kitaplığı google scholar
  7. MC (Muallim Cevdet Yazmaları), nr. O89. google scholar
  8. Anonim Osmanlı Kroniği (1299-1512), haz. Necdet Öztürk, İstanbul 2000. google scholar
  9. Âşıkpaşazâde, Tevârih-i Al-i Osman, haz. N. Atsız, Osmanlı Tarihleri -1, İstanbul 1949. google scholar
  10. Neşrî, Kitâb-ı Cihan-Nümâ (Neşrı Tarihi), yay. haz. Faik Reşit Unat-Dr. Mehmed A. Köymen, I. Cilt, Ankara 1949. google scholar
  11. Akgündüz, Ahmet, Osmanlı Kanunnâmeleri ve Hukukî Tahlilleri- I. Kitap, İstanbul 1990. google scholar
  12. Aktepe, M. Münir, “XIV. ve XV. Asırlarda Rumeli’nin Türkler Tarafından İskânına Dair”, Türkiyat Mecmuası, C. X, İstanbul 1953, s. 299-312. google scholar
  13. Altunan, Sema, XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Rumeli Yürükleri ve Naldöken Yörük Grubu, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir 1999. google scholar
  14. Arıkan, Muzaffer, XV. Asırda Yaya ve Müsellem Ocakları (Toprak Tasarrufu, Vergi Muafiyetleri ve Hizmet), Basılmamış Doçentlik Tezi, Ankara 1966. google scholar
  15. ________________, “Yaya ve Müsellemlerde Toprak Tasarrufu”, Atatürk Konferansları, VIII, 1975-1976, Ankara 1983, s. 175-201. google scholar
  16. Atar, Fahrettin, “Mükâtebe”, DİA, C. XXXI, (2020) Ankara, s. 530-532. google scholar
  17. Ateş, Hacer, “Rumeli’de Erken Dönem Timar Uygulamasına Bir Örnek: XV. Yüzyılda Keşan Nahiyesi”, Ankara Anadolu ve Rumeli Araştırmaları Dergisi, III/5, Ankara 2022, s. 6-9. google scholar
  18. _________, Kuzey Marmara Sahilleri ve Ardalanında Şehirleşmenin Tarihi Süreci: XVI-XVII. Yüzyıllarda Tekirdağ ve Yöresi, İ.Ü. Sosyal Bilimler Esntitüsü Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2010. google scholar
  19. Aydın, Mehmet Akif, “Köle”, DİA, C. XXVI, (Ankara) 2002, s. 237-246. google scholar
  20. Barkan, Ömer Lütfi, XV. ve XVI. Asırlarda Osmanlı İmparatorluğunda Zirai Ekonominin Hukuki ve Mali Esasları I. Cilt Kanunlar, İstanbul 1943. google scholar
  21. _________________, “Tarihi Demografi Araştırmaları ve Osmanlı Tarihi, Türkiyat Mecmuası, C. X, İstanbul 1953, s. 1-25. google scholar
  22. Çalık, Sıddık, Çirmen Sancağı Örneğinde Balkanlarda Osmanlı Düzeni (15.-16. Yüzyıllar), Ankara 2005. google scholar
  23. Dingeç, Emine, Rumeli’de Geri Hizmet Teşkilâtı İçinde Çingeneler (XVI. Yüzyıl), Eskişehir Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2004. google scholar
  24. _____________ “Osmanlı Ordusunda Bir Geri Hizmet Kurumu Olarak Vize Müsellemleri”, Dumlupınar Üniversitesi SBE Dergisi, S. 17, 2007, s. 241-255. google scholar
  25. Doğru, Halime, Osmanlı İmparatorluğu’nda Yaya-Müsellem Taycı Teşkilâtı (XV. ve XVI. Yüzyıllarda Sultanönü Sancağı), İstanbul 1990. google scholar
  26. Emecen, Feridun M., XVI. Asırda Manisa Kazâsı, Ankara 1989. google scholar
  27. _________________, “Yaya ve Müsellem”, DİA, C. XL (2013), s. 354-356. google scholar
  28. _________________, “Yamak”, DİA, C. XLIII (2013), s. 310-311. google scholar
  29. Gökbilgin, M. Tayyib, Rumeli’de Yörükler, Tatarlar ve Evlâd-ı Fatihan, İ.Ü. Edebiyat Fak. Yay. No: 748, İstanbul 1957. google scholar
  30. Göyünç, Nejat, “Hâne Deyimi Hakkında”, Tarih Dergisi, İ.Ü.E.F. Yay., S. 32, (Mart) 1979, s. 331- 348. google scholar
  31. İnalcık, Halil, “Osmanlılarda Raiyyet Rüsumu”, Belleten, TTK Yayınları, XXIII, S: 92, Ankara 1959, s. 575-610. google scholar
  32. ____________, “Köy, Köylü, İmparatorluk”, V. Milletlerarası Türkiye Sosyal ve İktisat Tarihi Kongresi, Tebliğler, Ankara 1990, s. 1-14. google scholar
  33. ____________, “Çiftlik”, DİA, C. XVIII (1993), s. 313-315. google scholar
  34. ____________, “Kanunnâmeler”, DİA, C. XXIV (2001), s. 333-337. google scholar
  35. Karaduman, Göknur, “Sancak (Liva) Kanunnâmeleri”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, C. 3, S. 6, 2005, s. 527-538. google scholar
  36. Kayapınar, Levent, “XV. ve XVI. Yüzyıl Osmanlı Kaynaklarında Dimetoka’da Bektaşi Tekke ve Zâviyeleri”, Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Dergisi, 2018/18, s. 135-162. google scholar
  37. Kayapınar, Levent-Elif Baksı, “1532 Tarihli Müsellem Defterinde Tekirdağ Nahiyesi-I”, Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi (ABAD), C. 2, S. 3, 2019, s. 153-223. google scholar
  38. Sahillioğlu, Halil, “Onbeşinci Yüzyıl Sonunda Bursa’da Dokumacı Köleler”, Atatürk Konferansları-VIII, Ankara 1983, s. 217-229. google scholar
  39. Şahin, İlhan, “Timar Sistemi Hakkında Bir Risâle”, Tarih Dergisi, İ.Ü.E.F. Yay., S. 32, (Mart) 1979, s. 905-1047. google scholar
  40. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti Teşkilâtından Kapıkulu Ocakları-I, Ankara 1988. google scholar
  41. _____________________, Osmanlı Tarihi, C. I, Ankara 1998. google scholar
  42. Yediyıldız, Bahaeddin, Ordu Kazâsı Sosyal Tarihi, Ankara 1985. google scholar
  43. Yiğit, Ahmet, “XVI. Yüzyıl Edirne’sinde Köle ve Cariyeler”, Asia Minor Studies, 3/5, (Ocak) 2015, s. 146-170. google scholar
  44. Yeni, Harun, “Osmanlı Rumelisi’nde Yörük Teşkilâtı, Kökeni ve Nitelikleri”, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, S: 42, (Güz) 2017, s. 187-205. google scholar
  45. _________, Kuzey Marmara Sahilleri ve Ardalanında Şehirleşmenin Tarihi Süreci: XVI-XVII. Yüzyıllarda Tekirdağ ve Yöresi, İ.Ü. Sosyal Bilimler Esntitüsü Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2010. google scholar