Dergiler / Cumhuriyet İlahiyat Dergisi / 2022 / Cilt: 26 Sayı: 2

Geç Osmanlı Döneminde Tefsir Tercümeleri: Tefsîr-i Mevâkib Üzerinden Bir Değerlendirme

Tafsir Translations in the Late Ottoman Period: An Evaluation on Tafsîr-i Mavakib

Sayfa
917–935
Yayın Tarihi
2022-12-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın tefsir tercümelerinin popülaritesinin aydınlatılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tercüme eserler sosyal, kültürel ve siyasî bir ortam içinde ortaya çıkmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yapılan literatür taramasında genel olarak Türkçe tercüme tefsirlerin dil ve üslup bakımından değerlendirildiği ve bu değerlendirmelerde modernleşme döneminin değişen sosyal ve kültürel şartlarının yeterince dikkate alınmadığı görülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın tefsir tercümelerinin popülaritesinin aydınlatılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tefsir · Kur'an · Tercüme

Özet

Tercüme eserler sosyal, kültürel ve siyasî bir ortam içinde ortaya çıkmaktadır. Bu bakımdan tercümelerin sosyal ve tarihî bağlamından bağımsız olarak ele alınmaları, ortaya çıkış sebeplerini anlamamızı zorlaştırmaktadır. Çalışmanın konusunu geç Osmanlı Döneminde ortaya çıkan tefsir tercümeleri oluşturmaktadır. Türkçe tercüme tefsirler hakkında yapılan çalışmalar, modernleşme döneminde tefsir tercümelerinin yüksek düzeyde ilgi görmelerinin sebeplerini yeterince izah edememektedir. Yapılan literatür taramasında genel olarak Türkçe tercüme tefsirlerin dil ve üslup bakımından değerlendirildiği ve bu değerlendirmelerde modernleşme döneminin değişen sosyal ve kültürel şartlarının yeterince dikkate alınmadığı görülmüştür. Bu bakımdan çalışma, genel olarak Osmanlı’nın geç döneminde Türkçe tercüme tefsirlerin ortaya çıkış sebeplerini ve popülaritesini İsmail Ferruh Efendi’nin (öl. 1840 ) Tefsîr-i Mevâkib adlı eseri özelinde ortaya koymak amacını taşımaktadır. Bu amacın gerçekleşebilmesi için çalışmada bağlamsal analiz yöntemi kullanılmıştır. Son tahlilde bu popülaritenin ağırlıklı olarak dönemin kurumsal, sosyal ve siyasî değişimleriyle irtibatlı olduğu görülmüştür. Çalışmanın tefsir tercümelerinin popülaritesinin aydınlatılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract

Translated works emerge in a social, cultural and political environment. Tanslations are handled independently of their social and historical context makes it difficult for us to understand the reasons for their emergence. The subject of the study is the tafsir translations that emerged in the late Ottoman period. In the literature review, it was seen that the Turkish translation tafsirs were generally evaluated in terms of language and style, and the changing social and cultural conditions of the modernization period were not taken into account sufficiently in these evaluations. In this respect, the study aims to reveal the reasons for the emergence and popularity of Turkish translation tafsirs in the late Ottoman period, in particular, in the work of İsmail Ferruh Efendi (d. 1840) named Tefsîr-i Mevâkib. In the final analysis, it was seen that this popularity was mainly related to the institutional, social and political changes of the period.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KÜLÜNKOĞLU, G. (2022). Geç Osmanlı Döneminde Tefsir Tercümeleri: Tefsîr-i Mevâkib Üzerinden Bir Değerlendirme. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, Cilt: 26 Sayı: 2, 917–935. https://ajindex.com/articles/960277

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Ağırakça, Ahmet- Eryarsoy, Beşir. Kur’ân-ı Kerim ve Türkçe Meâli, İstanbul: Buruc Yayınları, 1997. Aksarâyî, Abdurrahman b. Yûsuf. İmâdü’l-İslam. İstanbul: İBB Atatürk Kitaplığı, 303. Aldemir, Merve. “Hüseyin Vâizî Kâşifî ve Mevâkib Tefsiri”. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  2. Alpaydın, Mehmat Akif. “Bir Osmanlı Müfessiri ve Tefsiri: Gurâbzâde Ahmed Efendi ve Zübedü Âsâri’l-Mevâhib ve’l-Envâr’ı”. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10/10 (2016), 271-306.
  3. Anderson, Benedict. Hayali Cemaatler:Milliyetçiliğin Kökenler ve Yayılması. çev. İskender Savaşır. İstanbul: Metis Yayınları, 1995.
  4. Armağan, Emine. “Ahmet Cevdet Paşa ve Tercüme-i Şerife”. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  5. Arpa, Recep, “Tanzimat’tan Cumhuriyete Osmanlı’da Gazete ve Dergi ilanlarında yer alan Tefsir İlanları”, Usûl İslam Araştırmaları Dergisi 16 (2011), 27-66.
  6. Arpa, Recep. “Ayıntâbî Mehmed Efendi’nin Tibyân Tefsiri ve Osmanlı Toplumundaki Yorum Değeri”. Bursa: Uludağ Üniversitesi,
  7. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2005.
  8. Ayar, Hatice. “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kur’an Öğretim Materyali Olarak Elifbâlar (1824-1928)”. İstanbul:
  9. İstanbul Üniversitesi,
  10. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2019.
  11. Aydar, Hidayet. Kur’ân-ı Kerim’in Tercümesi Meselesi. İstanbul: Ensar Yayınları, 1996.
  12. Bimen, Ömer Nasuhi. Büyük Tefsir Tarihi I-II. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 1960.
  13. Birışık, Abdülhamit. “Osmanlı Döneminde Türkçe Tefsirler”. Başlangıçtan Günümüze Türklerin Kur’ân Tefsirine Hizmetleri:Tebliğler Müzakereler. haz. İsmail Kurt, Seyit Ali Tüz. İstanbul: Ensar Yayınları, 2012, 199-240.
  14. Birışık, Abdülhamit. “Osmanlıca Tefsir Tercümeleri ve Hüseyin Vâizî Kaşifî’nin Mevâhib- Aliyye’si”. İslami Araştırmalar Dergisi 17/1 (2004), 53-68. Bursalı Mehmet Tahir. Osmanlı Müellifleri I. İstanbul: Matbaba-i Âmire, 1333. Cevâhiru’l-Asdâf. İstanbul: Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi, Ayasofya, 191. Cündioğlu, Dücane. Kur’ân Çevirilerinin Dünyası. İstanbul: Kapı Yayınları, 2011.
  15. Çalışkan, İsmail. “Tefsiri Mehmed Efendi’nin Tefsir-i Tibyan Adlı Eserinin Osmanlı Dönemi Tefsir Faaliyetindeki Yeri ve Dönemin Siyasi-Sosyal Yapısı İçin Anlamı”. ed. Bilal Gökkır vd. Osmanlı Toplumunda Kur’ân Kültürü ve Tefsir Çalışmaları. I/ 215-140. İstanbul: İYV Kur’an ve Tefsir Akademisi, 2011.
  16. Çelik, Ersin. “19. Yüzyılda Bir Tefsir Klasiğinin Farsçadan Türkçeye Tercümesi: İsmâil Ferrûh Efendi’nin Tefsîr-i Mevâk