KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi / 2026 / Cilt: 24 Sayı: 3

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde Uyarlanmış Beden Eğitimi ve Spor Uygulamalarına Yönelik Müdür Görüşleri

Directors’ Views on Adapted Physical Education and Sports Practices in Special Education and Rehabilitation Centers

Gizem Karakaş(Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi)0000-0002-6317-6367
Atike Yılmaz(MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4489-9671
Sayfa
419–434
Yayın Tarihi
2023-09-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Kurum müdürlerinin görüşleri doğrultusunda dört ana tema ve bu ana temalara bağlı toplam on adet alt tema ortaya çıkmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Giriş: Çalışmada, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilere yönelik uygulanan beden eğitimi ve spor uygulamalarıyla ilgili mevcut durumların belirlenmesi ve buna yönelik müdür görüşlerinin detaylı olarak incelemesi amaçlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tartışma: Kurumlarda resmi olarak beden eğitimi ve spor uygulaması olmasa da kurumların duyarlılığı ve çabası sayesinde beden eğitimi ve spor uygulamaları ile ilgili hizmet ve yönlendirmelerin yapıldığı görülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Kurum müdürlerinin görüşleri doğrultusunda dört ana tema ve bu ana temalara bağlı toplam on adet alt tema ortaya çıkmıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi · uyarlanmış beden eğitimi ve spor · özel gereksinimli öğrenci

Özet

Giriş: Çalışmada, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilere yönelik uygulanan beden eğitimi ve spor uygulamalarıyla ilgili mevcut durumların belirlenmesi ve buna yönelik müdür görüşlerinin detaylı olarak incelemesi amaçlanmıştır. Yöntem: Nitel araştırma kapsamında tasarlanan çalışmada durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma Kocaeli ili İzmit ilçesinde faaliyet gösteren ve kolayda ulaşılabilir durum örneklemesi yoluyla seçilen dokuz kurumda gerçekleştirilmiştir. Kurum müdürleriyle yapılan görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formları ile bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular: Kurum müdürlerinin görüşleri doğrultusunda dört ana tema ve bu ana temalara bağlı toplam on adet alt tema ortaya çıkmıştır. Ana temalar, MEB (Milli Eğitim Bakanlığı) gölgesi, eğitimci özellikleri, beden eğitimi ve spora yönlendirme ve gelişimin bütünlüğü olarak belirlenmiştir. Tartışma: Kurumlarda resmi olarak beden eğitimi ve spor uygulaması olmasa da kurumların duyarlılığı ve çabası sayesinde beden eğitimi ve spor uygulamaları ile ilgili hizmet ve yönlendirmelerin yapıldığı görülmüştür. Kurumların, yönetmelikte beden eğitimi ve spor alanında bir modül eklenmesini istedikleri ve bu konuda gereklilikleri yerine getirecekleri anlaşılmıştır. Yönetmeliğin gölgesinde çaba harcayan, sportif uygulamaların özel gereksinimli çocuklara sağlayacağı yararların farkında olan kurum müdürleri için maddi ve manevi imkanları zorlamak, inisiyatif kullanmak eğitim için atılması gereken bir adım olarak görülmüştür. Bu kapsamda Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği’nde zorunlu bulunması gereken personel kapsamında beden eğitimi ve spor öğretmenleri ve rekreasyon uzmanlarının da olması ve istihdam edilmesi gerekliliği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

Introduction: This study aimed to determine the current situation regarding physical education and sports practices for special needs students in special education and rehabilitation centers and to analyze the views of the directors of these institutions in detail. Method: The case study design used for qualitative research was employed. The research was conducted in nine institutions operating in the Izmit district of Kocaeli province, Turkey, via selection through easily accessible case sampling. The directors of the institutions were interviewed individually following semi-structured interview forms. The data obtained were analyzed using the content analysis method. Findings: In line with the opinions expressed by the participants, four main themes and ten sub-themes emerged. The main themes identified were the shadow of the Ministry of National Education, educator characteristics, guidance toward physical education and sports, and integrity of development. Discussion: Although there are no official guidelines for physical education and sports, services and guidance pertaining to physical education and sports exist thanks to the sensitivity and efforts of the institutions. The participating directors revealed the desire to add a module in physical education and sports to the regulations, and they are committed to fulfilling the relevant requirements. For the directors of the institutions, who undertake their efforts in the shadow of the regulations and are aware of the benefits that sports practices will provide to children with special needs, using their initiative and whatever financial and moral means are at their disposal are viewed as necessary steps to be taken in the name of education. Within this context, physical education and sports teachers and recreation leader should also be included and employed as personnel in such institutions, a condition that should be considered mandatory in the Special Education Institutions Regulation of the Ministry of National Education.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karakaş, G., Yılmaz, A. (2023). Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde Uyarlanmış Beden Eğitimi ve Spor Uygulamalarına Yönelik Müdür Görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, Cilt: 24 Sayı: 3, 419–434. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1039723

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (43)

  1. Anderson, D., Bedini, L.A., & Moreland, L. (2005). Getting all girls into the game: Physically active recreation for girls with disabilities. Journal of Park and Recreation Administration Winter, 23 (4 ),78- 103 https://eds.s.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=0&sid=00b33cc1-ff91-48be-b95a-2dab650fce5c%40redis
  2. Barton, L. (2017). Disability, empowerment and physical education. In Equality, Equity and Physical Education, p. 43-54, Routledge.
  3. Cavkaytar, A. & Diken, H.İ. (2013). Özel eğitim 2, özel eğitim uygulamaları [Special education 2, special education applications]. (3. Baskı).Vize Yayıncılık
  4. Creswell, J. W. (2016). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları [Research design: qualitative, quantitative and mixed method approaches] (Çev. S. B. Demir). (2. Basım). Eğiten Kitap Yayıncılık.
  5. Çevik, O., & Kabasakal, K. (2013). Spor etkinliklerinin, engelli bireylerin toplumsal uyumuna ve sporla sosyalleşmelerine etkisinin incelenmesi [Investigationof the effects of sport activities on disabled persons,social adaptation and their socialization by spor]. International Journal of Social and Economic Sciences, 3(2), 74-83 http://ijses.org/index.php/ijses/article/view/105
  6. Özer, D. ve Şahin, G. (2011). Engelli bireyler için fiziksel aktivite: 2009-2010 çalıştayları sonuç raporu [Adapted physıcal actıvıty: fınal reports of 2009-2010 workshops]. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(2), 21-28 https://dergipark.org.tr/en/pub/gbesbd/issue/28047/298159
  7. Doğaroğlu, T., & Dümenci, S. B. (2015). Sınıflarında kaynaştırma öğrencisi bulunan okul öncesi öğretmenlerin kaynaştırma eğitimi ve erken müdahale hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal. 1(2): 460-473 https://dergipark.org.tr/en/pub/husbfd/issue/7893/103909
  8. Ercan, Z.G. (2012). Erken çocukluk eğitimi. Y. Fazlıoğlu (Ed.), Erken çocukluk gelişi ve eğitimi [Early childhood development and education]içinde (ss. 121-134). Paradigma Akademi.
  9. Filazoğlu-Çokluk, G., Kırımoğlu, H., Öz, A. Ş., ve İlhan, E.L. (2015). Beden eğitimi ve sporun hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan çocukların benlik kavramlarına etkisi [The effects of physical education and sports on the self-concept of the children with mild mental disabilities]. Uluslararası Spor Kültürü ve Bilimi Dergisi, 3 (Özel Sayı 3), 55-72 https://dergipark.org.tr/en/pub/intjscs/issue/8669/108236
  10. Güven, G., Azkeskin, E. (2014). Erken çocukluk eğitimi ve okul öncesi eğitim. İ. H. Diken (Ed.) Erken çocukluk eğitimi [Early childhood education] içinde (ss. 2-50). Pegem Akademi.
  11. Heler T, Hsieh K, Rimmer J. (2002).Barriers and supports for exercise participation among adults with down syndrome. Journal of Gerontological Social Work, 38 (1-2), 161-178 https://doi.org/10.1300/J083v38n01_03
  12. Hodge, S. R., Lieberman, L. J., ve Murata, N. M. (2017). Essentials of teaching adapted physical education: Diversity, culture, and inclusion. Routledge.
  13. Ilkım, M., Kalaycı, M. C. K., Güleroğlu, F., ve Gündoğdu, C. (2018). Down sendromlu çocuklarda sportif etkinliklere katılma durumuna göre sosyal uyum ve beceri düzeyinin incelenmesi [Examination of the social adaptation and skills on children who are down syndrome according to participation status in sportive activities] İnönü University International Journal of Social Sciences (INIJOSS), 7(1), 162-172 http://dergipark.gov.tr/download/article-file/503983
  14. İkizler. H. C. (2002). Spor, sağlık ve motivasyon [Sports, health and motivation]. İstanbul: Alfa Basımevi
  15. İlhan, L. (2008). Eğitilebilir zihinsel engelli çocuklarda beden eğitimi ve sporun sosyalleşme düzeylerine etkisi [The effect of physical education upon the socialization levels of mentally handicapped children]. Kastamonu Eğitim Dergisi, 16(1), 315-324 https://dergipark.org.tr/en/pub/kefdergi/issue/49101/626554
  16. İlhan, L. (2009). Zihinsel engelli çocuğu olan anne-babaların çocuklarının özel eğitimleri sürecinde beden eğitimi ve spor etkinliklerine yaklaşımlarının değerlendirilmesi [Evaluatıng the conscıous levels of parents on the effects of physıcal educatıon and sport actıvıtıes on theır handıcapped chıldren durıng specıal educatıon]. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 38-48 https://dergipark.org.tr/en/pub/bsd/issue/53581/713986
  17. Kalafat, S. (2012). Lise öğretmenleri kişilik özelliklerinin öğretmen yeterliliklerine etkisi [The influence of personality traits of high school teachers on their teacher qualifications]. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (3), 193-200 https://dergipark.org.tr/en/pub/higheredusci/issue/61479/918022
  18. Karabulutlu, Z., ve Pulur, A. (2017). Beden eğitimi öğretmenlerinin mesleki yeterliği ve eğitimlerinin özel alan yeterliklerine etkisinin incelenmesi [The effects of physıcal educatıon teachers’ vocatıonal traınıng on specıalıst fıeld profıcıency]. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(3), 171-176 https://dergipark.org.tr/en/pub/spormetre/issue/41297/499048
  19. Karakaş, G. (2018). Hafif düzeyde zihinsel engelli çocuklara uygulanan serbest zaman aktivitelerinin fiziksel uygunluk ve motor gelişimleri üzerine etkisi [The effect of leisure activities applied on mild intellectual disabled children on their physical fitness and motor development] (Tez Numarası: 517136) [Doktora lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  20. Karataş, Z., ve Baltacı, H. (2013). Ortaöğretim kurumlarında yürütülen psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine yönelik okul müdürü, sınıf rehber öğretmeni, öğrenci ve okul rehber öğretmeninin psikolojik danışman görüşlerinin incelenmesi [An ınvestigation of opinions of school counselor, students, class guidance teacher, school administrator about counseling and guidance services at high school]. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 427-460 https://dergipark.org.tr/en/pub/kefad/issue/59471/854621
  21. Kırdök, O., ve Doğanülkü, H. A. (2018). Öğretmenlerin mesleki bağlılıklarının yordayıcısı olarak kişilik özellikleri [Personalıty traıts as predıctor of teachers’ occupatıonal commıtment]. Electronic Turkish Studies, 13(19) http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13781
  22. Köse, F., ve Bedir, G. (2020). Öğretmen adaylarının duygu ve kişilik özellikleri ile öğretim yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [An analysis of the relationship between prospective teachers’ emotion and personality traits with their teaching efficacy] Cumhuriyet International Journal of Education, 9(4), 1177-1203 http://cije.cumhuriyet.edu.tr/en/pub/issue/58514/687467
  23. Kuruoğlu, M. Y. A., ve Uzunçayır, D. (2020). Zihinsel yetersizliği olan çocuklarda uyarlanmış su içi egzersizlerin sosyal beceriler üzerine etkisi [Impact of adapted aquatic exercises on social skills of children with ıntellectual deficiencies]. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 25(2), 117-126 https://dergipark.org.tr/en/pub/gbesbd/issue/53526/671969
  24. Manley, F. (1995). Classroom personalities of effective teachers within a technical college setting. Western Michigan University. ProQuest Dissertations Publishing, 1995. 9533809 https://www.proquest.com/docview/304243397?pq-origsite=gscholar&fromopenview=true
  25. Miles, M.B. and Huberman, A.M. (1994), Qualitative data analysis: a sourcebook of new methods, Sage, Newbury Park, CA.
  26. Mumcu, H.E. (2018). Engelli spor politikaları (Avrupa Birliği Ülkeleri İle Türkiye Karşılaştırması). Akademisyen Kitabevi. 185-189.
  27. Murray, H.G. (1975). Predicting student ratings of college teaching from peer ratings of personality types. Teaching of Psychology, 2(2), 66-69 https://doi.org/10.1207/s15328023top0202_4
  28. Nalbant, S. (2018). Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi kurumlarının beden eğitimi öğretmeni istihdamına bakış açısı [Perspective of special education and rehabilitation ınstitutions on physical education teacher employment]. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 68-83 https://doi.org/10.53434/gbesbd.900837
  29. Orlić, A., Pejčić, B., Lazarević, D., ve Milanović, I. (2016). The predictors of students' attitude towards inclusion of children with disabilities in physical education classes. Fizička kultura, 70(2), 126-134 http://scindeks.ceon.rs/article.aspx?artid=0350-38281602126O
  30. Önen, A. S. (2012). Öğretmen adaylarının kişilik özellikleri ve duygusal zeka düzeylerinin stresle başa çıkmalarına etkileri [The Effects of student teachers’ personality traits & EQ levels on stress coping]. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(42) https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/87286
  31. Philips M, Flemming N, ve Tsintzas K. (2009). An exploratory study of physical activity and perceived barriers to exercise in ambulant people with neuromuscular disease compared with unaffected controls. Clinical Rehabilitation, 23, 746- 755 https://doi.org/10.1177/0269215509334838
  32. Polfuss, M. L., Forseth, B. M., Schoeller, D. A., ve Papanek, P. E. (2018). Accuracy of parent and child self-reported physical activity in children with special needs: A pilot study. Medicine ve Science in Sports ve Exercise, 50(5S), 451 https://oce.ovid.com/article/00005768-201805001-01480?sequence=1&clickthrough=y
  33. Rimmer JH, Rowland JL. (2008). Physical activity for youth with disabilities: a critical need in an underserved population. Developmental Neurorehabilitation, 11 (2), 141-148 https://doi.org/10.1080/17518420701688649
  34. Sülün, K., ve Girli, A. (2016). İlköğretim genel eğitim sınıfı ile özel eğitim sınıfında öğrenim gören kaynaştırma öğrencilerinin sosyal becerilerinin incelenmesi [A comparatıve analysıs on the socıal competences of maıntreamıng students in genaral educatıon class and specıal educatıon class] Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(13), 1-24 https://dergipark.org.tr/en/pub/baebd/issue/31813/349075
  35. Şahin, A. (2015). Engellilerde sosyal gelişim yetersizlikleri: Sosyalleşme sürecinde sporun faydaları [Socıal progress ınadequacıes ın the handıcapped: benefıts of sport ın socıalısıng process]. Uluslararası Multidisipliner Akademik Araştırmalar Dergisi, 2(3):20-28 http://www.joimar.com/archives.aspx
  36. Tokgöz, S.N. (2012). Okul öncesi dönem çocuklar için hareket eğitimi. Y. Fazlıoğlu (Ed.). Erken çocukluk gelişi ve eğitimi [Early childhood development and education] içinde (ss. 225-243). Paradigma Akademi.
  37. Wilhelmsen, T., ve Sørensen, M. (2017). Inclusion of children with disabilities in physical education: A systematic review of literature from 2009 to 2015. Adapted Physical Activity Quarterly, 34(3), 311-337 https://doi.org/10.1123/apaq.2016-0017
  38. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (9. Basım). Seçkin Yayıncılık.
  39. Yılmaz, A. ve Soyer, F. (2019). Beden eğitimi ve oyun uygulamalarının hafif düzey zihinsel engelli çocukların fiziksel uygunluk, eğitsel performans ve okul sosyal davranışları üzerine etkisi, Gazi Kitabevi.
  40. Yılmaz, A., ve Mirze, F. (2020). Box box on the shelve tell me the effects of adapted plays onphysical fitness in autism spectrum disorder. Journal of Education and Learning, 9(1), 110–118 https://eric.ed.gov/?id=EJ1241019
  41. Yılmaz, A., Aydın, M., Bahadır, T. K., ve Soyer, F. (2019). A study of participation motives in sports loneliness anddepression levels of children with specific learningdisabilities in terms of some variables. Journal of Human Sciences, 16(4), 978–98 https://doi.org/10.14687/jhs.v16i4.5600
  42. Barton, L. (2017). Disability, empowerment and physical education. In Equality, Equity and Physical Education, p. 43-54, Routledge.
  43. Filazoğlu-Çokluk, G., Kırımoğlu, H., Öz, A. Ş., ve İlhan, E.L. (2015). Beden eğitimi ve sporun hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan çocukların benlik kavramlarına etkisi [The effects of physical education and sports on the self-concept of the children with mild mental disabilities]. Uluslararası Spor Kültürü ve Bilimi Dergisi, 3 (Özel Sayı 3), 55-72 https://dergipark.org.tr/en/pub/intjscs/issue/8669/108236