Dergiler / Türkoloji / 2023 / Sayı: 114

ŞUARÂ ve MÜVERRİHÎN: KÂTİP ÇELEBİ’NİN FEZLEKE’SİNDEKİ TARİH MANZUMELERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

POETS AND HİSTORİANS: AN EVALUATİON ON THE HİSTORİCAL POEMS İN KÂTİP ÇELEBİ'S FEZLEKE

Sayfa
125–178
Yayın Tarihi
2023-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Eserde tespit edilen manzumelerle bunlara dair tür, konu, vezin vd. bilgiler tablo hâlinde sunulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı tarihleri, siyasi tarihi kronolojik olarak ele almakla birlikte ortaya çıktığı dönemin sosyolojik yapısı, devletin işleyişi, ekonomik gelişmeler, toplumun yaşayış biçimi ve bunların yanında edebî çevre ile ilgili bilgiler de verir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu sebeple Osmanlı tarihleri tarih araştırmalarının en temel kaynakları olmakla birlikte bu eserlerde, sosyal bilimlerin hemen her alanı için önem arz eden verilerle karşılaşmak mümkündür.
💡
Sonuç & Katkı:Eserde tespit edilen manzumelerle bunlara dair tür, konu, vezin vd. bilgiler tablo hâlinde sunulacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı kronikleri · tarih · şiir

Özet

Osmanlı tarihleri, siyasi tarihi kronolojik olarak ele almakla birlikte ortaya çıktığı dönemin sosyolojik yapısı, devletin işleyişi, ekonomik gelişmeler, toplumun yaşayış biçimi ve bunların yanında edebî çevre ile ilgili bilgiler de verir. Bu sebeple Osmanlı tarihleri tarih araştırmalarının en temel kaynakları olmakla birlikte bu eserlerde, sosyal bilimlerin hemen her alanı için önem arz eden verilerle karşılaşmak mümkündür. Bu metinler müelliflerinin edebiyat ve özellikle şiirle yakından ilgili olmaları sebebiyle edebiyat tarihi araştırmalarına da katkı sağlayacak veriler sunar. Osmanlı tarihlerinde yaşanmış bir olayın şaire ve şiire malzeme olması ya da bu kitaplarda bir şairin öyküsü, şiiri hakkında bir bilgiye rastlanması tarih ve edebiyatı sıkı ilişkiye sahip iki bilim dalı olarak ortak bir paydada buluşturmaktadır. Bu çalışmada Klasik edebiyat araştırmalarının bir kaynağı olarak mensur Osmanlı tarihleri hakkında genel bir çerçeve çizilecektir. Bu bağlamda zengin bir edebî malzemeye sahip olan Kâtip Çelebi’nin Fezleke’sindeki tarih manzumeleri; müellif, muhteva, işlev ve kaynak bakımından incelenecektir. Eserde tespit edilen manzumelerle bunlara dair tür, konu, vezin vd. bilgiler tablo hâlinde sunulacaktır.

Abstract

Although Ottoman histories typically approach political history chronologically, they also provide valuable insight into the sociological structure of the period in which they were written, the functioning of the state, economic developments, and the societal way of life, as well as information related to the literary environment. As such, Ottoman histories serve as fundamental sources for historical research and contain data relevant to nearly every field within the social sciences. Furthermore, due to the close relationship between the authors of these works and literature, especially poetry, they also provide data that contributes to the study of literary history. When a historical event documented in Ottoman histories is used as the inspiration for a poem or serves as material for poetry, or when information about a poet's life or work is found within these books, history and literature converge on a common ground as two closely related fields of study. This study aims to provide a general framework for Ottoman prose histories as a source for classical literature research. Specifically, the study will examine the historical poems found in Kâtip Çelebi's Fezleke, which is a rich literary source, in terms of their authorship, content, function, and sources. The poems identified within the work will be presented in tabular format, along with information such as genre, topic, and meter.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YAVUZ, S. (2023). ŞUARÂ ve MÜVERRİHÎN: KÂTİP ÇELEBİ’NİN FEZLEKE’SİNDEKİ TARİH MANZUMELERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Türkoloji, Sayı: 114, 125–178. https://ajindex.com/articles/953509

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Açıkgöz, N. (2017). Riyâzü’ş-Şuara (Tezkiretü’ş-Şuara) Riyâzî Muhammed Efendi. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. Aksoyak, İ. H. (t.y.). Kesbî/ Kısbî. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kesbi-kisbi-kesbi-mehmet-efendi. ErişimTarihi: 03.01.2023.
  2. Atalay, M. (2008). Nef’î ve Sınır Ötesine Yazdığı İki Farsça Kaside. Doğu Araştırmaları Dergisi, 1(1), 25-48.
  3. Aycibin, Z. (2007). Kâtip Çelebi, Fezleke (Tahlil ve Metin). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi. Aydın, M. (2001). Osmanlı Dünyasında Yahudi Kira Kadınlar. Belleten, 65(243), 623-636.
  4. Aykut, Ş. N. (2010). Musibetnâme Tahlil- Metin İndex / Hüseyin Tûgî. Türk Tarih Kurumu. Baykal, B. S. (1982). Peçevi Tarihi (C. 2). Ankara:
  5. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Beyhan, M. A. (2003). Câbî Tarihi (Târih-i Sultan Selim-i Sâlis ve Mahmûd-ı Sânî ). Türk Tarih Kurumu. Cançelik, A. (2014). Tarih Kaynağı Olarak 16. Yüzyıl Divan Şiiri. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi. Çakırcı, M. (2006). Hâkim Mehmet Efendi Divanı (inceleme-transkripsiyonlu metin). Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Çaldak, S. (2006). Eski Türk Edebiyatında Nesir (Düz Yazı). Eğitim Dergisi, Ağustos S. 77-78. s. 74-90.
  6. Çipiloğlu, A. R. (2005). Şânîzâde Mehmed Atâullah ve divanı. Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Develi, H. (2010). Söze Boğulan Tarih: Osmanlı Tarih Yazıcılığının Dili. İçinde Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları V Nesrin İnşâsı: Düzyazıda Dil, Üslûp ve Türler (ss. 84-123). Turkuvaz. Di̇ri̇öz, M. (1977). Nevî. Türkoloji Dergisi, 7 (1), s.83-100.
  7. Donuk, S. (2017a). Hadâ’iku’l-Hakâ’ik Fî Tekmileti’ş-Şakâ’ik Nev‘îzâde Atâyî’nin Şakâ’ik Zeyli (C. 2). Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Donuk, S. (2017b). Hadâ’iku’l-Hakâ’ik Fî Tekmileti’ş-Şakâ’ik Nev‘îzâde Atâyî’nin Şakâ’ik Zeyli (C. 1). Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Ekinci, R. (2017). Zeyl-i Şakâyık, Uşşâkizâde İbrâhim Hasîb Efendi. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Güngör, T. (2019). Hâkim Efendi Tarihi, Mehmed Hakim Efendi (C. 1-1). Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Gürışık, B. (2005). Peçevî Tarihi (46b -80a Metin, Dizin, Özel Adlar Sözlügü). Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Horata, O. (2002). Evliya Çelebi’nin Seyahatnâmesi’ndeki Manzum Kısımlar. Türkoloji Araştırmaları, H