Dergiler / Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi / 2023 / Sayı: 49

MÜTERCİMİ BELİRSİZ BİR KASÎDE-İ BÜRDE TERCÜMESİ

Sayfa
363–398
Yayın Tarihi
2023-07-17
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Züheyr ile Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’leri hakkında genel bilgi verilecek, ardından 160 beyitten müteşekkil olan tercümenin şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durulacak ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 1990 ve TY 3277 numaralarda kayıtlı iki nüshasından hareketle hazırlanan tenkitli metni sunulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Peygamber’in hayatının her safhası başta na’t olmak üzere siyer, mevlid, hilye, miraciyye, gazavât-nâme ve kırk hadis gibi çeşitli türlerle ele alınmış ve ona duyulan sonsuz muhabbetin tezahürü olarak bu türlerde manzum ya da mensur pek çok eser vücuda getirilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Züheyr’in (ö. 24/645?) kasidesinin ayrı bir yeri ve önemi vardır.
💡
Sonuç & Katkı:Züheyr ile Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’leri hakkında genel bilgi verilecek, ardından 160 beyitten müteşekkil olan tercümenin şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durulacak ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 1990 ve TY 3277 numaralarda kayıtlı iki nüshasından hareketle hazırlanan tenkitli metni sunulacaktır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Klasik Türk Edebiyatı · Bûsîrî · Kasîde-i Bürde

Özet

Hz. Peygamber’in hayatının her safhası başta na’t olmak üzere siyer, mevlid, hilye, miraciyye, gazavât-nâme ve kırk hadis gibi çeşitli türlerle ele alınmış ve ona duyulan sonsuz muhabbetin tezahürü olarak bu türlerde manzum ya da mensur pek çok eser vücuda getirilmiştir. Hz. Muhammed ile alakalı konuların tümünü içine alan ve bilhassa onun övgüsüne yer veren na’tlar, dinî literatürde en fazla örneği olan edebî tür hüviyetindedir. Resulullah’ı methetmek amacıyla kaleme alınan na’tlar içerisinde Ka’b b. Züheyr’in (ö. 24/645?) kasidesinin ayrı bir yeri ve önemi vardır. İlk beytinin başında geçen Bânet Su’âd ifadesiyle veya Hz. Peygamber’in kendisine hediye ettiği hırkaya istinaden Kasîde-i Bürde adıyla anılan bu manzume, söz konusu türe öncülük etmiş ve Bûsîrî’nin (ö. 696/1297?) kasidesine de ilham kaynağı olmuştur. Bûsîrî’nin Arapça tanzim ettiği ve el-Kevâkibü’d-Dürriyye fî Medhi Hayri’l-Beriyye adını verdiği bu şiir, kafiye harfinden dolayı el-Kasîdetü’l-Mîmiyye, şairin yakalandığı hastalıktan kurtulmasına vesile olduğu için Kasîde-i Bür’e ve söz konusu olayın rüyasında Resulullah’ın elinden hırka giyerek gerçekleşmesi rivayetine dayanarak da Kasîde-i Bürde olarak tanınmıştır. Tüm İslam dünyasında olduğu gibi Türk kültür ve edebiyatında da çok geniş ve derin yansımaları olan Kasîde-i Bürde, manzum veya mensur biçimde defalarca dilimize tercüme edilmiş, hakkında şerhler yazılmış ve sözü edilen kaside için tahmis ve tezyiller kaleme alınmıştır. Abdurrahim Karahisarî, Ahmed-i Rıdvân, Kemal Paşa-zâde, Le’âlî, Şemseddin Sivasî ve Nahîfî gibi tanınmış şairlerin yanında belli bir şöhrete ulaşamamış birçok şair tarafından Türkçeye nazmen tercüme edilen bu meşhur na’tın mütercimi belirsiz çevirileri de oldukça fazladır. Bu makalede Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’sine kim tarafından ve ne zaman yapıldığı meçhul olan manzum bir tercüme ele alınacaktır. Çalışmada öncelikle Ka’b b. Züheyr ile Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’leri hakkında genel bilgi verilecek, ardından 160 beyitten müteşekkil olan tercümenin şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durulacak ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 1990 ve TY 3277 numaralarda kayıtlı iki nüshasından hareketle hazırlanan tenkitli metni sunulacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KOÇ, H. (2023). MÜTERCİMİ BELİRSİZ BİR KASÎDE-İ BÜRDE TERCÜMESİ. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, Sayı: 49, 363–398. https://ajindex.com/articles/951568

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. AKKAYA, Hüseyin, Tercüme-i Kaside-i Bürde İrşadü’l-Avam, Sivas Belediyesi Yayınları, Sivas 2015.
  2. ALBAYRAK SAK, Vesile, “Şemseddin Sivâsî’nin Kasîde-i Bürde Tercümesi”, Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9 (3), 2014, 91-110.
  3. ALBAYRAK SAK, Vesile, “Esâsî’nin Kaside-i Bürde Tercümesi”, RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 16, 2019, 343-363.
  4. ARMUTÇUOĞLU, İlhan, Kaside-i Bürde Manzum Tercüme, Ak Yol Neşriyat, İzmir 1979.
  5. ARSLAN, Ahmet Turan, “Şemseddin Sivasi ve Manzum Kaside-i Bürde Tercümesi”, Osmanlılar Döneminde Sivas Sempozyumu Bildirileri 21-25
  6. Mayıs, Sivas Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Sivas 1997.
  7. AYÇİÇEĞİ, Bünyamin, “Bûsîrî (ö. 696/1297?)’nin Kasîdetü’l-Bürde’sinin Diyarbakırlı Mehmed Said Paşa (ö. 1308/1892) Tarafından Yapılan Mensur ve Manzum Tercümesi”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 15, 2015, 27-102.
  8. AYÇİÇEĞİ, Bünyamin, “Üsküdarlı Abdülhay Celvetî ve Kasîde-i Bürde Tercümesi”, 9. Uluslararası Üsküdar Sempozyumu 11-13 Kasım 2016 Bildiriler (Editör: Coşkun Yılmaz), C. 2, Üsküdar Belediyesi Yayınları, İstanbul 2016.
  9. CANIM, Rıdvan, Divan Edebiyatında Türler, Grafiker Yayınları, 5. Baskı, Ankara 2016.
  10. DEMİRAYAK, Kenan, “Kasîdetü’l-Bürde”, DİA, İstanbul 2001, XXIV, 566-568.
  11. DEMİRAYAK, Kenan, Muhammet Emin Uzunyaylalı, Ömer Faruk Karakuş, Üsküplü Abdurrahim Efendi ve İki Dilli Manzum Kaside-i Bürde Çevirisi, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Erzurum 2022.
  12. DİLÇİN, Cem, Yeni Tarama Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1983.
  13. DURMAZ, Hasibe, Kaside-i Bürde Arapça Orijinal Metin İmam Bûsîrî, Osmanlı Türkçesine Manzum Tercüme Şemseddin Sivasî, Günümüz Türkçesi Okuma ve Manzum Tercüme ile Şerhi, Menekşe Kitap, İstanbul 2018.
  14. ERTAYLAN, İ. Hikmet, Şeyh Abdurrahîm Karahisarî, Tercüme-i Kaside-i Bürde, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul 1960.
  15. GÜNAYDIN, Yusuf Turan, İbn-i Kemâl Edebî Kişiliği ve Kaside-i Bürde Tercümesi (Tenkitli Metin), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Ankara 1995.
  16. İLHAN, Mevlüt, “Na’îmî’nin Manzum Kaside-i Bürde Tercümesi”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 3 (4), 2017, 42-61.
  17. KAHRAMAN, Bahattin, “Le’âlî ve Abdurrahîm Karahisârî’nin Manzum Kasîde-i Bürde Tercümeleri”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 4, 1997, 57-107.
  18. KAPLAN, Yunus, “Fazlî ve Manzum Kasîde-i Bürde Tercümesi”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Derg