Dergiler / İlahiyat Tetkikleri Dergisi / 2026 / Sayı: 59

Sigara İçme Arzusu ve Dindarlık İlişkisinde Genel Öz-Yeterliğin Aracı Rolünün İncelenmesi: Lise Öğrencileri Üzerine Nicel Bir Araştırma

Examining General Self-Efficacy as a Mediator on the Relationship Between Smoking Urge and Religiosity: A Quantitative Study on High School Students

Sayfa
71–81
Yayın Tarihi
2023-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma bulgularına göre; öz-yeterlik ve dindarlık, ergenlerin sigara içme arzusunun anlamlı yordayıcısıdır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ergenlerin sigara içme arzusu üzerinde akran etkisi, reklamların özendirmesi, kişilik ve aile yapısı, sosyo-ekonomik durum gibi çok sayıda faktörün etkisi bulunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Öz-yeterlik ve dindarlık da sigara içme arzusunu etkileyen değişkenler arasındadır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma bulgularına göre; öz-yeterlik ve dindarlık, ergenlerin sigara içme arzusunun anlamlı yordayıcısıdır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2021 Verileri
⚙️Değişkenler:Tütün Bağımlılığı · Dindarlık · Öz Yeterlik

Özet

Ergenlerin sigara içme arzusu üzerinde akran etkisi, reklamların özendirmesi, kişilik ve aile yapısı, sosyo-ekonomik durum gibi çok sayıda faktörün etkisi bulunmaktadır. Öz-yeterlik ve dindarlık da sigara içme arzusunu etkileyen değişkenler arasındadır. Söz konusu bu iki değişken bireylerin sigaraya karşı olumsuz tutumlarında belirleyicidir ve sigara içme davranışını azaltıcı etki yapmaktadır. Bu bağlamda makalenin amacı, ergenlerin sigara içme arzusundaki değişim üzerinde öz-yeterlik ve dindarlık eğilimlerinin yordayıcılık gücünü ortaya koymak ve dindarlığın sigara içme arzusu üzerindeki etkisinde öz-yeterliğin aracılık rolünün olup olmadığını tespit etmektir. Bu amaçla nicel desende bir araştırma modeli tasarlanmış ve anket tekniği kullanılmıştır. Mart 2021’de yürütülen araştırma İstanbul’da yaşayan imam hatip lisesi öğrencilerinden oluşan 660 kişilik bir çalışma grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Grubun 308’i erkek ve 352’si kız öğrenciden oluşmaktadır. Sigara İçme Arzusu, Dindarlık ve Genel Öz-Yeterlik Ölçekleri ölçme aracı olarak kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; öz-yeterlik ve dindarlık, ergenlerin sigara içme arzusunun anlamlı yordayıcısıdır. Ayrıca aracılık analizinde, dindarlığın sigara içme arzusu üzerindeki etkisine öz-yeterliğin kısmi olarak aracılık ettiği bulgulanmıştır.

Abstract

Numerous factors have an impact on the adolescents’ desire to smoke. Self-efficacy and religiosity are generally related to attitudes toward smoking and have a reducing effect on smoking behavior. In this context, this article’s main aim is to examine the predictive roles of self-efficacy and religiosity on smoking urges of adolescents and to determine whether self-efficacy has a mediating role in the effect of religiosity on smoking urge. The study was carried out with the participation of 308 boys and 352 girls attending an Anatolian Imam Hatip High School in Anatolian side of Istanbul in March 2020–2021 academic year. The research data were collected by the survey technique, and in the survey form Smoking Urge Scale, General Self-Efficacy Scale, and Religiosity Scale were used. Findings of the research indicated that self-efficacy and religiosity are significant predictors of adolescent’s smoking urge. Furthermore, mediation analysis showed that self-efficacy is ascertained as a partial mediator in the effect of religiosity on smoking urge. The findings obtained as a result of the research were discussed in the light of the literature, and some suggestions were made.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AYTEN, A., GÜVEN, Ö. F. (2023). Sigara İçme Arzusu ve Dindarlık İlişkisinde Genel Öz-Yeterliğin Aracı Rolünün İncelenmesi: Lise Öğrencileri Üzerine Nicel Bir Araştırma. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, Sayı: 59, 71–81. https://ajindex.com/articles/951233

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Abdel-Khalek, Ahmed - Lester, David. “The Association between Religiosity, Generalized Self-Efficacy, Mental Health, and Happiness in Arab College Students”. Personality and Individual Differences 109 (2017), 12-16. https://do i.org /10.1 016/j.paid.2016.12.0 10 Alçay, Abdulmuttalip. Ergenlerin Öz-Yeterlikleri ile Mantık Dışı İnançları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İzmir:
  2. Dokuz Eylül Üniversitesi,
  3. Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  4. Alzyoud, Sukaina ve ark. “Association of Religious Commitment and Tobacco Use Among Muslim Adolescents”. Journal of Religion and Health 54/6 (2015), 2111-2121. https://do i.org /10.1 007/s 10943 -014- 9921- 4 Arslan-Şahin, Gülcihan. Ankara’daki İki Lisenin Öğrencilerinde Riskli Sağlık Davranışları ve Bunlara Akran Baskısı ile Diğer Bazı Faktörlerin Etkisi. Ankara:
  5. Ankara Üniversitesi,
  6. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2011.
  7. Ayar, Dijle ve ark. “Effects of Adolescents’ Self-Efficacy and Social Anxiety on Attitudes toward Pros and Cons of Smoking”. Journal of Substance Use 24/11 (2019), 8-14. https://do i.org /10.1 080/1 46598 91.20 18.14 59899 Aypay, Ayşe. “Genel Öz Yeterlik Ölçeği’nin (GÖYÖ) Türkçe’ye Uyarlama Çalışması”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 11/2 (2010) 113-132.
  8. Ayten, Ali. “Kimlik ve Din: İngiltere’deki Türk Gençleri Üzerine Bir Araştırma”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/2 (2012), 101-119.
  9. Ayten, Ali - Hussain, Amjad. “The Relationship between Religiosity, Environmental Orientation and Environmental Behaviors: An Empirical Study with Turkish and British Muslim Samples”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 53 (2017), 27-44.
  10. Bandura, Albert. “Adolescent Development from an Agentic Perspective”. Self-Efficacy Beliefs of Adolescents. ed. Frank Pajares - Timothy Urdan. Greenwich: Information Age Publishing, 2006.
  11. Bandura, Albert. “Human Agency in Social Cognitive Theory”. American Psychologist 44/9 (1989), 1175-1184. https://do i.org /10.1 037/0 003-0 66X.4 4.9.1175. Bandura, Albert (ed.). Self-Efficacy in Changing Societies. New York: Cambridge University Press, 1995.
  12. Bandura, Albert. Self-Efficacy: The Exercise of Control. New York: Freeman, 1997.
  13. Bandura, Albert. “Self-Efficacy: Toward a Unifying Theory of Behavioral Change”. Psychological Review 84/2 (1977) 191-215. https://do i.org /10.1 037/0 033-295X.8 4.2.1 91. Baron, Reuben M. - Kenny, David A. “The Moderator-Mediator Variable Distinction in Social Psychological Research: C