Hz. Ebû Hureyre’nin Muhtâru’s-sıhâh’ta Referans Alınan Rivâyetleri

Özet

Sahâbîler, Hz. Peygamber’e (s.a.v.) indirilen Kur’an-ı Kerîm’in bilinmesinde önemli bir ko-numa sahip oldukları gibi Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hem Kur’an’da geçen hem de Kur’an-ı Kerîm’in temas etmediği birçok konuda yaptığı açıklamaların bilinmesinde de mühim bir ko-numa sahip olmuşlardır. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) bu konularda yaptığı açıklamalar, ilgili terminolojide hadis diye ifade edilmektedir. Sahâbîlerin bir kısmı Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hadislerini öğrenmek ve öğretmek için özel çaba harcamışlar, dahası nöbetleşe hadis semâ etmişler hatta hadisleri kendi aralarında müzakere etmekten bile geri durmamışlardır. Bu sahâbîler arasında Ebû Hüreyre çok özel bir konuma sahiptir. Çünkü onun bu husustaki ilgi ve alakası ileri derecede olmuş ve Hz. Peygamber’in (s.a.v.) âhirete irtihâline kadar ondan ayrılmayarak hadis birikimini had safhaya çıkarmıştır. Çalışmada, hadis rivâyeti bakımından nadide bir yere sahip olan Ebû Hüreyre’nin, dilci Muhammed b. Ebû Bekir er-Râzî’nin (v. 666/1268) Muhtâru’s-Sihâh adlı sözlük eserindeki rivâyetleri ele alınmıştır. Söz konusu rivâyetler; Râzî’nin rivâyetlerin anlaşılmasında kilit rolü olan bazı kelimelere yönelik yaptığı açıklamalar doğrultusunda yeniden anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Râzî’nin rivâyetlerde geçen bazı anlaşılması zor olan kelimelere verdiği anlamlar, hadis literatüründe aynı kelimeler için yapılan açıklamalar ile mukayese edilerek aradaki farklara değinilmiştir. Ayrıca çalışmada, Muhtâru’s-Sihâh’da geçen rivâyetler; hem tahriç edilmiş hem de sened müntehâsı, cerh ve tadil açısından araştırılarak tahlil edilmiştir.