Dergiler / Eskiyeni / 2023 / Sayı: 49

İbn Âbidîn’in Vehhâbîler Hakkındaki Görüşlerinin Hind Alt Kıtası Hanefilerine Etkisi

The Effect of Ibn Ābidīn’s Views on the Wahhābis On the Hanafī Schools of the Indian Subcontinent

Sayfa
563–590
Yayın Tarihi
2023-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada bu iki Hanefî ekolün Vehhâbîlik hakkındaki görüşleri bölgede-ki tarihi gelişmeler ile ilişkisi kurularak ele alınmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hanefî âlim Muhammed Emîn İbn Âbidîn (1198-1252/1784-1836), yaşadığı dönemde Vehhâbîler’in tarihi için önemli olan gelişmelere şahit olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:İbn Âbidîn Reddü’l-Muhtâr adlı kitabında, Vehhâbîleri devlete karşı isyan etmiş olan bağîler olarak değerlendirir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada bu iki Hanefî ekolün Vehhâbîlik hakkındaki görüşleri bölgede-ki tarihi gelişmeler ile ilişkisi kurularak ele alınmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslam Mezhepleri Tarihi · İbn Âbidîn · Vehhâbîler

Özet

Hanefî âlim Muhammed Emîn İbn Âbidîn (1198-1252/1784-1836), yaşadığı dönemde Vehhâbîler’in tarihi için önemli olan gelişmelere şahit olmuştur. Vehhâbîler Hicaz’ı ele geçirmiş ancak Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa ve oğulları Tosun Paşa ile İbrahim Paşa Hicaz’ı geri almış, Vehhâbîler’in kurdukları ilk Suûdî yönetimini ortadan kaldırmıştır. İbn Âbidîn Reddü’l-Muhtâr adlı kitabında, Vehhâbîleri devlete karşı isyan etmiş olan bağîler olarak değerlendirir. Onları Halife Hz. Ali’ye karşı isyan etmiş Hâricîler gibi görür ve onlardan “zamanı-mızda Hâricîler” diye söz eder. İbn Âbidîn’e göre Vehhâbîler Hanbelî mezhebini kabul eder. Ancak Vehhâbîler sadece kendilerinin Müslüman olduklarına inanırlar, muhaliflerini müşrik sayarlar. Ehl-i Sünnet mensuplarının öldürülmelerini mubah görürler. Hint alt kıtasında yakın tarihte ortaya çıkan Hanefî cemâatler Vehhâbîler’i tenkit etmişlerdir. Birelviler cemaatinin kurucusu olan Ahmed Rızâ Hân Birelvî (1272-1340/1856-1921), Hanefî Mâtürîdî ve sûfî olup Vehhâbî karşıt-lığıyla bilinir. Birelvî, kendisi gibi Hanefî Mâtürîdî ve sûfî olan Diyûbendîler’i Vehhâbî olmakla itham eder. Aynı dönemde yaşayan Diyûbendî alim Halîl b. Ahmed Sehârenpûrî (1269-1346/1852-1927), Vehhâbîler’i İbn Âbidîn’nin ifadelerini naklederek Hâricîler olarak değerlendirir ve kendilerine yapılan Vehhâbî yakıştırmasını reddeder. Sehârenpûrî’nin bu ifadeleri dönemin önde gelen Diyûbendî alimleri tarafından da tasdik edilmiştir. Vehhâbî karşıtlığı Osmanlı taraftarlığı anlamına gelmemektedir. Kureyş neslinden olmadıkları için Osmanlı hilafetini meşru görmeyen Birelvîler’in hilafet görüşü, İngilizler ile anlaşıp hilafet iddiasıyla Osmanlı’ya karşı isyan edecek olan Şerif Hüseyin’in hilafet iddiası ile uyumludur. Şerifler de Vehhâbîlere karşı mücade etmiştir. Diyûbendîler Şerif Hüseyin’in hilafet iddiasını reddetmiş, Osmanlı hilafetine desteğini sürdürmüş-tür. Bu çalışmada bu iki Hanefî ekolün Vehhâbîlik hakkındaki görüşleri bölgede-ki tarihi gelişmeler ile ilişkisi kurularak ele alınmaktadır.

Abstract

Hanafī scholar Muhammad Amīn Ibn Ābidīn (1198-1252/1784-1836) witnessed important developments for the history of the Wahhābis during his lifetime. Wahhābis captured the Hijaz. However, the governor of Egypt Kavalalı Muham-mad ‘Ali Pasha and his sons Tosun Pasha and Ibrahim Pasha took back the Hijaz and abolished the first Saudi government established by the Wahhābis. Ibn Ābidīn in his work Radd al-Muhtār considers the Wahhābis as the rebels who rebelled against the state. He sees them as Kharijites who rebelled against Caliph Ali, andhe refers to them as “Kharijites in our time”. According to Ibn Ābidīn, Wahhābis accept the Hanbali school. However, they believe that only they are Muslims, and consider their opponents as polytheists. They consider it permissible to kill members of Ahl al-Sunnah. Hanafī sects that emerged recently in the Indian subcontinent criticized the Wahhābis Ahmad Rizā Han Barelvi/Barelwi (1272-1340/1856-1921), the founder of the Barelvi community, is a Hanafī Māturīdī and Sufi known for his anti-Wahhābi stance. Barelvi accuses the Deobandis, who are Hanafī Māturīdī and Sufis like himself, of being Wahhābis. Deobandi scholar Khalīl Ahmad Sahāranpūrī (1269-1346/1852-1927) evaluates the Wahhabis as Kharijites by quoting the statements of Ibn Ābidīn and rejects the Wahhābi attribution made to them. These statements of Sahāranpūrī were also confirmed by the prominent Deobandi scholars of the period. Being anti-Wahhabi does not mean being pro-Ottoman. The caliphate view of the Barelvis, who did not see the Ottoman caliphate as legitimate because they were not from the Quraysh generation, is in line with the caliphate claim of Sharif Hussein, who would agree with the British and rebel against the Ottomans with the claim of ca-liphate. Sharifs also fought against the Wahhābis. Deobandis rejected Sharif Hussein’s claim to caliphate and continued to support the Ottoman caliphate. In this study, the views of these two Hanafī schools on Wahhābism are discussed by establishing their relationship with the historical developments in the region

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ARIKAN, A. (2023). İbn Âbidîn’in Vehhâbîler Hakkındaki Görüşlerinin Hind Alt Kıtası Hanefilerine Etkisi. Eskiyeni, Sayı: 49, 563–590. https://ajindex.com/articles/949389

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Abdullah b. el-Hüseyin. Biz Osmanlı’ya Neden İsyan Ettik?. çev. Halit Özkan. İstanbul: Klasik Yayınları, 9. Baskı, 2013. Abdurrahman b. Muhammed. ed-Duraru’s-seniyye fi’l-ecvibeti’n-Necdiyye. Riyad, 1996. Afgânî, Şemsüddin el-Selefî. ‘Adâü’l-Mâtürîdiyye li’l-Akîdeti’s-Selefiyye. 3 Cilt. Taif: Mektebetü’s-Sıddik, 2. Baskı, 1998. Afgânî, Şemsüddin el-Selefî. Cühûdü ‘Ulemâi’l-Hanefiyye fî İbtâli ‘Akâidi’l-Kubûriyye. Riyad: Daru’s-Sumey’i, 1996.
  2. Ahatlı, Erdinç. “Zeyd b. Hattâb”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 44/320-321. İstanbul: TDV Yayınları, 2013.
  3. Ahmad, Ahmad Atif. Islam, Modernity, Violence, and Everyday Life. New York: Palgrave Macmillan, 2009th edition, 2009.
  4. Ahmad, Mohiuddin. Saiyid Ahmad Shahid: His Life and Mission. Lucknow: Academy of Islamic Research and Publications, 1980.
  5. Ahmad, Qeyamuddin. The Wahhabi Movement in India. Londra: Routledge; Manohar, 2020.
  6. Ahmed, Aziz. Hindistan ve Pakistan’da Modernizm ve İslam. çev. Ahmet Küskün. İstanbul: Yöneliş Yayınları, 1990. Ahmet Cevdet Paşa. Tarih-i Cevdet. İstanbul: Matbaa-i Amire, 1292. Ahmet Cevdet Paşa. Târîh-i Cevdet. ed. Şevki Nezihi Aykut. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2018.
  7. Ahmetoğlu, Gülşen Yağır. “Hint Alt Kıtasında Çağdaş Dinî Bir Hareket Olarak Birelvilik”. E-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 14/2 (2021), 780-822. https://doi.org/10.18403/emakalat.1026524
  8. Akyol, Aşur. Sehârenpûrî ve Bezlü’l-mechûd fî Halli Sünen-i Ebî Dâvûd’daki Şerh Metodu. Sosyal Bilimler Ens- titüsü Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı: Sakarya Üniversitesi, Doktora Tezi, 2021.
  9. Ali, Bilal. “Contentions of Indian Hanafî Scholars on the Permissibility of Financial Interest in PostMughal India”. Osmanlı’da İlm-i Fıkıh: Âlimler, Eserler, Medreseler. ed. Murteza Bedir vd. 431-456. İstanbul: İsar Yayınları, 2017.
  10. Alpkiray, Abdulcelil. “Son Dönem Afganistan Medreselerinde Hadis Eğitimi: Belh Örneği”. İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi 8/2 (2022), 676-703.
  11. Ansari, A. S. Bazmee. “İsmâil Şehîd”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 23/124. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
  12. Ateş, Mustafa. Bir Osmanlı Fakihi İbn Âbidîn. Ankara: İSAM Yayınları, 2022.
  13. Aydınlı, Abdullah. “Ehl-i Hadîs”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 10/507-508. İstanbul: TDV Yayınları, 1994. Bâbür, Zahirüddin Muhammed. Baburnâme. çev. Reşit Rahmeti Arat. Ankara: Kültür Bakanlığı, 3. Baskı, 2000.
  14. Bashir, Aamir. Private Muftīs in a Postcolonial State: A Study of Legal Reasoning among Deobandī Ḥanafīs in Contemporary Pakistan. Chicago: