Dergiler / lnternational Journal of Geography and Geography Education / 2026 / Sayı: 49

Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki coğrafi öğelerin yerel ve küresel bağlamda incelenmesi

Examination of geographical elements in social studies textbooks in local and global context

Sayfa
115–132
Yayın Tarihi
2023-06-03
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma sonucunda sosyal bilgiler ders kitaplarında yerel ve küresel bağlamı içinde yer alan doğal coğrafi öğeler arasında yer hareketleri, yüzey şekilleri, iklim, bitki, toprak, su, doğal afetler, doğal miraslar, harita temalarına ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan coğrafi öğelerin yerel ve küresel bağlamda incelenmesidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada 5., 6., 7., sınıf sosyal bilgiler ders kitapları incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma sonucunda sosyal bilgiler ders kitaplarında yerel ve küresel bağlamı içinde yer alan doğal coğrafi öğeler arasında yer hareketleri, yüzey şekilleri, iklim, bitki, toprak, su, doğal afetler, doğal miraslar, harita temalarına ulaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ders Kitabı · Sosyal Bilgiler · Coğrafi Öğeler

Özet

Bu çalışmanın amacı sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan coğrafi öğelerin yerel ve küresel bağlamda incelenmesidir. Çalışma nitel araştırma kapsamında doküman analizine uygun tasarlanmıştır. Çalışmada 5., 6., 7., sınıf sosyal bilgiler ders kitapları incelenmiştir. Verilerin analizinde doküman analizine uygun süreçler ve betimsel analiz teknikleri kullanılmıştır. Verilerin frekans ve yüzdeleri alınarak betimsel istatistikler ve doğrudan alıntılar sunulmuştur. Çalışma sonucunda sosyal bilgiler ders kitaplarında yerel ve küresel bağlamı içinde yer alan doğal coğrafi öğeler arasında yer hareketleri, yüzey şekilleri, iklim, bitki, toprak, su, doğal afetler, doğal miraslar, harita temalarına ulaşılmıştır. Ders kitaplarının içeriğinde yerel ve küresel bağlamda yer alan beşeri coğrafi öğeler arasında; nüfus, yerleşme, göç, tarım, hayvancılık, sanayi, ticaret, ulaşım, enerji, kültür, turizm, meslek, diğer ekonomik faaliyetler, çevre sorunları, devlet, mücadele, hak, sorumluluk ve özgürlükler, kurumlar ve kuruluşlar gibi öğeler tespit edilmiştir. Ders kitaplarında doğal kaynakların bilinçli kullanımına ve çevre sorunlarının ulusal ve uluslararası etkilerine yönelik içeriğin zenginleştirilmesi önerilmiştir.

Abstract

The aim of this study is to examine the geographical elements in social studies textbooks in a local and global context. The study was designed in accordance with the document analysis pattern of the qualitative research approach. In the study, 5th, 6th, and 7th grade social studies textbooks were examined. Document analysis and descriptive analysis techniques were used in data analysis. Descriptive statistics and direct quotations are presented by taking the frequencies and percentages of the findings. As a result of the study, ground movements, landforms, climate, vegetation, soil, water, natural disasters, natural heritages, and map themes were identified among the natural geographical elements in the local and global context in social studies textbooks. Among the human geographical elements in the local and global context of the textbooks; human geographical elements such as population, settlement, migration, agriculture, livestock, industry, trade, transportation, energy, culture, tourism, profession, other economic activities, environmental problems, state, struggle, rights, responsibilities, and freedoms, institutions, and organizations have been determined. It is suggested to enrich the content of the textbooks with information on the conscious use of natural resources and the national and international effects of environmental problems.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ERSOY, F., AYAYDIN, Y. (2023). Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki coğrafi öğelerin yerel ve küresel bağlamda incelenmesi. lnternational Journal of Geography and Geography Education, Sayı: 49, 115–132. https://ajindex.com/articles/945153

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Akengin, H. (2010). Siyasi coğrafya insan ve mekân yönetimi. Pegem Akademi Yayınları.
  2. Akınoğlu, O., & Bakır, S. (2003). İlköğretim öğrencilerinin sosyal bilgiler dersinde coğrafya konularını öğrenmeleriyle ilgili durum analizi. Marmara Coğrafya Dergisi, 8, 83-106.
  3. Al-Jarf, R. (2003). Global themes in Singaporean secondary social studies textbooks. Curriculum Development Conference Titled: Principles and Starting Points. May, 13-14.
  4. Alkış, S. (2005). İlköğretim birinci kademe sosyal bilgiler ders kitaplarında coğrafya konularıyla ilgili kavramların belirlenmesi (2004 programına göre). Marmara Coğrafya Dergisi, 11, 83-92.
  5. Arslan, M. (2014). Sosyal bilgiler 6. sınıf ders kitabında tarihi coğrafya unsurları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(5), 42-49.
  6. Atalay, İ. (2001b). Genel beşeri ve ekonomik coğrafya. Meta Basım. Atalay, İ. (2001a). Genel fiziki coğrafya. Ege Üniversitesi Basımevi. Atmaca Ertok, A. (2006). İlköğretim ders kitaplarında görsel tasarım ve resimleme. Millî Eğitim, 35(171), 318- 328. Avcı, M. (2021). 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitabında göç kavramı ve önemi üzerine bir inceleme. The Journal of Academic Social Science Studies, 14(84), 145-162. https://doi.org/10.29228/JASSS.48364
  7. Ayantas, T. (2019). Aesthetic value teaching in social studies textbooks. New Trends and Issues Proceedings on Humanities and Social Sciences, 6(4), 87-92. https://doi.org/10.18844/prosoc.v6i4.4359
  8. Bebe, H. İ., & Ünlü, M. (2012). İlköğretim 6. Sınıf sosyal bilgiler dersinin coğrafya içeriği açısından yeterliliği. Marmara Coğrafya Dergisi, 26, 260-286.
  9. Creswell, J. W. (2013). Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları araştırma deseni (B. S. Demir, Çev.). Eğiten Kitap Yayınları.
  10. Çelen, S., Fidan, S., & Hayır Kanat, M. (2019). 2017 programına göre düzenlenmiş ilkokul sosyal bilgiler ders kitabındaki coğrafya konularının incelenmesi. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 39. https://doi.org/10.32003/iggei.472146
  11. Değirmenci, Y., & İlter, İ. (2013). Coğrafya dersi öğretim programında doğal afetler. Marmara Coğrafya Dergisi, 28, 276-303.
  12. Demir, B. (2020). Evaluation of social studies teaching textbooks. International Journal of Learning and Teaching, 12(1), 17-29. https://doi.org/10.18844/ijlt.v12i1.4563
  13. Demirkaya, H., & Karacan, H. (2019). Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki coğrafya görsellerine ilişkin öğrenci görüşleri. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 54-87. https://doi.org/10.33206/mjss.474967 Di