KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Tehlikedeki Diller Dergisi / 2019 / Tuva Dosyası

Tuvacada {Ø (< -A)} Yapısındaki Zarf ve Edat Görevli Sözcüklerle Zarf Yapan {-Dır} Eki Üzerine Sözlükselleşme ve Gramerleşme Açısından Bir İnceleme

An Analysis of Adverbs and Postpositions in The Form of {Ø(< -A)} and The Adverbial Suffix {-DIr} in Tuvan in Terms Of Lexicalization And Grammaticalization

Emin Erdem ÖZBEK
Sayfa
17–29
Yayın Tarihi
2019-04-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede, Tuvacada {–A} zarf-fiil ekini düşürmüş bu sözcükler yapı, anlam ve kullanım özellikleri yönüyle incelenmiş, sözlükselleşme ve gramerleşme bakımından değerlendirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk dilinde zarf-fiil ekleri sözcükler üzerinde kalıplaşarak yeni sözlük ve gramer birimleri meydana getirebilmektedir. {–A} zarf-fiil eki de bu eklerden biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Pek çok Türk lehçesinde olduğu gibi Tuvacada da bu ekin kalıplaşmasıyla oluşmuş zarf ve edat görevli sözcükler bulunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede, Tuvacada {–A} zarf-fiil ekini düşürmüş bu sözcükler yapı, anlam ve kullanım özellikleri yönüyle incelenmiş, sözlükselleşme ve gramerleşme bakımından değerlendirilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tuvan · gerund · verb

Özet

Türk dilinde zarf-fiil ekleri sözcükler üzerinde kalıplaşarak yeni sözlük ve gramer birimleri meydana getirebilmektedir. {–A} zarf-fiil eki de bu eklerden biridir. Pek çok Türk lehçesinde olduğu gibi Tuvacada da bu ekin kalıplaşmasıyla oluşmuş zarf ve edat görevli sözcükler bulunmaktadır. Bu sözcükler, söz konusu eki düşürmüş olarak da Tuvacada yaygın olarak görülmekte, bu yönüyle karakteristik bir durum sergilemektedir. Aynı şekilde, aslında bir ettirgenlik eki olan {–DIr}, üzerindeki {–A} zarf-fiil ekinin düşmesiyle bir zarf yapım eki olarak da kullanılır olmuştur. Bu makalede, Tuvacada {–A} zarf-fiil ekini düşürmüş bu sözcükler yapı, anlam ve kullanım özellikleri yönüyle incelenmiş, sözlükselleşme ve gramerleşme bakımından değerlendirilmiştir.

Abstract

Gerundial suffixes can create new lexemes and grammar units in Turkic by combining the words they used together. Gerund {-A} is one of these suffixes. As in many Turkic languages, there are adverbs and postpositions that are formed by this suffix in Tuvan too. These words are widely seen in Tuvan even without this suffix and they reveal a characteristic case in this respect. In the same way, the causative suffix {–DIr} has been used as an adverbial suffix because the gerundial suffix {–A} on it is lost. In this paper, the words that are lost the suffix {–A} are analysed in terms of their structures, meanings and usages, and they are examined in terms of lexicalization and grammaticalization.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZBEK, E. E. (2019). Tuvacada {Ø (< -A)} Yapısındaki Zarf ve Edat Görevli Sözcüklerle Zarf Yapan {-Dır} Eki Üzerine Sözlükselleşme ve Gramerleşme Açısından Bir İnceleme. Tehlikedeki Diller Dergisi, Tuva Dosyası, 17–29. https://ajindex.com/articles/92867

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Akalın, Şükrü Halûk (2014). “Türkçede Söz Yapım Yolları ve Sözlükselleşme”, XI. Milli Türkoloji Kongresi Bildirileri, I. Cilt, 11-13 Kasım 2014. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları.
  2. Arıkoğlu, E. ve Borbaanay, B. (2007).
  3. Tuva Destanları, Ankara:
  4. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  5. Arıkoğlu, Ekrem (2007).
  6. Tuva Türkçesi. Ercilasun, Ahmet Bican (ed.), Türk Lehçeleri Grameri. Ankara:
  7. Akçağ Yayınları.
  8. Aydemir, İbrahim Ahmet (2015). “Tuvacada Sözlükselleşmiş Zarf-Fiilli Yapılar”, Türkbilig, S: 30, 223-230.
  9. Bacanlı, Eyüp (2013). “Güney Sibirya Türk Dillerinde Birleşik Fiillerle İlgili Teorik Sorunlar”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C: 6 (24), 27-33.
  10. Bacanlı, Eyüp (2014). Kılınış Kategorisi ve Altaycada Kılınış Kategorisi Olarak Art Fiiller. Ankara:
  11. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  12. Brinton, Laurel J. ve Traugott, Elizabeth Closs (2005). Lexicalization and Language Change. Cambridge: Cambridge University Press.
  13. Clauson, Sir Gerard. (1972). An Etymological Dictionary of the Pre-Thirteenth Century Turkish. Oxford: Oxford University Press. Csató, Éva A. ve Johanson, Lars (1993). “On gerundial syntax in Turkic”. Acta Orientalia Hungarica. 46, 133-141.
  14. Demirci, Kerim (2008). “Dilbilgiselleşme Üzerine Bir İnceleme”, Bilig, S: 45, 131-146.
  15. Ergun, M. ve Aça, M. (2004). Tıva Kahramanlık Destanları I. Ankara:
  16. Akçağ Yayınevi.
  17. Gatsak, V. M. (Ed.). (1997). Pamyatniki Folklora Narodov Sibiri i Dal’nego Vostoka, Tuvinskie Geroiçeskie Skazaniya. Novosibirsk: Nauka. Grönbech, K. (2011). Türkçenin Yapısı. (Çev. M. Akalın). Ankara:
  18. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  19. Gündoğdu, Vildan Koçoğlu (2018). Tuva Türkçesi Grameri Metin - Söz Dizini. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  20. Hacıeminoğlu, Necmettin (2015). Türk Dilinde Edatlar. (1. Basım: MEB, 1972). İstanbul:
  21. Bilge Kültür Sanat. Heine, Bernd ve Kuteva, Tania (2004). World Lexicon of Grammaticalization. Cambridge: Cambridge University Press.
  22. HOPPER, Paul J. ve Traugott, Elizabeth Closs (2003),
  23. Grammaticalization, Second Edition. Cambridge Textbooks in Lingustics. İshakov, F. G. ve Pal'mbah A. A. (1961). Grammatika Tuvinskogo Yazıka - Fonetika i Morfologiya. Moskva: İzdatel'stvo Vostoçnoy Literaturı. Johanson, Lars (1995). “On Turkic converb clauses”. Haspelmath, Martin ve König, Ekkehard (Ed.). Converbs in cross-linguistic perspective. Structure and meaning of adverbial verb forms – adverbial participles, gerunds. Empirical approaches to language typology 13. Berlin & New York: Mouton de Gruyter. 313-347.
  24. Korkmaz, Zeynep (2