Dergiler / Türk Psikiyatri Dergisi / 2005 / Cilt: 16 - Sayı: 2

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun nöropsikolojisine ilişkin kuramlar ve araştırmalar

Neuropsychology of attention deficit hyperactivity disorder: Relevant theories and empirical studies

Sayfa
113–123
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik gibi bilişsel ve davranışsal birçok boyutu olan bu bozukluğun ayrışık doğasının nörobiyolojik temelleri paralel bilgi işleme kuramına uygun sonuçlar göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Nöropsikolojik araştırmaların ve nörogörüntüleme çalışmalarının ilgili bilim dallarınca ortak bir anlayışla birlikte yürütülmesiyle Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun (DEHB) nörobiyolojisine ilişkin bilgiler hızla artmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Nöropsikolojik araştırmaların tutarsız gibi görünen sonuçlarının gerçek farklardan çok yorumsal olduğu vurgulanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik gibi bilişsel ve davranışsal birçok boyutu olan bu bozukluğun ayrışık doğasının nörobiyolojik temelleri paralel bilgi işleme kuramına uygun sonuçlar göstermektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hiperaktiviteyle beraber dikkat eksikliği bozukluğu · Nöropsikoloji · Hastalık modelleri

Özet

Nöropsikolojik araştırmaların ve nörogörüntüleme çalışmalarının ilgili bilim dallarınca ortak bir anlayışla birlikte yürütülmesiyle Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun (DEHB) nörobiyolojisine ilişkin bilgiler hızla artmaktadır. Yazıda nöropsikolojik kuram ve araştırmalar bağlamında bu alandaki son bilgiler gözden geçirilmiştir. Son bölümde konuyla ilgili hayvan modelleri tanıtılmıştır. Nöropsikolojik araştırmaların tutarsız gibi görünen sonuçlarının gerçek farklardan çok yorumsal olduğu vurgulanmıştır. Sorun bir tek sözcükle anlam bulan ‘dikkat’in bir çok anatomik ağla ilişkili olmasında yatmaktadır. Dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik gibi bilişsel ve davranışsal birçok boyutu olan bu bozukluğun ayrışık doğasının nörobiyolojik temelleri paralel bilgi işleme kuramına uygun sonuçlar göstermektedir. Klinik ve nöropsikolojik verilere dayanarak DEHB’de hem dorsolateral prefrontal korteks hem de orbitofrontal kortekste işlev bozukluğunun olduğu söylenmektedir. Fakat bu işlev bozukluklarının birincil olarak prefrontal kortekse mi yoksa bu alanla ilişkili beyin bölgelerine mi bağlı olduğu henüz kesinlik kazanmamıştır. Nörokimyasal düzeyde dopamin ve norepinefrin, anatomik düzeyde özellikle frontal lob ve bazal ganglionlar üzerinde durulmaktadır. Nöropsikiyatrik sendromların genetik alt tiplerinin ayrıştırılmasında geçerli endofenotipik (fenotipin içindeki alt gruplara ait) özelliklerin belirlenmesi önemlidir. Bu yazıda, dikkat bileşenlerinden yönetici kontrol ağına ve davranışsal ketlemeye yönelik testlerin, geçerli endofenotipleri belirleyebileceği belirtilmektedir

Abstract

There is a rapidly accumulating body of knowledge related to the neurobiology of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) stemming from multidisciplinary neuropsychological and neuroimaging studies. This paper is a review of recent knowledge in the context of neuropsychological theory and research in this area. The final section of the article introduces animal models on the subject. It has been emphasized that the controversy regarding the results of neuropsychological studies is semantic rather than substantive. The semantic issue here is believed to be that the term “attention” has to be related to more than one anatomical network among several brain regions. ADHD, which has many cognitive and behavioral dimensions like attention deficit, hyperactivity and impulsivity, has a heterogeneous nature reflecting the neurobiological basis related to parallel information processing models. Based on clinical and neuropsychological data it has been stated that both the orbitofrontal cortex and dorsolateral prefrontal cortex are functionally disturbed in ADHD. However, whether these functional disturbances are related to the prefrontal cortex or other brain regions associated however primarily with this cortex is yet unclear. Dopamine and epinephrine as neurochemical factors and the frontal lobe and basal ganglia as anatomical factors have been found to be especially responsible. Valid endophenotypic features should be determined in order to specify genetic subtypes of neuropsychiatric syndromes. A review of the literature leads us to the conclusion that tests used to assess attentional components like the executive control network and behavioral inhibition could determine valid endophenotypes.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KILIÇ, B. G. (2005). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun nöropsikolojisine ilişkin kuramlar ve araştırmalar. Türk Psikiyatri Dergisi, Cilt: 16 - Sayı: 2, 113–123. https://ajindex.com/articles/91967

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Aman MG, Turbott SH (1986) Incidental learning, distraction, and sustained attention in hyperactive and control subjects. J Abnorm Child Psychol, 14: 441-455.
  2. Amerikan Psikiyatri Birliği (1994) Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı, dördüncü baskı (DSM-IV) (Çev. ed.: E. Köroğlu) Hekimler Yayın Birliği, Ankara, 1995. Andersen SL,Teicher MH (2000) Sex differences in dopamine receptors and their relevance to ADHD. Neurosci Biobehav Rev, 24: 137-141.
  3. Baddeley A (1990) Human memory: Theory and Practice. London, Erlbaum Ass. Barkley RA, Grodzinsky G, DuPaul G (1992) Frontal lobe functions in attention deficit disorder with and without hyperactivity: a review and research report. J Abnorm Child Psychol, 20: 163-188.
  4. Barkley RA (1997) Behavioral inhibition, sustained attention, and executive functions: constructing a unifying theory of ADHD. Psychol Bull, 121: 65-94.
  5. Bayliss DM, Roodenrys S (2000) Executive processing and attention deficit hyperactivity disorder: an application of supervisory attentional system. Dev Neuropsychol, 17:161-180.
  6. Benson DF, Miller BL (1997) Frontal lobes: clinical and anatomic aspects. Behavioral Neurology and Neuropsychology, TE Feinberg, MJ Farah (Ed), McGraw Hill Com, s. 401-408.
  7. Berger DF, Sagvolden T (1998) Sex differences in operant discrimination behaviour in an animal model of attention-deficit hyperactivity disorder. Behav Brain Res, 94: 73-82.
  8. Berger A, Posner MI (2000) Pathologies of brain attentional network. Neurosci Biobehav Rev, 24: 3-5.
  9. Biederman J (1998) Attention-deficit/hyperactivity disorder: a life span perspective. J Clin Psychiatry, 59 (supp 7): 4-16. Börger N, van der Meere J (2000) Motor control and state regulation in children with ADHD: a cardiac response study. Biol Psychol, 2: 247-267.
  10. Brodeur DA, Pond M (2001) The development of selective attention in children with attention deficit hyperactivity disorder. J Abnorm Child Psychol, 29: 229-239.
  11. Carter CS, Krener P, Chaderjian M ve ark. (1995) Abnormal processing of irrelevant information in attention deficit hyperactivity disorder. Psychiatry Res, 56:59-70.
  12. Casey BJ, Thomas KM, Welsh TF ve ark. (2000) Dissociation of response conflict, attentional selection, and expectancy with functional magnetic resonance imaging. PNAS, 97:8728-8733.
  13. Castellanos FX (1997) Toward a pathophysiology of attention- deficit/ hyperactivity disorder. Clin Pediatr, July: 381-393.
  14. Castellanos FX, Marvasti FF, Ducharme JL ve ark. (2000) Executive function oculomotor tasks