Dergiler / Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi / 2018 / Cilt: 58 Sayı: 1

TÜRKLERİN İSLÂMİYETE GEÇİŞ SÜRECİNDE TEŊRİ VE ALLAH ALGILARI

PERCEPTIONS OF “TÄŊRI” AND “ALLAH” DURING THE ISLAMIZATION PROCESS OF THE TURKS

Sayfa
301–326
Yayın Tarihi
2018-01-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Nitekim eski Türk inançları, İslâm’dan ve onun Allah kavramından benzerliklerin yanı sıra epey farklılıklar da göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türklerin İslâmiyete geçişleri ve bunun nedenleri konusunda farklı görüşler bulunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Nitekim eski Türk inançları, İslâm’dan ve onun Allah kavramından benzerliklerin yanı sıra epey farklılıklar da göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamızda, dönemin kaynakları kullanılarak Türklerin İslâmiyete geçiş sürecindeki Teŋri algıları ile İslâm’daki Allah kavramı karşılaştırılmış, benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulmuştur.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türklerin İslâmlaşmaları · Teŋri · Allah

Özet

Türklerin İslâmiyete geçişleri ve bunun nedenleri konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Bu konuda öne sürülen görüşlerden birine göre, eski Türk inançları ile İslâmiyet arasında, özellikle de Teŋri ve Allah kavramlarında benzerlikler bulunması bu süreci hızlandırmıştır. Türklerin bu dönemdeki Teŋri algısı incelendiğinde, İslâm’daki Allah kavramıyla aralarında bazı benzerlikler olduğu görülmektedir. Ancak İslâm’daki katı Allah inancının tersine, Türklerin Teŋri algıları daha esnek olmuştur. Nitekim eski Türk inançları, İslâm’dan ve onun Allah kavramından benzerliklerin yanı sıra epey farklılıklar da göstermektedir. İki inanç arasındaki benzerlikler Türklerin İslâm’a geçişlerini belki kolaylaştırmış olsa da bu olayı zorlaştıran inançlar da var olmuştur. Türklerin Müslüman olmalarının pek çok farklı nedeninin bulunduğu da unutulmamalıdır. Çalışmamızda, dönemin kaynakları kullanılarak Türklerin İslâmiyete geçiş sürecindeki Teŋri algıları ile İslâm’daki Allah kavramı karşılaştırılmış, benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulmuştur.

Abstract

Different views exist on the conversion of Turks to Islam and its reasons. According to one of these views, the existence of similarities between ancient Turkic beliefs and Islam, especially in the concepts of Täŋri Tengri and Allah, speeded up this process. When the perception of Täŋri among the Turks during this period is examined, it can be observed that it possessed some similarities with the concept of Allah in Islam. However, contrary to the strict belief of Allah in Islam, the perception of Täŋri among Turks was more flexible. Indeed, ancient Turkic beliefs show quite many differences from Islam and its concept of Allah as well as they show some similarities. Even if the similarities between the two faiths may have made it easier for the conversion of Turks to Islam, beliefs that made this event more difficult also existed. It should also not be forgotten that the conversion of Turks to Islam had many different reasons. In our study, the perceptions of Täŋri among Turks during their process of Islamization and the concept of Allah in Islam have been compared using the sources of the period, while similarities and differences between the two have been demonstrated.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ERKOÇ, H. İ. (2018). TÜRKLERİN İSLÂMİYETE GEÇİŞ SÜRECİNDE TEŊRİ VE ALLAH ALGILARI. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt: 58 Sayı: 1, 301–326. https://ajindex.com/articles/919440

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Aydın, Erdoğan. Nasıl Müslüman Olduk?. İstanbul: Cumhuriyet Kitapları, 2004.
  2. Aydın, Erhan. “Ongi Yazıtı Üzerine İncelemeler.” İlmî Araştırmalar: Dil ve Edebiyat İncelemeleri 25 (2008): 21-38. --. Yenisey Yazıtları. Konya: Kömen Yayınları, 2015. --. Orhon Yazıtları (Köl Tegin, Bilge Kağan, Tonyukuk, Ongi, Küli Çor). İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2017. --. Uygur Yazıtları. İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2018.
  3. Ata, Aysu. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası): Karahanlı Türkçesi (Giriş- Metin-Notlar-Dizin). Ankara: Türk Dil Kurumu, 2004. Ban Zhao 班昭. Hanshu 漢書. Shanghai 上海: Zhonghua Shuju 中華書局, 1964.
  4. Barthold, Vasiliy Vladimiroviç. Orta-Asya Türk Tarihi Hakkında Dersler. Çev. Râgıp Hulusi Özdem. Haz. Kâzım Yaşar Kopraman ve İsmail Aka. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2006.
  5. Barthold, W. “Türklerde ve Moğollarda Defin Merasimine Dair.” Çev. Abdülkadir İnan. Belleten XI.43 (1947): 515-539. --. Turkestan Down to the Mongol Invasion. Norfolk: E. J. W. Gibb Memorial Trust, 1977. Berta, Árpád. Sözlerimi İyi Dinleyin…: Türk ve Uygur Runik Yazıtlarının Karşılaştırmalı Yayını. Çev. Emine Yılmaz. Ankara: Türk Dil Kurumu, 2010.
  6. Beşevliyev, V. “Proto-Bulgar Dini.”.Çev. T. Acaroğlu. Belleten IX.34 (1945): 213-261.
  7. Biçer, Bekir. Türklerin İslâmlaşma Süreci. Ankara: Akçağ Yayınları, 2012.
  8. Blockley, R. C. The Fragmentary Classicising Historians of the Later Roman Empire: Eunapius, Olympiodorus, Priscus and Malchus. 2 Volumes. Trowbridge: Francis Cairns, 1981-1983.
  9. Bombaci, Alessio. “Qutluγ Bolzun ” Ural-Altaische Jahrbücher XXXVI (1965): 284- 291. Boroskov, A. K. Orta Asya’da Bulunmuş Kur’an Tefsirinin Söz Varlığı (XII.-XIII. Yüzyıllar). Çev. Halil İbrahim Usta ve Ebülfez Amanoğlu. Ankara: Türk Dil Kurumu, 2002.
  10. Caferoğlu, Ahmet. Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu, 1968.
  11. Cahun, Leon. Asya Tarihine Giriş: Kökenlerden 1405’e, Türkler ve Moğollar. Çev. Sabit İnan Kaya. İstanbul: Seç Yayın Dağıtım, 2006.
  12. Clauson, Gerard. “The Ongin Inscription.” Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland 3.4 (1957): 177-192. --. An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. Oxford: Oxford University Press, 1972.
  13. Danişmend, İsmail Hami. Türkler Niçin Müslüman Oldu?. Haz. Cemal Aydın. İstanbul: Timaş Yayınları, 2008.
  14. Divitçioğlu, Sencer. Orta-Asya Türk İmparatorluğu (VI. – VIII. Yüzyıllar). Ankara: İmge Kitabevi, 2005.
  15. Dobrovits, Mihály. “Ongin Yazıtını Tahlile Bir Deneme.” Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 2000 (2001): 147-150. Dong