Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2010 / Cilt: 5 - Sayı: 1

Tarihi Türk lehçelerinde renk adlandırmaları

Color namings referred to the historical Turkish dialects

Sayfa
556–577
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Pekiştirme, benzerlik ve isim-fiilden oluşturulmuş renk adlandırmaları ise var olan renklerle ilişkili oldukları için inceleme kapsamına dahil edilmemiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Edebiyat, sosyoloji ve sanatın inceleme alanına giren renk kavramı ülke, coğrafya, iklim, yaşam tarzı, ekonomi, siyaset, düşünce ve inanç boyutunda toplumdan topluma farklılık gösterir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Son derece zengin, canlı, yaratıcı ve çeşitlilik gösteren bir renk kültürüne sahip olan Türkçede kültür ve medeniyet bağlamında renk kavramı da zamana bağlı olarak değişime uğramıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Pekiştirme, benzerlik ve isim-fiilden oluşturulmuş renk adlandırmaları ise var olan renklerle ilişkili oldukları için inceleme kapsamına dahil edilmemiştir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Edebiyat, sosyoloji ve sanatın inceleme alanına giren renk kavramı ülke, coğrafya, iklim, yaşam tarzı, ekonomi, siyaset, düşünce ve inanç boyutunda toplumdan topluma farklılık gösterir. Son derece zengin, canlı, yaratıcı ve çeşitlilik gösteren bir renk kültürüne sahip olan Türkçede kültür ve medeniyet bağlamında renk kavramı da zamana bağlı olarak değişime uğramıştır. Tarihî Türk lehçelerindeki renk adlarını tasvirî bir yöntemle köken yönünden incelemeyi amaçlayan bu çalışmada Eski Türkçe, Orta Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesine ait belli başlı yazılı eserler incelenerek bunlarda yer alan renk adları tespit edilmiş ve renklerin özellikleri üzerinde durulmuştur. Pekiştirme, benzerlik ve isim-fiilden oluşturulmuş renk adlandırmaları ise var olan renklerle ilişkili oldukları için inceleme kapsamına dahil edilmemiştir.

Abstract

The concept of colour, that takes place in the scope of literature, sociology and art, differs from a society to another on the subjects of climate, life-style, economy, politics, thought and belief. The rich, vivid, creative and variable concept of colour in Turkish language has been subjected to many changings in the course of time by the context of culture and civilization. This study referred to the Turkish dialects aimed at examining the names and the origins of the colors in a descriptive way. Meanwhile, some major written works belonging to the Old Turkish, Middle Turkish, Old Anatolian Turkish and Ottoman Turkish have been examined in detailed and the existing color names have been identified and emphasized. The namings in the shape of gerundial, reinforcement and similarities have not been included in this review as they are associated with the existing colors.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KÜÇÜK, S. (2010). Tarihi Türk lehçelerinde renk adlandırmaları. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 5 - Sayı: 1, 556–577. https://ajindex.com/articles/91838

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. AHMETYANOV Rifkat (1998).
  2. Türkçe-Tatarca Sözlük, Kazan. AKAR Ali (2006). “Renge Bağlı Yer Adlandırmalarında Muğla Örneği”, Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, 20:51-63.
  3. AKDOĞAN Gülser ve Özgür Aydın (1995). “Renklerin Adlandırılması ve Dil-Gerçek Sorunu”, Dil Dergisi, 28:49-66.
  4. AKSU Nurettin ve Ayfer Işık (1997). Türkiye Türkçesi-Kırgız Türkçesi Sözlüğü, MEB Yayınları,
  5. Ankara.
  6. ALPAY Gönül (1972). “Yusuf Emiri‟nin Beng ü Çagır Adlı Münazarası”. TDAY Belleten, TDK Yayınları, Ankara, s.103-125.
  7. ARAT Reşit Rahmeti (1947).
  8. Kutadgu Bilig. C. I, TKAE Yayınları,
  9. Ankara.
  10. ARAT Reşit Rahmeti (1959).
  11. Kutadgu Bilig. C. II, TKAE Yayınları,
  12. Ankara.
  13. ARAT Reşit Rahmeti (1979).
  14. Kutadgu Bilig. C. III, İndeks, Hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya, Nuri Yüce, TKAE Yayınları,
  15. Ankara.
  16. ARAT Reşit Rahmeti (2006). Atabetü‟l-Hakayık, TDK Yayınları,
  17. Ankara.
  18. ATA Aysu (1997). Kısasü‟l-Enbiyâ, Dizin, C. II, TDK Yayınları,
  19. Ankara.
  20. ATA Aysu (1998). Nehcü‟l-Ferâdîs, Dizin-Sözlük, C. II, TDK Yayınları,
  21. Ankara.
  22. ATALAY Besim (1970). Abuşka Lûgati veya Çağatay Sözlüğü, Ankara. ATALAY Besim (1998a). Divanü Lûgati‟t-Türk Tercümesi, C. I, TDK Yayınları, Ankara. ATALAY Besim (1998b). Divanü Lûgati‟t-Türk Tercümesi, C. II, TDK Yayınları, Ankara. ATALAY Besim (1998c). Divanü Lûgati‟t-Türk Tercümesi, C. III, TDK Yayınları, Ankara. GÖKDAĞ Bilgehan Atsız ve Seyfullah Türkmen (hzl.) (2004). Ed-Dürretü‟l-Mudiyye Fi‟l-Lugati‟t-Türkiyye, İshak Bin Murad, Akçağ Yayınları,
  23. Ankara.
  24. AYVAZOĞLU Beşir (2001). “Çiçek ve Renk Adlarına Dair”, Türk Yurdu, Ankara,162-163 (21):62-65.
  25. BANGUOĞLU Tahsin (1957). “Türkçede Benzerlik Sıfatları”. TDAY Belleten, TDK Yayınları, Ankara, s.13-27.
  26. BAŞKAN Özcan (1970). “Türkiye Köy Adları Üzerine Bir Deneme”, TDAY Belleten, TDK Yayınları, Ankara, s. 237-251.
  27. BATTAL Aptullah (1997). İbni Mühennâ Lûgati, TDK Yayınları,
  28. Ankara.
  29. BAYRAKTAR Nesrin (2003). “Renk Adlarının Türkçenin Söz Varlığına Katkıları”, VIII. Uluslar Arası KIBATEK Edebiyat Şöleni, 16-20 Ekim 2003,
  30. Çanakkale. BAYRAKTAR Nesrin (2004). “Kara ve Siyah Renk Adlarının Türkçedeki Kavram ve Anlam Boyutu Üzerine”, Tömer Dil Dergisi, 126: 56-77.
  31. BAYRAKTAR Nesrin (2005). “Kavram ve Anlam Boyutunda Al, Kırmızı ve Kızıl”, International Journal of Central Asian Studies, Mustafa Canpolat Armağanı, Seoul, Volume 10. 145-165 BAYRAKTAR Nesrin (2006a). “Kavram ve Anlam Boyutunda Sarı ve Tonları”, Erciyes Üniversitesi,
  32. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Prof. Dr. Tuncer Gülensoy Armağanı, 1 (20): 209-218. BAYRAKTAR