Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2010 / Cilt: 5 - Sayı: 1

Rumeli ağızlarının söz dizimi üzerine-I (Makedonya ve Kosova Türk ağızları örneği)

On syntax of Rumelian dialects-i (The example of Macedonian and Kosovan Turk dialects)

Sayfa
462–494
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada, Makedonya ve Kosova Türk ağızlarının “söz dizimi” üzerinde durularak, bu ağızları, yabancı dillerin söz dizimi bakımından da önemli derecede etkilediği, bu yüzden Türkçede bulunmayan çok değişik cümle tiplerinin oluştuğu ortaya konulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:14. yüzyıl ortalarından itibaren Balkanlarda değişik Türk boy ve oymaklarınca, bölgenin yerlisi azınlık dillerinin de etkisiyle, Anadolu ağızlarından farklı ve yeni bir ağızlar bölgesi oluşturulmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Batı ve Doğu Rumeli ağızları olarak iki kola ayrılan Rumeli ağızları; tarihî, coğrafî ve sosyo-kültürel şartları dolayısıyla altı yüz yılı aşkın bir sürede aynı coğrafyadaki, başta Slav kökenliler olmak üzere, Hint-Avrupa dil ailesine mensup birçok dille etkileşimde bulunmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada, Makedonya ve Kosova Türk ağızlarının “söz dizimi” üzerinde durularak, bu ağızları, yabancı dillerin söz dizimi bakımından da önemli derecede etkilediği, bu yüzden Türkçede bulunmayan çok değişik cümle tiplerinin oluştuğu ortaya konulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

14. yüzyıl ortalarından itibaren Balkanlarda değişik Türk boy ve oymaklarınca, bölgenin yerlisi azınlık dillerinin de etkisiyle, Anadolu ağızlarından farklı ve yeni bir ağızlar bölgesi oluşturulmuştur. Batı ve Doğu Rumeli ağızları olarak iki kola ayrılan Rumeli ağızları; tarihî, coğrafî ve sosyo-kültürel şartları dolayısıyla altı yüz yılı aşkın bir sürede aynı coğrafyadaki, başta Slav kökenliler olmak üzere, Hint-Avrupa dil ailesine mensup birçok dille etkileşimde bulunmuştur. Karşılıklı gerçekleşen bu dil etkileşimi sonucu, Türkçeden diğer Balkan dillerine birtakım dil unsurları geçerken, bu dillerden de Türkçeye söz varlığından ses ve şekil bilgisine, hatta söz dizimine varan etkilenmeler olmuştur. Çalışmada, Makedonya ve Kosova Türk ağızlarının “söz dizimi” üzerinde durularak, bu ağızları, yabancı dillerin söz dizimi bakımından da önemli derecede etkilediği, bu yüzden Türkçede bulunmayan çok değişik cümle tiplerinin oluştuğu ortaya konulmuştur.

Abstract

Since mid-14th Century in Balkans Turkish clans and tribes have established an area of relatively different new dialects with the influence of the local minority languages together with protecting their own Anatolian dialects characteristics. The Rumelian dialects which actually have been divided into two main branches have been in language interaction with various languages, especially with Slavic origins, which are the member of Indo-European language family on account of the historical, geographical and socio-cultural circumstances in more than one hundred and fifty years. As a result of this reciprocal language influence, while some language elements were transfered from Turkish to the other languages, there has been some influences regarding phonetics, word presence, grammatical structures and even syntax from these languages to Turkish as well. In this study, dealing with the “word order” of Macedonian and Kosovan Turkish dialects which constitude the western branch of Rumelian dialects, we tried to bring up that Rumelian dialects which happened to be minority languages in this geographical area have influenced enormously word orders of the foreign languages and therefore various sentence types which were not formerly present in Turkish language were established.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜNŞEN, A. (2010). Rumeli ağızlarının söz dizimi üzerine-I (Makedonya ve Kosova Türk ağızları örneği). Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 5 - Sayı: 1, 462–494. https://ajindex.com/articles/91836

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. AGO, Arif (1987). “İsveç‟te Çalışmakta Olan Makedonya‟nın Resne Bölgesinden Türk İşçi Ailelerinin Konuşma Dilindeki Değişmeler”, Beşinci Milletler Arası Türkoloji Kongresi (İstanbul, 23-28 Eylül 1985),
  2. Tebliğler I. Türk Dili, Cilt 2, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yay., s. 7-15.
  3. AKSAN, Doğan (1988). “Anlam Alışverişi Olayları ve Türkçe”, TDAY Belleten 1961, Ankara: TDK Yay., s. 207-273.
  4. AKSAN, Doğan (2007). Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim, III C, Ankara:
  5. TDK Yay. ALKAYA, Ercan (2007). “İki Dillilik ve Rusçadan Tatar Türkçesine Geçen Kavram Tercümeleri”, Turkish Studies, Volume 2/2 Spring 2007: 41-53.
  6. BAŞDAŞ, Cahit (2003). “Anadolu ve Kosova Türk Ağızlarında g>c, k>ç Değişmeleri”, TDAY Belleten 1999/I-II, Ankara: TDK Yay., s. 1-8.
  7. BRENDEMOEN, Bernt (2008). “Anadolu Ağızlarındaki Sözdizimi Üzerine Bir Not”, Turkish Studies, Volume 3/3, Spring 2008: 166-175.
  8. CAFEROĞLU, Ahmet (1960). “Anadolu ve Rumeli Ağızları Araştırmalarının Bugünkü Durumu”, VIII. Türk Dil Kurultayında Okunan Bilimsel Bildiriler 1957, Ankara: TDK Yay., s. 65-70.
  9. ÇELEBİ, Nazmiye (2003). “Kıbrıs Ağızları ve Dil Etkileşimi”, Türk Dili, Sayı: 616, Ankara: TDK Yay., s. 394-398.
  10. DALLI, Hüseyin (1991). Kuzeydoğu-Bulgaristan Türk Ağızları Üzerine Araştırmalar, Ankara:
  11. TDK Yay. DJINDJIC, Slavoljub (1987). “Sırp-Hırvat Dilindeki Bitkilerin Türkçe İsimleri”, Beşinci Milletler Arası Türkoloji Kongresi (İstanbul, 23-28 Eylül 1985), Tebliğler I. Türk Dili Cilt 2, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yay., s. 49-56.
  12. DUMAN, Musa (2003). “Kıbrıs ile Anadolu Arasındaki Fark”, Türk Dili, Sayı: 616, Ankara: TDK Yay., s. 384-393
  13. ECKMANN, Janos (1962). “Kumanova (Makedonya) Türk Ağzı”, Németh Armağanı, Haz.: J. Eckmann- A. S. Levend-M. Mansuroğlu, Ankara: TDK Yay., s. 111-144.
  14. ECKMANN, Janos (1988). “Dinler (Makedonya) Türk Ağzı”, TDAY Belleten 1960, Ankara: TDK Yay., s. 189-204.
  15. ECKMANN, Janos (2004). “Edirne Ağzı”, Çev.: Oğuzhan Durmuş, İlmî Araştırmalar, Sayı: 18, İstanbul: Gökkubbe Yay., s. 135-150.
  16. ELÇİN, Şükrü (1964). “Florina Ağzı”, Türk Kültürü Araştırmaları, Yıl: 1, Sayı: 2, Ankara: TKAE Yay., s. 244-253.
  17. EREN, Hasan (1988). “Anadolu Ağızlarında Rumca, İslâvca ve Arapça Kelimeler”, TDAY Belleten 1960, Ankara: TDK Yay., s. 295-371.
  18. EREN, Hasan (1989). “II. Uluslararası Güney-doğu Avrupa Araştırmaları Kongresi”, TDAY Belleten 1971, Ankara: TDK Yay.: 263-266.
  19. GENÇ, Altan (1992). “Makedonya Meselesi”, Batı Trakya (Siyasi, Kültürel ve Türkçü Dergi), Sayı: 266, Cilt: 25, s. 1-30.
  20. GUBOĞLU, Mihail (1987).