Dergiler / Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi / 2017 / Cilt: 3 - Sayı: 2

Osmanlı Dönemi Ege Adalarında Hane ve Vergi Kayıtları

Family and tax registers in the Aegean Islands during the Ottoman Period

Sayfa
163–177
Yayın Tarihi
2017-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Şahsî vergilere (ispençe ya da haraç) dair kayıtlar, 17. ve 18. yüzyıllarda bu adalarda yaşayan ailelerin çok kalabalık olmadığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Osmanlı hâkimiyetindeki Ege Adalarındaki ailelerin durumunu gösteren vergi kayıt türlerini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Şahsî vergilere (ispençe ya da haraç) dair kayıtlar, 17. ve 18. yüzyıllarda bu adalarda yaşayan ailelerin çok kalabalık olmadığını göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu yüksek sayı, bu kadınların ailevî durumuyla uyumlu olmayıp, daha ziyade bu toplulukların geçerli vergi uygulamaları ve bu kadınların adalardaki iktisâdî ve sosyal hayata katılımı ile alakalı görünmektedir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Vergi kayıtları · Ege Adaları · Osmanlı dönemi

Özet

Bu makale, Osmanlı hâkimiyetindeki Ege Adalarındaki ailelerin durumunu gösteren vergi kayıt türlerini incelemektedir. Bu kapsamda Andros [Andre], Mykonos [Mokene], Syros [Sira], Serifos [Koyunluca] ve Patmos [Batnaz] adalarından elde edilen sayısal veriler vurgulanmakta, seyyahlar ve Katolik rahiplerin anlatılarıyla birlikte döneme ait başka belgeler de ele alınmaktadır. Makale; aile büyüklüğü, aile sayısı, birden fazla ailenin tek bir hane çatısı altında yaşama ihtimali ve hane halkı reisi sayısına dair kayıtlardan elde edilen verilerin güvenilirliğini doğrulamaya çalışmaktadır. Şahsî vergilere (ispençe ya da haraç) dair kayıtlar, 17. ve 18. yüzyıllarda bu adalarda yaşayan ailelerin çok kalabalık olmadığını göstermektedir. Topluluklar vergileri resmî Osmanlı emirlerine aynen uymak yerine kendi aralarında tekrar tevzi ettiklerinden, kesin veriler elde etmek zordur. Vergi mükelleflerinin mülk devir işlemlerini kaydeden başka bir tür defterden de benzer dolaylı bilgiler elde edilmektedir. Bazı adalarda hane sayıları sürekli bir artış gösterirken, aile paylarının sayısında ise böyle bir artış yaşanmamıştır. Bu vakıanın, gayrimenkullerin mülkiyet durumu, buralarda geçerli olan yatay mülkiyet ve geniş ailelerin bir arada yaşamaması gibi nedenlerle ilişkili olması mümkündür. Başka önemli bir husus da, vergi kayıtlarında geçen dul kadın sayısıdır. Bu yüksek sayı, bu kadınların ailevî durumuyla uyumlu olmayıp, daha ziyade bu toplulukların geçerli vergi uygulamaları ve bu kadınların adalardaki iktisâdî ve sosyal hayata katılımı ile alakalı görünmektedir.

Abstract

Bu makale, Osmanlı hâkimiyetindeki Ege Adalarındaki ailelerin durumunu gösteren vergi kayıt türlerini incelemektedir. Bu kapsamda Andros [Andre], Mykonos [Mokene], Syros [Sira], Serifos [Koyunluca] ve Patmos [Batnaz] adalarından elde edilen sayısal veriler vurgulanmakta, seyyahlar ve Katolik rahiplerin anlatılarıyla birlikte döneme ait başka belgeler de ele alınmaktadır. Makale; aile büyüklüğü, aile sayısı, birden fazla ailenin tek bir hane çatısı altında yaşama ihtimali ve hane halkı reisi sayısına dair kayıtlardan elde edilen verilerin güvenilirliğini doğrulamaya çalışmaktadır. Şahsî vergilere (ispençe ya da haraç) dair kayıtlar, 17. ve 18. yüzyıllarda bu adalarda yaşayan ailelerin çok kalabalık olmadığını göstermektedir. Topluluklar vergileri resmî Osmanlı emirlerine aynen uymak yerine kendi aralarında tekrar tevzi ettiklerinden, kesin veriler elde etmek zordur. Vergi mükelleflerinin mülk devir işlemlerini kaydeden başka bir tür defterden de benzer dolaylı bilgiler elde edilmektedir. Bazı adalarda hane sayıları sürekli bir artış gösterirken, aile paylarının sayısında ise böyle bir artış yaşanmamıştır. Bu vakıanın, gayrimenkullerin mülkiyet durumu, buralarda geçerli olan yatay mülkiyet ve geniş ailelerin bir arada yaşamaması gibi nedenlerle ilişkili olması mümkündür. Başka önemli bir husus da, vergi kayıtlarında geçen dul kadın sayısıdır. Bu yüksek sayı, bu kadınların ailevî durumuyla uyumlu olmayıp, daha ziyade bu toplulukların geçerli vergi uygulamaları ve bu kadınların adalardaki iktisâdî ve sosyal hayata katılımı ile alakalı görünmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Dimitropoulos, D. (2017). Osmanlı Dönemi Ege Adalarında Hane ve Vergi Kayıtları. Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, Cilt: 3 - Sayı: 2, 163–177. https://ajindex.com/articles/91591

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Alexander, John, Toward a history of post-Byzantine Greece: The Ottoman Kanunnames for the Greek lands, circa 1500-1600, Atina 1985.
  2. Anogiatis, Dimitris, “Travelers’ demographic evidence about Greece (1800–1821)” (Yunanca), Mnimon, 10, 1985, ss. 1-16.
  3. Antoniadis, Xenophon, “The ownership status and purchase and sale of real estates in Turkish-occupied Skyros” (Yunanca), Epetiris Kentrou Erevnis Istorias Ellinikou Dikaiou, 29-30, 1982-1983, ss. 61-122.
  4. Asdrachas, Spyros, Mechanisms of rural economy during Turkish occupation (15th-16th century) (Yunanca), Atina 1978. ______, “Insular communities: Tax functions (I)” (Yunanca), Ta Istorika, 8, 1988, ss. 3-36. ______, “Communities’ tax and restrictive functions during Turkish occupation”, Oikonomia kai Nootropies (Economy and Mentalities) (Yunanca), Atina 1988, ss. 123-143. ______ (A. Ekaterini ile), “Christian and family names in an island’s society: Patmos (11th-12th century)”, Oikonomia kai Nootropies (Economy and Mentalities) (Yunanca), Atina 1988, ss. 211-233.
  5. Balta, Evangelia, “Le rôle de l’institution communautaire dans la repartition verticale de l’impôt: L’exemple de Santorin au XVIIe siècle”, Problèmes et approches de l’histoire ottomane içinde, İstanbul 1997, ISIS ss. 97-113.
  6. Bojanic-Lucac, Dusanka, “De la nature et de l’origine de l’ispenje”, Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes, 68, 1976, ss. 9-30.
  7. Dapper, Olfert, Description exacte des isles de l’Archipel, Amsterdam 1703. di Krienen, Pasch, Breve descrizione dell’Archipelago, Livorno 1773. Dimitropoulos, Dimitris, “Myconos in the 17th century: Land property relations and economic translations” (Yunanca), Atina 1997.
  8. Florentis, Chrysostomos, Vravion of St. John Theologos Monastery of Patmos (Yunanca), Atina 1980.
  9. Gibb, Hamilton & Bowen, Harold, Islamic Society and the West, C. I, 2. kısım. Oxford 1967,
  10. Oxford University Press.
  11. Hofmann, Georg, “Vescovadi cattolici della Grecia, C. III (Syros)”, Orientalia Christiana Analecta, 112. Roma 1937.
  12. Karavas, Spyros, “Lesvos in 19th century: Demographic observations”, S. G. T[axis] (ed.), Concise history of Lesvos and its topography içinde (Yunanca), yeniden baskı: Midilli 1996, ss. iii-xxv. Kasdagli, Aglaia, “Social identity of sex and everyday reality: The example of post-Byzantine Naxos”, J. Yiannias (ed.), The Byzantine tradition after the fall of Constantinople içinde (Yunanca), Atina 1994, ss. 89-132.
  13. Kirkini-Koutoula, Anastasia, The Ottoman administration in Greece: The Peloponnese case