Genel sağlık anketi ile ölçülen ruhsal sorunlar ve sosyodemografik eşitsizlikler: Antalya'da bir alan araştırması

Özet

Amaç: Bu çalışmada ruhsal sağlığa etki eden sosyodemografik eşitsizliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma Antalya’da sosyoekonomik durumları farklı olan iki mahallede yapılmıştır. 15 yaş ve üstündeki 1092 kişiyle Genel Sağlık Anketi (GSA) 12 kullanılarak görüşülmüştür. Genel ruhsal sağlık sorunlarını belirlemek içn orta-yüksek GSA skoru sıklığı hesaplanmıştır. Sosyoekonomik değişken olarak eğitim, gelir ve sınıfsal konum kullanılmıştır. İstatistik analizler ki-kare ve lojistik regresyon analizi ile yapılmıştır. Çeşitli sosya gruplar için ruhsal sağlık sorunu olasılıkları hesaplanmıştır. Bulgular: Orta-yüksek GSA skoru sıklığı %35.7’dir. Erkeklerin, evlilerin, kentin merkezinde yaşayanların, mavi yakalı ve niteliksiz emekçiler dışındakilerin, aylık geliri 50 dolardan fazla olanların, geliri giderinden fazla olanların, 11 yıldan daha uzun süre eğitimlilerin, kronik hastalığı olmayanların ruhsal sağlığı daha iyidir. Lojistik regresyon analizinde ruhsal sağlığı belirleyen değişkenler sınıfsal konum, eğitim, cinsiyet, medeni durum olarak saptanmıştır. Sonuç: GSA skoru üzerinde etkili olan değişkenlerin bir kısmı cinsiyet gibi yapısal ve değiştirilemez niteliklidir. Sosyoekonomik değişkenler ise, uygun önlemlerle ortadan kaldırılabilir etkenlerdir. Çok değişkenli analizde eğitim ve sınıfsal konumun modele girmiş olması, ruhsal sağlıkla ilgili araştırmalarda sosyodemografik etkenlere özel önem verilmesi gerektiğini göstermektedir.