Dergiler / Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi / 2017 / Cilt: 56 Sayı: 56

TARAMA SÖZLÜĞÜ: SÖZLÜKBİLİMİ İLKELERİ ÇERÇEVESİNDE BETİMSEL VE ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME

TARAMA DICTIONARY: A DESCRIPTIVE AND CRITICAL EVALUATION WITHIN THE PRINCIPLES OF LEXICOGRAPHY

Sayfa
1–22
Yayın Tarihi
2017-06-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Türkçenin Anadolu coğrafyasındaki tarihî seyrini söz varlığı bakımından tanıklı bir şekilde göstermesi yönüyle konuyla ilgilenen yerli ve yabancı bilim insanlarının sıklıkla başvurduğu bu sözlüğün, gelecekte de hak ettiği yeri koruması açısından yapılması gereken düzenlemeler üzerinde ayrıntılı olarak durulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkçenin söz varlığını içeren sözlüklerin yazımının çok eski zamanlara kadar izi sürülebilse de bunu bir disiplin olarak inceleyen “Sözlükbilimi” ile ilgili uğraşlar Türkiye’de henüz çok yenidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sözlükbiliminde uygulama alanının (sözlük hazırlama) dışında yer alan ve var olan sözlüklerin incelenmesi ve bunlarla ilgili bilgi ve teorilerin üretilmesi ile ilgili olan metaleksikografi alanı, tarihsel ve modern Türkçe sözlüklerin ideal bir biçimde hazırlanması konusunda önemli ipuçları vermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Türkçenin Anadolu coğrafyasındaki tarihî seyrini söz varlığı bakımından tanıklı bir şekilde göstermesi yönüyle konuyla ilgilenen yerli ve yabancı bilim insanlarının sıklıkla başvurduğu bu sözlüğün, gelecekte de hak ettiği yeri koruması açısından yapılması gereken düzenlemeler üzerinde ayrıntılı olarak durulacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tarama Sözlüğü · tarihî sözlük · söz varlığı

Özet

Türkçenin söz varlığını içeren sözlüklerin yazımının çok eski zamanlara kadar izi sürülebilse de bunu bir disiplin olarak inceleyen “Sözlükbilimi” ile ilgili uğraşlar Türkiye’de henüz çok yenidir. Sözlükbiliminde uygulama alanının (sözlük hazırlama) dışında yer alan ve var olan sözlüklerin incelenmesi ve bunlarla ilgili bilgi ve teorilerin üretilmesi ile ilgili olan metaleksikografi alanı, tarihsel ve modern Türkçe sözlüklerin ideal bir biçimde hazırlanması konusunda önemli ipuçları vermektedir. Bu çalışmada, Türk Dil Kurumu tarafından kolektif bir çalışmanın ürünü olarak hazırlanmış ve çeşitli merhalelerden geçerek son görüntüsüne kavuşmuş olan Tarama Sözlüğü, sözlükbilimi ilkeleri çerçevesinde ele alınacaktır. Türkçenin Anadolu coğrafyasındaki tarihî seyrini söz varlığı bakımından tanıklı bir şekilde göstermesi yönüyle konuyla ilgilenen yerli ve yabancı bilim insanlarının sıklıkla başvurduğu bu sözlüğün, gelecekte de hak ettiği yeri koruması açısından yapılması gereken düzenlemeler üzerinde ayrıntılı olarak durulacaktır.

Abstract

Although the writing of dictionaries of Turkish vocabulary can be traced back to very old times, practices of “Lexicography”, which studies it as a discipline, are still fairly new in Turkey. The field of metalexicography, which is not related to practice (creating dictionaries) in lexicography and is about making researches on existing dictionaries and generating knowledge and theory about them, provides significant clues about writing historical and modern Turkish language dictionaries in an ideal way. In this study, Tarama Dictionary, prepared by Turkish Language Association as a work of collective study which reached its very last form after several phases, will be analyzed within the principles of lexicography. As it exhibits the historical process of Turkish language in terms of vocabulary in Anatolian geography with witnesses, native and foreign researchers interested in the field frequently refer to this dictionary. Also, which arrangements should be done in order for it to keep the place it deserves will be mentioned in detail.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AY, D. A. (2017). TARAMA SÖZLÜĞÜ: SÖZLÜKBİLİMİ İLKELERİ ÇERÇEVESİNDE BETİMSEL VE ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, Cilt: 56 Sayı: 56, 1–22. https://ajindex.com/articles/908365

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. AKALIN, Şükrü Haluk, “Sözcük Bilimi ve Sözlükçülük”, Türk Dili, 698, 2010, s. 162-169.
  2. AKSAN, Doğan, Her Yönüyle Dil, Ana Çizgileriyle Dilbilim, C. II. Türk Dil Kurumu Yayınları, (3 baskı). Ankara, 2009.
  3. ATEŞMAN, Ender, “Türkçe Sözlükte Dış ve İç Yapı”, International Journal of Central Asian Studies, 11-1, 2007, s. 99-120.
  4. BOZ, Erdoğan, “Türk Sözlükbilimin Problemleri”, Turkish Studies. Volume 7/4, Fall, Ankara, 2012, s.13-20.
  5. BOZ, Erdoğan, “Sözlükbirimlerin Tanımlanmasına Anlambilimsel Bir Bakış”, Turkish Studies, Volume 4/4, Summer, Ankara, 2009, s.172-183.
  6. BOZ, Erdoğan, “Çağdaş Türkçe Sözlüklerde Çokanlamlı Madde Başlarındaki Anlamların Sıralanma Sorunu: ‘Klasik’ Örneği” Turkish Studies. Volume 4/8. Fall. Ankara, 2009, s.146-158.
  7. BOZ, Erdoğan, “Kullanıcı ve Sözlük İlişkisi”, Erdem, S.69, Ankara, 2015, s.41-52.
  8. DEVAPALA, Shalom, “Typological Classification of Dictionaries”, The Asia Lexicography Conference, 24-26
  9. May. Chiangmai, Thailand, 2004. (http://www.msu.ac.zw/elearning/material/1188981724Typological%20Classification%20of%20Dictionaries.htm) (Erişim tarihi: 27.04.2016 14:56) GÜRLEK, Mehmet, “Türk Sözlükçülüğünde Bir Dönüm Noktası: Misalli Büyük Türkçe Sözlük. Turkish Studies, Volume 9/9, Summer, Ankara, 2014, s.1071-1090.
  10. İLAYDIN, Hikmet, “Tanıklariyle Tarama Sözlüğü, (Kitaplar - Tenkit)”, Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, Ocak, C: III, S: 28, 1954, s. 227-231.
  11. İLHAN, Nadir, “Sözlük Hazırlama İlkeleri, Çeşitleri ve Özellikleri”, Turkish Studies, Volume 4/4 Summer, Ankara, 2009, s.534-554.
  12. JACKSON, Howard, Sözlükbilime Giriş, (Çev. Mehmet Gürlek&Ellen Patat), Kesit Yayınları, İstanbul, 2016.
  13. HARTMANN, Reinhard Lexicography: principles and practice, London; New York: Academic Press, 1983.
  14. KOCAMAN, Ahmet, “Dilbilim, Sözlük, Sözlükçülük”, Kebikeç. S. 6, Ankara, 1998, s.111-114.
  15. KORKMAZ, Zeynep, “Türkiye'de Ağız Sözlükleri”, Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, Temmuz, C: 2000/II, S: 583, 2000, s. 7-14. Middle English Dictionary-Plan and Bibliyography, University of Michigan Press,
  16. Michigan, U.S.A, 1954.
  17. ÖLMEZ, Mehmet, “Türk Dillerinin Sözlükleri ve Türk Sözlükçülüğü”, Uygulamalı Dilbilim Açısından Türkçenin Görünümü, Dil Derneği yay., Ankara, 1994, s. 88-100.
  18. ÖZKAN, Mustafa, Mahmûd b. Kâdî-i Manyas; Gülistan Tercümesi (Giriş-İnceleme-Metin-Sözlük), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1992.
  19. PARLATIR, İsmail, “Türkçe Sözlük Çalışmaları ve Sorunlarımız”, Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, C: 1995/I, S: 517, 1995, s. 3-19.
  20. PARLATIR, İsmail, “Türkiye Türkçesi