Dergiler / Etkileşim / 2023 / Sayı: 11

Kapılarını Açmayan Kent: İç Göç Filmlerinde İstanbul (1980-2006)

Sayfa
200–230
Yayın Tarihi
2023-04-21
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yaşayanların değil ölülerin kentidir İstanbul!

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tüm dünya kentleri gibi İstanbul da tarih boyunca bir “göçmen kenti” olur.
📊
Temel Bulgular & Veri:İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kırsal bölgelerin yapısal karakterinde değişim başlar. 1950 sonrasında yaşanan kitlesel göç hareketiyle de kentleşme ve kent yeni bir hâle bürünür. 1980’lerin ikinci yarısında ise kentlere “travmatik göçle” Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan gelenler büyük şehirlerde yeni yoksulluk mekânlarında yaşamlarını sürdürür.
💡
Sonuç & Katkı:Yaşayanların değil ölülerin kentidir İstanbul!
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2002 Verileri
⚙️Değişkenler:iç göç · iç göç filmleri · Türk sineması

Özet

Tüm dünya kentleri gibi İstanbul da tarih boyunca bir “göçmen kenti” olur. Cumhuriyet tarihinin ilk yıllarından itibaren kente göç süreci zayıftır. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kırsal bölgelerin yapısal karakterinde değişim başlar. 1950 sonrasında yaşanan kitlesel göç hareketiyle de kentleşme ve kent yeni bir hâle bürünür. 1980’lerin ikinci yarısında ise kentlere “travmatik göçle” Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan gelenler büyük şehirlerde yeni yoksulluk mekânlarında yaşamlarını sürdürür. İşte bu yaşanan dönüşümlerin bir biçimde görünür kılındığı alanlardan biri de sinemadır. Türk sinemasında 1980 sonrasında çekilen iç göç filmlerinde İstanbul’un nasıl temsil edildiğini irdelemeyi amaçlayan bu çalışmada film çözümlemesinde iç göç sürecinin tarihsel sosyolojik verileri ve trope’lar kullanılmıştır. Talihli Amele (Atıf Yılmaz, 1980), At (Ali Özgentürk, 1982), Yosma (Orhan Elmas, 1984), Çaresizim (Melih Gülgen, 1984), Bir Avuç Cennet (Muammer Özer, 1985), Züğürt Ağa (Yavuz Turgul, 1985), Bir Küçük Bulut (Faruk Turgut, 1990), Uzak (Nuri Bilge Ceylan, 2002), Güneşi Gördüm (Mahsun Kırmızıgül, 2009) ve Uzak İhtimal (Mahmut Fazıl Coşkun, 2009) filmlerinde İstanbul, ölümün, kayıpların ve mücadelenin verildiği bir kent hâline gelir. Filmlerin kendisi bu gerçeği dile getirir. Yaşayanların değil ölülerin kentidir İstanbul!

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BALCI, Ş. (2023). Kapılarını Açmayan Kent: İç Göç Filmlerinde İstanbul (1980-2006). Etkileşim, Sayı: 11, 200–230. https://ajindex.com/articles/905445

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Ahmad, F. (2014). Modern Türkiye’nin oluşumu (Y. Alogan, çev.). İstanbul:
  2. Kaynak. Akbulut, G. (2003). İstanbul’un modernleşmesi ve sinema. Varlık Dergisi, 1153, 15-17.
  3. Altınsay, İ. (1996). Sinemanın orta yeri İstanbul’du. İstanbul, 18, 73-75.
  4. Arslan, U. T. (2010). Mazi kabrinin hortlakları türklük, melankoli ve sinema. İstanbul:
  5. Metis. Aymaz, G. (2003). Uzak’taki kent, kentteki uzaklık. Varlık Dergisi, 1153, 18-24.
  6. Balcı, Ş. (2021). Türk sinemasında aidiyetsizliğin mekânı: kayıplar ve ölüler kenti İstanbul. Ankara:
  7. Phoenix. Balcı Gülpınar, D. (2020). Köyden indim İstanbul’a: Türkiye sinemasında iç-göç güldürüsü. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 7(1), 102-121.
  8. Batur, A. (1996). Yarının İstanbul’u. F. Türe (der.), İstanbul’un dört çağı İstanbul panelleri (89-121). İstanbul:
  9. YKY. Baydar, O. (1999). Doğu ve Güneydoğu’da zorunlu göç. O. Baydar (der.), 75 yılda köylerden şehirlere (333). İstanbul:
  10. Tarih Vakfı. Bilgili, A., Aydoğan, F., ve Güngör, C. (1997). Doğu Anadolu Bölgesinde zorunlu göç olgusunun sosyolojik çözümlemesi: Van örneği. II. Ulusal Sosyoloji Kongresi Toplum ve Göç (327-338). Ankara:
  11. DİE. Ceylan, N. B. (Yön.). (2002). Uzak [Sinema Filmi]. İstanbul:
  12. NBC Ajans. Coşkun, M. F. (Yön.). (2009). Uzak İhtimal [Sinema Filmi]. İstanbul:
  13. Hokusfokus Film. Çavdar, A. ve Tan, P. (2013). Sunuş. A. Çavdar ve P. Tan (der.), İstanbul: müstesna şehrin istisna hali (7-16). İstanbul:
  14. Sel. Çiçekoğlu, F. (2007). Vesikalı şehir. İstanbul:
  15. Metis. ---------------- (2015). Şehrin itirazı gezi direnişi öncesi İstanbul filmlerinde isyan eşiği. İstanbul:
  16. Metis. Duyan, Y. (2011). Türkiye sinemasında travesti ve transeksüellere yönelik mekân kurgusu üzerine bir inceleme. Sinecine, 2(1), 21-41.
  17. Erden, D. (Mart 2009). Haliç’te dönüşüm ve tarihsel süreklilik. Voyvoda Caddesi toplantıları 2008-2009. Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi. http://www.obarsiv.com/pdf/dilek_erden.pdf. 22 Nisan 2020.
  18. Elmas, O. (Yön.). (1984). Yosma [Sinema Filmi]. İstanbul:
  19. Özer Film. Erder, S. (1998). Köysüz “köylü” göçü. Görüş, 34, 24-26. ----------- (2010). İstanbul’a bir kent kondu Ümraniye. İstanbul: İletişim. ----------- (2015a). Yeni kentliler ve kentin yeni yoksulları. İstanbul bir kervansaray (mı?) göç yazıları (3-16). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi. ----------- (2015b). Zorunlu göç ve sonrası. İstanbul bir kervansaray (mı?) göç yazıları (35-40). İstanbul:
  20. İstanbul Bilgi Üniversitesi.
  21. Güçhan, G. (1992). Toplumsal değişme ve Türk sineması. Ankara: İmge Kitabevi. Gündü