Dergiler / Current Perspectives in Social Sciences / 2011 / Cilt: 15 Sayı: 2

Erken Cumhuriyet Dönemi Tiyatro Yapıtlarında İdeolojik İşlev

Sayfa
51–68
Yayın Tarihi
2012-05-23
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca rüşveti, yolsuzluğu yurttaşlara kötü muameleyi engelleyecek, kadın ve erkeğe eşit bakacak bir düzenin kurulduğunu müjdeleyen oyunlarda, örtük biçimde yargıç yansızlığı, kanunların üstünlüğü ve genelliği dile getirilmeye çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada cumhuriyetin ilk yıllarında devlet tarafından sipariş veya yarışma yoluyla teşvik edilerek yazdırılmış, geçmişe ait hukuksal düzenin hicvini konu alan üç tiyatro yapıtı analiz edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu tiyatro oyunları özellikle, geleneksel popüler kültürde bir figür olarak yer alan ve uzun dönemde, devletin otoritesine karşı halkın potansiyel ya da pasif direnme araçlarından birisi olarak değerlendirilebilecek kadı hikâyelerinin yarattığı zeminden faydalanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca rüşveti, yolsuzluğu yurttaşlara kötü muameleyi engelleyecek, kadın ve erkeğe eşit bakacak bir düzenin kurulduğunu müjdeleyen oyunlarda, örtük biçimde yargıç yansızlığı, kanunların üstünlüğü ve genelliği dile getirilmeye çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kadı · cumhuriyet · hiciv

Özet

Bu çalışmada cumhuriyetin ilk yıllarında devlet tarafından sipariş veya yarışma yoluyla teşvik edilerek yazdırılmış, geçmişe ait hukuksal düzenin hicvini konu alan üç tiyatro yapıtı analiz edilmiştir. Bu çalışma yeni cumhuriyetin, kendi ideolojisini halka yaymak ve benimsetmek için sanattan nasıl yararlandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Cumhuriyet’in ilk döneminde, gazete, dergi gibi başka araçların ulaşamadığı taşrada sergilenmek üzere yazılan tiyatro yapıtları eskiyi hicvederken, yeni dönemin kazanımlarını halka benimsetmeyi amaçlamaktadır. Bu tiyatro oyunları özellikle, geleneksel popüler kültürde bir figür olarak yer alan ve uzun dönemde, devletin otoritesine karşı halkın potansiyel ya da pasif direnme araçlarından birisi olarak değerlendirilebilecek kadı hikâyelerinin yarattığı zeminden faydalanmıştır. Yani, kadıların adaletsizliği üzerine odaklanan ve “kadı fıkraları” olarak anonimleşmiş eleştiriyi, Osmanlı kadısının adaletsizliğine ve eski hukuki sürecin yozlaşmışlığına dayandırmaktadır. Ayrıca rüşveti, yolsuzluğu yurttaşlara kötü muameleyi engelleyecek, kadın ve erkeğe eşit bakacak bir düzenin kurulduğunu müjdeleyen oyunlarda, örtük biçimde yargıç yansızlığı, kanunların üstünlüğü ve genelliği dile getirilmeye çalışılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DÖNMEZ, İ. H. (2012). Erken Cumhuriyet Dönemi Tiyatro Yapıtlarında İdeolojik İşlev. Current Perspectives in Social Sciences, Cilt: 15 Sayı: 2, 51–68. https://ajindex.com/articles/894559

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Baltacıoğlu, İ.H. (1936). “Teskilâtsız Edebiyat”, Yeni Adam, Sayı: 119, 9 Nisan, Sayfa: Barker, C.& Galasinski, D. (2001). Cultural studies and discourse analysis: a dialogue on lnaguage and identity. London: Sage. Berkes, N. (2002). “Türkiye’de Çağdaşlaşma”, Yayına Hazırlayan: Ahmet Kuyaş, İstan- bul: Yapı Kredi Yayınları.
  2. Bingöl, S. (2004). Tanzimat Devrinde Osmanlı’da Yargı Reformu, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
  3. Çelik, N. (1999). “Söylem Kuramları, Hegemonya Kavramı ve Kemalizm”, Doğu Batı (Türk Toplumu ve Gelişme Teorisi Sayısı), Sayı: 8, (Ağustos, Eylül, Ekim), 27-29.
  4. Çelik, H. & Ekşi, H. (2008). “Söylem analizi” Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fa- kültesi Eğitim Barker, C.& Galasinski, D. (2001). Cultural studies and discourse analysis: a dialogue on lnaguage and identity. London: Sage. Çıkla, S. (2005). Cumhuriyet Düşüncesinin Kökleşmesinde Yusuf Ziya Ortaç’ın Yapıtla- rının Yeri ve Önemi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversi- tesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilimdalı. Ersanlı, B. (2003). İktidar ve Tarih (Türkiye’de Resmi Tarih Tezinin Oluşumu 1929- ), İstanbul:
  5. İletişim Yayınları.
  6. Güneş, A. (2005). Kemalist Modernleşmenin Adab-I Muaşeret Romanları: Popüler Aşk Anlatıları (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Edebiyatı Bölümü. İbnürrefik, A.N. (1933).
  7. Şeriye Mahkemesinde, Cumhuriyet Halk Fırkası Katibi Umumi- liği. Ankara: Hâkimiyeti Milliye Matbaası. Köker, L. (2004).
  8. Modernleşme, Kemalizm ve Demokrasi, İstanbul:
  9. İletişim Yayınları.
  10. Körükçü, M. M. (1936). “Ankara Sanatı”, Yücel, 4(19), Eylül, 1-2.
  11. Kudret, C. (1990). Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman, Cilt: III (Cumhuriyet Dönemi 1959), İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  12. Musahipzade, C. (1993).
  13. Aynaroz Kadısı, Güncel Dile Uyarlayan: Haldun Marlalı, İzmir:
  14. Betik Yayınları.
  15. Nayır, Y.N. (1933), “İnkılâp ve Vazife”, Varlık, 1(9). Nedim, Vedat (1933). “İşte Bir Roman “Yaban”, Kadro, Sayı: 16, Nisan. Neumann, C.K. (2000).
  16. Araç Tarih, Amaç Tanzimat: Tarih-i Cevdet’in Siyasi Anlamı, Çeviren: Meltem Arun, İstanbul:
  17. Tarih Vakfı Yayınları.
  18. Oktay, A. (1993) Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı 1923-1950,
  19. Kültür Bakanlığı Yayınları,
  20. Ankara.
  21. Ortaylı, İ. (1994). Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devletinde Kadı, Ankara:
  22. Tur- han Kitabevi Yayınları.
  23. Ortaylı, İ. (2003).
  24. İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, İstanbul:
  25. İletişim Yayınları.
  26. Otacı, C. (2004).
  27. Hukukun Laikleşme Serüveni, İstanbul: Birey Yay