Dergiler / Current Perspectives in Social Sciences / 2014 / Cilt: 18 Sayı: 1

Kosova Halveti Osman Baba Tekkesinde Bulunan Figür ve Sembollerin Türk Sanatı ve Kültürü İçerisindeki Anlam ve Önemi

-

Sayfa
61–88
Yayın Tarihi
2014-05-21
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İşte bu çalışma ile Kosova Halveti tarikatı tekkesinde bulunan çeşitli figür ve sembollerin yanında, eski Türk inanç sistemine bağlı olarak ortaya çıkan ejder ikonografisinin, alperengazi-derviş olgusundaki birlikteliği incelenerek, ortaya konulmaya çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Orta Asya’da doğup gelişen Türk inanç sistemine ait çeşitli inanışların Türk sanatının oluşumunda derin etkileri olduğu şüphesizdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle figüratif bezeme olarak bu etkilerin, gerek mimaride ve gerekse süsleme alanlarında, hiç bıkmadan sürekli kullanılması, bunlara yüklenilen anlamların zenginliğinin bir sonucudur.
💡
Sonuç & Katkı:İşte bu çalışma ile Kosova Halveti tarikatı tekkesinde bulunan çeşitli figür ve sembollerin yanında, eski Türk inanç sistemine bağlı olarak ortaya çıkan ejder ikonografisinin, alperengazi-derviş olgusundaki birlikteliği incelenerek, ortaya konulmaya çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Orta Asya · Türk Sanatı · Tarikat

Özet

Orta Asya’da doğup gelişen Türk inanç sistemine ait çeşitli inanışların Türk sanatının oluşumunda derin etkileri olduğu şüphesizdir. Özellikle figüratif bezeme olarak bu etkilerin, gerek mimaride ve gerekse süsleme alanlarında, hiç bıkmadan sürekli kullanılması, bunlara yüklenilen anlamların zenginliğinin bir sonucudur. Orta Asya, Anadolu ve Balkanlar başta olmak üzere, Türklerin gittiği tüm bölgelerde, bu figürlerin dini ve din dışı yapılarda sevilerek ve bilinçli bir biçimde kullanıldıkları görülmektedir. Bu figüratif bezemelerden başta ejder ve koçboynuzu olmak üzere, doğada var olan çeşitli hayvanların yanında, doğada var olmayan hayali yaratıkların da önemli bir yer tuttuğu bilinmektedir. Bütün bu figürlerin hepsinin eski inanç sistemine bağlı olarak derin sembolik anlamlar içerdikleri, İslam inancı içerisinde gelişen tarikat anlayışında da kendisine yer bulduğu, görülür. İşte bu çalışma ile Kosova Halveti tarikatı tekkesinde bulunan çeşitli figür ve sembollerin yanında, eski Türk inanç sistemine bağlı olarak ortaya çıkan ejder ikonografisinin, alperengazi-derviş olgusundaki birlikteliği incelenerek, ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract

Various beliefs belonging to Turkish belief system which originated and developed in Central Asia have, without doubt, played an important part in the formation of Turkish art. Especially as figurative decorations, their continuous use both in architecture and ornament results from the richness of meaning attached to them. These figures are witnessed to be used in religious and non-religious structures with dedication and on purpose in all places Turks went; Central Asia, Anatolia and the Balkans at most. It is known that apart from the ones found in nature like dragon and ram Horn, imaginary creatures not found in nature also occupy a large part in this art. All of these figures contain a deep symbolic meaning depending on belief groups, and have their own place within sects developing in Islamic belief.This study is intended to shed light on the dragon icon emerging in old Turkish belief system in relation to combatant-war veteran-dervish framework as well as various figures and symbols found in Kosovo Halveti dervish lodge.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BERKLİ, Y. (2014). Kosova Halveti Osman Baba Tekkesinde Bulunan Figür ve Sembollerin Türk Sanatı ve Kültürü İçerisindeki Anlam ve Önemi. Current Perspectives in Social Sciences, Cilt: 18 Sayı: 1, 61–88. https://ajindex.com/articles/894419

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Acun, H. (1993). “Ejder Motifli Kapı Tokmakları ve Değişik Örnekler”. Sanat Tarihinde İkonografik Araştırmalar. Güner İnal’a Armağan, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Armağan Dizisi, Yay.: 4, ss. 155-167.
  2. And, M. (2008). Minyatürlerle Osmanlı-İslam Mitologyası. İstanbul:
  3. Yapı Kredi Yayınları.
  4. Aşkar, M. (1999). “Bir Türk Tarikatı Olarak Halvetiyye’nin Tarihi Gelişimi ve Halvetiyye Silsilesinin Tahlili”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 39(1), Ankara, ss. 535-563
  5. Aynakulova, G. (2007). “Gregoryen Kıpçaklar ve Oniki Hayvanlı Türk Takvimi Üzerine”. Millî Folklor, 19(74), ss. 21-28
  6. Bakırcı, N.; Türkan, H.K. (2013). “Tekke ve Zaviyelerin Balkanlar’daki Rolü ve Önemi”. Türk Dil, Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1, Kastamonu, ss. 145-160
  7. Baş, E. (2011). “Ahmed Yesevî’nin Bektaşilik, Alevîlik Üzerindeki Etkileri ve Osmanlı Dini Hayatındaki İzleri”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 52(2), Ankara, ss. 21-53
  8. Batça, M. (1998). “Romanya-Dobroudja Türk Topluluğunun Toplumsal Hafızasında Sarı Saltık Baba, Babadağ Şehrinin Kuruluş Efsanesi”. I. Uluslararası Türk Dünyası Eren ve Evliyaları Kongresi Bildirileri, 13-16 Ağustos 1998, Ankara: Ervak Yay. 75-84
  9. Berkli, Y. (2007a). Erzurum ve Erzincan Çevresinde Görülen Koyun, Koç ve At Biçimli Mezar Taşları ve Sanat Tarihindeki Yeri. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Berkli, Y. (2007b). “Mezartaşlarında Görülen Kılıç, Hançer, Ok-Yay ve Bayrak Motiflerinin Sembolik Anlamları”. Ekev Akademi Dergisi, 67-80.
  10. Berkli, Y. (2011). Türk Sanatında Avrasya Üslubunun Evreleri, Avrupa ve İslam Sanatına Etkileri. Erzurum. Bilici, Z.K. (1993). “Cizre Ulu Camisi Kapı Tokmakların İkonografik ve Kronolojik Değeri Üzerine Bir Etüd”. Sanat Tarihinde İkonografik Araştırmalar, Güner İnal’a Armağan, Ankara, 268-292.
  11. Biray, N. (2009). “12 Hayvanlı Türk Takvimi Zamana ve İnsana Hükmetmek”. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Prof. Dr. Hüseyin Ayan Özel Sayısı, 671-683.
  12. Çoruhlu, Y. (1994). “Türk Sanatında Görülen Yılan Tasvirlerinin Sembolizmi”. Türk Dünyası Tarih Dergisi, 96, 38-46.
  13. Çoruhlu, Y. (1995). Türk Sanatında Hayvan Sembolizmi. İstanbul:
  14. Seyran Yayınları.
  15. Çoruhlu, Y. (2000). “Türk Hayvan Takvimi”. M. Uğur Derman Altmışbeşinci Yaşı Münasebetiyle Sunulmuş Tebliğler, İstanbul, 221-253.
  16. Denktaş, M. (2005). “Divriği’nin Kapı Tokmakları ve Kapı Halkaları”. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19, Kayseri, 113-139. D