Dergiler / Türk Kütüphaneciliği / 2019 / Cilt: 33 - Sayı: 4

Türkiye’de Lisansüstü Tezlere Açık Erişim

Open Access to Graduate Theses and Dissertations in Turkey

Sayfa
219–248
Yayın Tarihi
2019-12-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular lisansüstü tezlere açık erişim sorununun daha geniş bir bakış açısıyla ele alınması gerektiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Lisansüstü tezler üniversitelerin en önemli araştırma çıktılarından birisidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Erişime kapalı olan tezlerin büyük bir çoğunluğu 2006 yılından önce yapılan ve erişime açmak için izin almak üzere yazarlarına ulaşılamayan tezlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular lisansüstü tezlere açık erişim sorununun daha geniş bir bakış açısıyla ele alınması gerektiğini göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2006 Verileri
⚙️Değişkenler:Açık erişim · lisansüstü tezler · açık arşivler

Özet

Lisansüstü tezler üniversitelerin en önemli araştırma çıktılarından birisidir. Fakat lisansüstü tezleri bulmak ve bu tezlere erişim sağlamak genellikle zordur. Son zamanlarda tezlerin tam metinlerine Internet aracılığıyla erişim sağlamak mümkün hale gelmiş olmasına karşın, erişimle ilgili sorunlar halen devam etmektedir. Bu araştırmada Türkiye’de lisansüstü tezlere açık erişim sorunu irdelenmektedir. Bu amaçla Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi tez dermesinde bulunan tezlerin tam metin erişime açık olup olmadıkları incelenmiş, uygulanan bir anket aracılığıyla tezlerini geçici olarak erişime kapatmayı tercih eden tez yazarlarının konuyla ilgili görüşlerine başvurulmuştur. Lisansüstü tezlerin yaklaşık üçte biri tam metin erişime kapalıdır. Erişime kapalı olan tezlerin büyük bir çoğunluğu 2006 yılından önce yapılan ve erişime açmak için izin almak üzere yazarlarına ulaşılamayan tezlerdir. Tez yazarlarının büyük bir çoğunluğu (%94) teze dayanan yayın yapmak istedikleri, yaklaşık üçte ikisi (%63) tezlerinin kopyalanmasından korktukları için tezlerini geçici olarak erişime kapattıklarını belirtmişlerdir. Ancak tez yazarlarının çoğu (%81) genelde tezlerin tam metin erişime açılmasını desteklemektedirler. Bulgular lisansüstü tezlere açık erişim sorununun daha geniş bir bakış açısıyla ele alınması gerektiğini göstermektedir. Bulgular doğrultusunda lisansüstü tezlere erişimle ilgili çeşitli sorunlar tartışılmış ve bazı çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract

Graduate theses and dissertations are one of the most important research outputs of universities. Yet, it is often difficult to find and provide access to them. Although it is now possible to get access to full-texts of theses and dissertations through the Internet, access problems still persist. In this paper, we investigate the issues of open access to graduate theses and dissertations in Turkey. We first reviewed the collection of the Higher Education Council Theses Center to find out what percentage of theses is accessible full-text. We then, through a questionnaire survey, collected the views of the authors of theses who opted to restrict access to their theses temporarily. Access to about one third of theses is restricted. As it was difficult to reach the authors of older theses and get their consent to make their theses available online, most of the restricted theses belong to pre-2006 period. An overwhelming majority (94%) of the authors restricted access to their theses because they wanted to publish papers based on their theses while two thirds (63%) did so because they feared of their theses being plagiarized. Yet, 81% of them said they support open access to theses and dissertations in general. Findings suggest that the issue of open access to theses needs to be dealt with from a broader perspective. We discuss the various access issues on the basis of our findings and offer some suggestions to solve them.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TONTA, Y., AKBULUT, M. (2019). Türkiye’de Lisansüstü Tezlere Açık Erişim. Türk Kütüphaneciliği, Cilt: 33 - Sayı: 4, 219–248. https://ajindex.com/articles/89399

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Akbayrak, E., Bayram, Ö., Coşkun, C., Holt, İ., Karasözen, B. ve Tonta, Y. (2006). Institutional repository movement in Turkey (poster). In Proceedings Open Scholarship 2006: New Challenges for Open Access Repositories, Glasgow (UK). http://eprints.rclis.org/8325/1/Institutional_Repository_Movement_in_Turkey-_Poster.pdf. American Historical Association. (2013, Temmuz). Statement on Policies regarding the Embargoing of Completed History PhD Dissertations. https://www.historians.org/publications-and-directories/perspectives-on-history/summer-2013/american-historical-association-statement-on-policies-regarding-the-embargoing-of-completed-history-phd-dissertations.
  2. Bayındır, S. (2014, Temmuz/Ağustos). Eser sahibinin izni olmaksızın eseri umuma iletim suçu. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 27(113): 308-338. http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2014-113-1404. Berlin Declaration on Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities. (2003, 22 Ekim). https://openaccess.mpg.de/Berlin-Declaration.
  3. Bennett, L. ve Flanagan, D. (2016). Measuring the impact of digitized theses: A case study from the London School of Economics. Insights, 29(2): 111-119. https://insights.uksg.org/articles/10.1629/uksg.300/.
  4. Boz, M. (2001). İnternet üzerinden tezlere tam metin erişim: Türk üniversiteleri için kavramsal bir model. (Yayımlanmamış Bilim Uzmanlığı tezi). Hacettepe Üniversitesi,
  5. Ankara.
  6. Ertürk, K.L. (2008). Türkiye'de bilimsel iletişim: Bir açık erişim modeli önerisi. Yayımlanmamış Doktora tezi. Hacettepe Üniversitesi, Ankara. http://www.bby.hacettepe.edu.tr/yayinlar/dosyalar/130.pdf. Ferreras-Fernández, T., García-Peñalvo, F., Merlo-Vega, J.A:. ve Martín-Rodero, H. (2016). Providing open access to PhD theses: visibility and citation benefits. Program: Electronic Library and Information Systems, 50(4): 399-416.
  7. Fineman, Y. (2003). Electronic theses and dissertations. portal: Libraries and the Academy, 3(2): 219-227.
  8. Hafızoğulları, Z. (1999). Fikir ve sanat eserlerinin cezai himayesi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 48(1-4): 1-14. http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/38/293/2672.pdf.
  9. Hawkins, A.R., Kimball, M.A. ve Ives, M. (2013). Mandatory open aLibrarianship, ccess publishing for electronic theses and dissertations: Ethics and enthusiasm. The Journal of Academic Librarianship, 39(1): 32-60.
  10. Karasözen, B., Zan, B.U. ve Atılgan, D. (2010). Türkiye’de açık erişim ve bazı ülkelerle karşılaştırma, Türk Kütüphaneciliği, 24(2): 235-257. Library of Congress Collec