Makalede, İbn Hâleveyh’in, yaşadığıdönemden günümüze kadar dil ve nahiv alanındaki yetkinliğini bariz birşekilde ortaya koyan ve çok az bir âlime nasip olan zengin bir mirasadikkat çekilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede, hicrî dördüncü asırda Halep’te hüküm süren ve Arapedebiyatının hamileri olarak şöhret kazanan Hamdanîler (m. 890-1004)döneminde yaşamış önemli bir dil ve nahiv âlimi olan İbn Hâleveyh’inhayatı, ilmî kişiliği ve eserlerine yer verilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda tarih vetabakat kitapları başta olmak üzere kaynaklarda dağınık halde yer alanİbn Hâleveyh’in dil, nahiv ve Kur’ân ilimleri alanında telif ettiği yazmave matbu altmışa yakın eseri bir araya getirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Makalede, İbn Hâleveyh’in, yaşadığıdönemden günümüze kadar dil ve nahiv alanındaki yetkinliğini bariz birşekilde ortaya koyan ve çok az bir âlime nasip olan zengin bir mirasadikkat çekilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:dil · nahiv · Hamdâniler
Özet
Bu makalede, hicrî dördüncü asırda Halep’te hüküm süren ve Arapedebiyatının hamileri olarak şöhret kazanan Hamdanîler (m. 890-1004)döneminde yaşamış önemli bir dil ve nahiv âlimi olan İbn Hâleveyh’inhayatı, ilmî kişiliği ve eserlerine yer verilmiştir. Bu bağlamda tarih vetabakat kitapları başta olmak üzere kaynaklarda dağınık halde yer alanİbn Hâleveyh’in dil, nahiv ve Kur’ân ilimleri alanında telif ettiği yazmave matbu altmışa yakın eseri bir araya getirilmiştir. İbn Hâleveyh’in ilmive fazileti yanında dil, nahiv ve kültürel birikimine işaret eden bu eserlerleilgili kısa bilgiler verilmiştir. Makalede, İbn Hâleveyh’in, yaşadığıdönemden günümüze kadar dil ve nahiv alanındaki yetkinliğini bariz birşekilde ortaya koyan ve çok az bir âlime nasip olan zengin bir mirasadikkat çekilmiştir.
MARANGOZOĞLU, İ. (2015). İbn Hâleveyh’in Hayatı, İlmî Kişiliği ve Eserleri. Mizanü'l-Hak: İslami İlimler Dergisi, Sayı: 1, 41–58. https://ajindex.com/articles/887385
İbnu’n-Nedîm, Ebu’l-Ferec Muhammed b. Ebî Ya‘kûb İshâk b. Muhammed b. İshâk. el-Fihrist. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1398/1978. İbnu’ş-Şecerî, Hibetullâh b. Ali Ebu’s-Sa‘âdât el-‘Alevî el-Huseynî. Me’ttefeka Lafzuhû Va’htelefe Ma‘nâhu, tah. Atıyye Rızk. Beyrut: Dâru’n-Neşr Franz Steiner, 1413/1992. el-İsnevî, ‘Abdurrahîm. Tabakâtu’ş-Şâfi‘îyye. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmîyye, 1987. Bağdatlı İsmail Paşa. Hedîyyetu’l-‘Ârifîn Esmâu’l-Muellifîn ve-‘Âsâru’l-Musannifîn. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1951.
Karaarslan, Nasuhi Ünal. “Hemdânî”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, XVII/181-182. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1998. “Hamdânîler”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, XV/446-447. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1997. “İbn Dureyd”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, XIX/416-419. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları,1999. Kâtip Çelebi, Mustafa b. ‘Abdullah. Keşfu’z-Zunûn ‘an Esâmi’l-Kutub ve’l-Funûn. İstanbul: nşr. Kilisli Muallim Rifat-Şerefeddin Yaltkaya, 1360/1941. Kehhâle, Ömer Ridâ. Mu‘cemu’l-Muellifîn. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-‘Arabî, tsz. el-Kıftî, ‘Alî b. Yûsuf. İnbâhu’r-Ruvât ‘alâ Enbâhi’n-Nuhât, tah. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrâhîm. Kahire: Dâru’l-Fikri’l-‘Arabî, 1406/1986.
Lewis, B., Ménage, V. L., Pellat CH., Schacht, J., The Encyclopaedia of İslam. Leiden: Brill, 1986.
Muhammed, Hüseyin Abdülhâdi. “Gulâmu Sa‘leb”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, XIV/188-189. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1996.
Özbalıkçı, Mehmet Reşit. “Ebu’t Tayyib el-Lugavî”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, X/345. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1994.
Sandıkçı, Kemal. “İbn Ukde”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, XX/427-428. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1999. Serkîs, Yusuf Elyân. Mu‘cemu’l-Matbû‘âti’l-‘Arabiyye el-Mu‘arrebe. Kahire: Matba‘atu Serkîs, 1346/1928.
Sezgin, Fuat. Târîhu’t-Turâsi’l-‘Arabî, trc. Arefe Mustafa. Riyad: Câmiatu’l-İmâm Muhammed b. Suud el-İslamiyye, 1411/1991. es-Suyûtî, Ebu’l-Fadl Celâluddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî. el-Eşbâh ve’n-Nezâir fi’n-Nahv, tah, ‘Abdul‘âl Sâlim Mukerrem. Beyrut: Muessesetu’r-Risâle, 1406/1985. Buğyetu’l-Vu‘ât fî Tabakâti’l-Luğaviyyîn ve’n-Nuhât, tah. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrâhîm. Beyrut: el-Mektebetü’l-‘Asriyye, tsz. el-Muzhir fî Ulûmi’l-Luğa ve-Envâ‘ihâ, şrh: Muhammed Ahmed Câdulmevlâ - ‘Alî Muhammed el-Becâvî – Muhammed Ebu’l-Fadl İbrâhîm. Beyrut: Dâru’l-Cîl, tsz. Tural, Hüseyin. “İbn Hâleveyh”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, XX/14-16. İstanbul: Türkiye Diyanet V