Dergiler / Kadim / 2023 / Sayı: 5

Mahalle Çalışmalarına Bir Katkı: 18. Yüzyıl Suriçi Mahallelerinin Tespiti ve Haritalanması (1730-1787)

A Contribution to Neighborhood Studies: Identification and Mapping of the Eighteenth Century Suriçi Neighborhoods (1730-1787)

Dergi
Kadim
Sayfa
69–112
Yayın Tarihi
2023-04-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece 18. yüzyılda mahallelerin sayı, lokasyon ve isimlerinin hangi kaynak, yöntem ve aşamalarla ortaya konulabileceği analiz edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mahalleler insanların ikamet ettikleri yerler olmaktan öte Osmanlı şehirlerinin mali, idari, toplumsal ve mekânsal yapısını yansıtan çok unsurlu ünitelerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makale mahalle çalışmalarına tasvirî ve metodolojik olarak katkıda bulunmayı amaçlarken arşiv belgelerinin mahalleler hakkında ihtiva ettiği bilgilerin sınırlarını da tartışmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece 18. yüzyılda mahallelerin sayı, lokasyon ve isimlerinin hangi kaynak, yöntem ve aşamalarla ortaya konulabileceği analiz edilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Coğrafi Bilgi Sistemleri · Mahalle Çalışmaları · Şehir Tarihi

Özet

Mahalleler insanların ikamet ettikleri yerler olmaktan öte Osmanlı şehirlerinin mali, idari, toplumsal ve mekânsal yapısını yansıtan çok unsurlu ünitelerdir. Bu sebeple başta Osmanlı arşivleri olmak üzere pek çok tarihi kaynakta mahalle ve mahallelilere dair veriler bulunabilmektedir. Kaynaklar özellikle mahalle isimleri ve lokasyonları bakımından zengin bir muhtevaya sahipse de bu zenginlik, mahalle araştırmalarında kullanılacak olan metodoloji üzerine çalışmalar yapmayı gerekli kılmaktadır. Bu makale mahalle çalışmalarına tasvirî ve metodolojik olarak katkıda bulunmayı amaçlarken arşiv belgelerinin mahalleler hakkında ihtiva ettiği bilgilerin sınırlarını da tartışmaktadır. Makalede mahallelerin tespiti ve mekânsallaştırılması için mevcut literatüre alternatif bir yöntem önerisi sunulmuştur. Bu kapsamda şer’iyye sicilleri odağında 1730-1787 yılları arasında suriçi mahallelerinin yer aldığı bir envanter hazırlanmış ve Coğrafi Bilgi Sistemleri’nden ArcGIS programı kullanılarak haritalanmıştır. Böylece 18. yüzyılda mahallelerin sayı, lokasyon ve isimlerinin hangi kaynak, yöntem ve aşamalarla ortaya konulabileceği analiz edilmiştir.

Abstract

Neighborhoods are complex units that reflect the financial, administrative, social, and spatial structure of Ottoman cities rather than simply being places of residence. For this reason, a wealth of information about neighborhoods and their inhabitants can be found in many historical sources, particularly in the Ottoman archives. Although these sources present valuable content, especially regarding names and locations, their richness necessitates studies on the methodology used in neighborhood studies. This study aims to contribute to neighborhood studies both descriptively and methodologically, while also exploring the limits of archival sources for the study neighborhoods. Besides, the study proposes an alternative method to the existing literature on determining and spatializing neighborhoods. In this context, based on the judicial court records, an inventory is prepared to choose the neighborhoods of Istanbul in the suriçi (intra muros) between 1730 and 1787. Furthermore, these neighborhoods are mapped using the ArcGIS program from Geographic Information Systems. Focusing on the 18th century, we present the sources, methods, and stages needed to determine the number, location, and names of Istanbul neighborhoods.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BEKMAN, B. (2023). Mahalle Çalışmalarına Bir Katkı: 18. Yüzyıl Suriçi Mahallelerinin Tespiti ve Haritalanması (1730-1787). Kadim, Sayı: 5, 69–112. https://ajindex.com/articles/886835

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Arşiv Belgeleri Başkanlık Osmanlı Arşivi (BOA). Haritalar (HRT.h). Kamil Kepeci (KK.d), nr. 2535. Maliyeden Müdevver Defterleri (MAD.d), nr. 2464. Şer‘iyye Sicilleri Havâss-ı Refîa Mahkemesi (1090-1091). İSAM Kütüphanesi, no
  2. Havâss-ı Refîa Mahkemesi (1159-1163). İSAM Kütüphanesi, no
  3. İstanbul Bab Mahkemesi (1154-1153). İSAM Kütüphanesi, no. 174
  4. Yazmalar Ayvansarâyî, Hüseyin. Hadîkatü’ l-Cevâmi‘. Berlin: Staatsbibliothek zu Berlin, Handschriften Orientalabteilung, 8201. https://stabikat.de/Record/502644052 Ayvansarâyî, Hüseyin. Hadîkatü’ l-Cevâmi‘. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Esad Efendi Koleksiyonu, 2248
  5. Matbu Eserler İSAM Kütüphanesi Salnâme Veri Tabanı: Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye [Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnâmesi]. İstanbul: Darü’t- Tıbaatü’l-Amire, 1294. http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/ D02467129400000032.pdf Marmara Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi: Şehremaneti Hududu Dahilinde Bulunan Mahallat Esamisi. Dersaâdet: Arşak Garoyan Matbaası, 1329. https://katalog.marmara.edu.tr/yordam/?p=1&q=%C5%9Eehremaneti+Hududu+Dahilinde+Bulunan+Mahallat+Esamisi&alan=tum_txt&demirbas=R140721 SALT Arşiv İstanbul Belediyesi İhsaiyat Mecmuası Koleksiyonu: 1329 senesi İstanbul Belediyesi İhsaiyat Mecmuası. Dersaadet: Matbaa-i Arşak Garivyan, 1329. https://archives.saltresearch.org/ handle/123456789/99279 4. Haritalar Ayverdi, Ekrem Hakkı
  6. Asırda İstanbul Haritası. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti, 1958. Dağdelen, İrfan (haz.). Alman Mavileri 1: 1913-1914 I. Dünya Savaşı Öncesi İstanbul Haritaları. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü, 2006. Dağdelen, İrfan (haz.). Alman Mavileri 2: 1913-1914 I. Dünya Savaşı Öncesi İstanbul Haritaları. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü, 2006. Harvard University Map Collection. Constantinople = Stambol. Erişim 4 Şubat 2023. https://iiif.lib. harvard.edu/manifests/view/ids:8608890$1i İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Harita Koleksiyonu. Dar’üs saltanatı seniye olan İstanbul’un haricinde vaki Zeytinburnu ve Üsküdar’ da kâin Fenerbahçesinden Karadeniz Boğazı’nda vaki Rumeli ve Anadolu Fenerlerine varıncaya kadar nefs-i İstanbul’un ve civarında vaki Eyüp ensarı ve Hasköy ve Kasımpaşa ve Galata ve Beyoğlu ve Tophane ve Beşiktaş ve Üsküdar ve mahalli sairede mevcut cevami-i şerife ve mevaki-i meşhura ve kışlak-ı hümayun ve ebniye-i saire ve bi’ l cümle tarik-iâm ve tarik-i has ve bostan ve meydan ve bağ ve bahç