Dergiler / Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2023 / Cilt: 25 - Sayı: 1

İstanbul’da Yabancı Sermaye Eliyle Yürütülen Elektrik İşleri (1910-1937)

Electricity Investments in Istanbul by Foreign Capital (1910-1937)

Sayfa
215–243
Yayın Tarihi
2023-03-28
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Literatür taraması, Belediye ve Kurum belgeleri ışığında elektrik konusu, 1910 yılından itibaren yabancı sermayeli özel sektör tarafından üstlenilmesinden 1937 yılında millileştirilinceye kadar geçen süreç zarfında incelenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Toplumların dönüşümünü hızlandıran milatlar ve süreçler vardır. 14 Şubat 1914 tarihi, İstanbul halkının hayatında böyle bir etkiye sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Santralin yapım aşamasından başlayan süreç, zaman içerisinde yeni yatırımlarla arttırılan kurulu güç kapasitesinin performansına değin İstanbul’un aydınlanma yolculuğunu etkilemiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Literatür taraması, Belediye ve Kurum belgeleri ışığında elektrik konusu, 1910 yılından itibaren yabancı sermayeli özel sektör tarafından üstlenilmesinden 1937 yılında millileştirilinceye kadar geçen süreç zarfında incelenmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Elektrik · Silahtarağa Santrali · iktisat tarihi

Özet

Toplumların dönüşümünü hızlandıran milatlar ve süreçler vardır. 14 Şubat 1914 tarihi, İstanbul halkının hayatında böyle bir etkiye sahiptir. Silahtarağa Elektrik Santrali’nden şehir şebekesine elektrik verilmesi ulaşımdan aile hayatına, yükselen apartmanlardan ışıltılı sokaklara kadar geri dönülmeyecek bir şekilde dönüşümün ve değişimin başlangıcını temsil etmektedir. Elektrik kullanımının yaygınlaşması, modernleşme sürecinin toplumun genelini kapsaması ve gündelik hayat içinde alışkanlıkları değiştirerek yeni davranış kalıpları oluşturması bakımından önemli bir kavşaktır. Elektriğin İstanbul’daki serüveni ise Silahtarağa Santrali’nin hikayesinde gizlidir. Santralin yapım aşamasından başlayan süreç, zaman içerisinde yeni yatırımlarla arttırılan kurulu güç kapasitesinin performansına değin İstanbul’un aydınlanma yolculuğunu etkilemiştir. Literatür taraması, Belediye ve Kurum belgeleri ışığında elektrik konusu, 1910 yılından itibaren yabancı sermayeli özel sektör tarafından üstlenilmesinden 1937 yılında millileştirilinceye kadar geçen süreç zarfında incelenmiştir.

Abstract

There are critical moments and processes in the history of societies that accelerate social change. February 14, 1914 was such a moment in the life of Istanbul’s inhabitants. Generating electricity at the Silahtarağa Power Station and transmitting it through the grid for the first time marked the starting point of irreversible changes in many aspects of life; from family life to rising apartment buildings and electrically lighted sparkling streets. The widespread use of electricity was a turning point for the diffusion of modernization across all strata of society, and for the emergence of new behavioral patterns following the changes of everyday practices. The story of electricity in Istanbul is embedded in the story of Silahtarağa Power Station. The process that has started with the construction of the Power Station and continued with the gradual increase in power capacity impacted the lighting story of Istanbul. In this paper, we discuss the history of production and use of electricity starting from its onset with the construction of the power station with foreign private capital in 1910 until its nationalization in 1937, through a review of the secondary literature as well as a study of municipal and corporate documents.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ARISAL, M. (2023). İstanbul’da Yabancı Sermaye Eliyle Yürütülen Elektrik İşleri (1910-1937). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 25 - Sayı: 1, 215–243. https://ajindex.com/articles/884716

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Aksoy, A, Açıkbaş F. & Akman, A. (2009). “Silahtarağa elektrik santralinin hikâyesi”, Aksoy, A. (Ed.) Silahtarağa elektrik santrali 1910-2004 (2. Baskı). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 1-61.
  2. Alus, S.M. (1942, 25 Mayıs). İstanbul’da İlk Elektrik, Akşam Gazetesi, s.6. Amicis, E. (1993). İstanbul (1874). (Çev. Beynun Akyavaş), Ankara:
  3. Türk Tarih Kurumu Basımevi. Arısal, M. (2021). Millileştirme öncesi İstanbul’da ulaşım (1869-1938). İstanbul:
  4. Kitabevi Yayınları.
  5. Aytar, A. L. (1957).
  6. İstanbul umumi tenvirat işleri, İETT Dergisi, 8, 23-24.
  7. Behar, C. (1996). Osmanlı İmparatorluğu'nun ve Türkiye'nin nüfusu 1500-1927, Tarihi İstatistikler Dizisi. Cilt 2, Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. Cengizkan, A. (2000). Türkiye’de fabrika ve işçi konutları: İstanbul silahtarağa elektrik santrali. Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, 20(1-2)29-55. Elektrik, (1956). İETT Dergisi, 1, 18-26.
  8. Engin, V., & Gülsoy, U. (2016). Osmanlı'dan Cumhuriyet'e İstanbul'da elektrik. İstanbul:
  9. İETT Yayınları.
  10. Erengil, S. (1957). İstanbul boğazının 154 Kv ile atlanması lüzum ve faydaları. İETT Dergisi, 7,3-5.
  11. Ergin, O. N. (1933). Cumhuriyet ve İstanbul mahalli idaresi. İstanbul: Matbaacılık ve Neşriyat Türk Anonim Şirketi. Ergin, O. N. (1995). Mecelle-i umûr-ı belediyye. II. Cilt. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı Yayınları.
  12. Ergin, O. N. (1995). Mecelle-i umûr-ı belediyye. IV. Cilt. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı Yayınları.
  13. Güvenç, M. (2009). “İstanbul’da İkinci Sanayi Devrimi: Yeni Bir Kentsel Araştırma Programına Doğru”. Aksoy, A. (Ed.) Silahtarağa elektrik santrali 1910-2004 (2. Baskı). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, ss.101-109.
  14. İleri, N. (2015). Geç dönem Osmanlı İstanbul'unda kent ve sokak ışıkları. Toplumsal Tarih Dergisi, 254, 30-37. İstanbul Belediyesi İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel İşletmeleri Umum Müdürlüğü, (1968).
  15. İETT Umum Müdürlüğüne Umumi Bakış, İstanbul: İETT Matbaası. İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Arşivi, İETT, 7103-04946-043 nolu belge. İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Arşivi İETT, 7103-04946-033 nolu belge. İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Arşivi İETT, 7103-02594-165 nolu belge. Kaynar, H. (2012). Projesiz modernleşme, cumhuriyet İstanbul’undan gündelik fragmanlar. (1.Baskı) İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yayınları.
  16. Kayserilioğlu, S.& Mazak, M. Kon, K. (1999). Osmanlıdan günümüz