Dergiler / Afet ve Risk Dergisi / 2023 / Cilt: 6 - Sayı: 1

Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer (KBRN) Olaylarında Sağlık Okuryazarlığı

Health Literacy in Chemical, Biological, Radiological, Nuclear (CBRN) Events

Sayfa
273–293
Yayın Tarihi
2023-03-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamızda KBRN olaylarına karşı dirençli bir toplum oluşturabilmek için KBRN SOY ölçüm araçlarının geliştirilmesine katkıda bulunmak ve bireysel farkındalık kazandırmaya yönelik literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Geçmişten günümüze kadar afet boyutunda birçok Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer (KBRN) olay yaşanmıştır ve gelecekte de yaşanmaya devam edecektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sağlık okuryazarlığı (SOY); insanların aldığı eğitim ile ilişkili olarak, gerekli kaynakları kullanarak kendi sağlığı ile ilgili bilgi elde edebilme, elde edilen bilgileri anlayabilme, değerlendirebilme ve uygulayabilme becerilerini ifade etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamızda KBRN olaylarına karşı dirençli bir toplum oluşturabilmek için KBRN SOY ölçüm araçlarının geliştirilmesine katkıda bulunmak ve bireysel farkındalık kazandırmaya yönelik literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Acil Yardım ve Afet Yöneticileri · Eğitim · Farkındalık

Özet

Geçmişten günümüze kadar afet boyutunda birçok Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer (KBRN) olay yaşanmıştır ve gelecekte de yaşanmaya devam edecektir. Bu sebeple, herkesin KBRN olaylarına maruz kalması durumunda sağlığını nasıl yöneteceğini öğrenmesi gerekmektedir. Bunun için de bireylerin KBRN olaylarında sağlık okuryazarlık seviyelerinin artırılması için gerekli çalışmalar yürütülmelidir. Sağlık okuryazarlığı (SOY); insanların aldığı eğitim ile ilişkili olarak, gerekli kaynakları kullanarak kendi sağlığı ile ilgili bilgi elde edebilme, elde edilen bilgileri anlayabilme, değerlendirebilme ve uygulayabilme becerilerini ifade etmektedir. Bu nedenle bireylerin yaşam kalitesini artırabilmesi, sağlığını sürdürebilmesi ve hastalığını önleyebilmesi için önemli bir kavramdır. İnsanlığın var olduğu her yerde, bir acil durum veya afet ihtimali söz konusudur. Bu sebeple insanların bir acil durum veya afet meydana gelmeden önce sağlığını doğru yönetmek için ne yapması gerektiğini bilmesi gerekmektedir. Çalışmamızda KBRN olaylarına karşı dirençli bir toplum oluşturabilmek için KBRN SOY ölçüm araçlarının geliştirilmesine katkıda bulunmak ve bireysel farkındalık kazandırmaya yönelik literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Abstract

From the past to the present, many Chemicals, Biological, Radiological and Nuclear (CBRN) events have been experienced in the disaster dimension and will continue to be experienced in the future. For this reason, everyone needs to learn how to manage their health in the event of exposure to CBRN events. To this end, necessary studies should be carried out to increase the health literacy levels of individuals in CBRN events. Health literacy refers to the ability of people to obtain information about their own health by using the necessary resources, to understand, evaluate and apply the obtained information in relation to the education they receive. For this reason, it is an important concept for individuals to increase their quality of life, maintain their health and prevent disease. Wherever humanity exists, there is the possibility of an emergency or disaster. For this reason, people need to know what to do to properly manage their health before an emergency or disaster occurs. In our study, it is aimed to contribute to the development of SOY measurement tools in the field of CBRN and to contribute to the literature on raising individual awareness in order to create a society resistant to CBRN events.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DÖKMECİ, A. H., DENİZ, E. (2023). Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer (KBRN) Olaylarında Sağlık Okuryazarlığı. Afet ve Risk Dergisi, Cilt: 6 - Sayı: 1, 273–293. https://ajindex.com/articles/884689

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Akbal, E, Gökler, M.E. (2020). COVID-19 Salgını Sürecinde Eksikliği Ortaya Çıkan Bir Gerçek: Sağlık Okuryazarlığı, ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, (5)148-155.
  2. Akbulut, Y. (2015). Sağlık Okuryazarlığının Sağlık Harcamaları ve Sağlık Hizmetleri Kullanımı Açısından Değerlendirilmesi, Sağlık Okuryazarlığı, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 113-132.
  3. Akkır, F. (2020). Tıbbi Görüntüleme Teknikerlerinin Mesleki Risklere Göre Tutumu, Lisansüstü, Biruni Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. Altındış, S. (2020). Salgını Önleme ve Kontrolde Sağlık Okuryazarlığının Katkısı, Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi, 56, 28-29.
  4. Astekin, F, Yumrutaş, M. (2014).
  5. Sağlık Okuryazarlığı ve Ölçümü, TAF Preventive Medicine Bulletin, 13(4), 327-334.
  6. Avsat, S. (2018). Resmi Rakamlara Göre Suriye’de Kadınların Nüfusu Erkeklerden Fazla, https://turk-archive.aawsat.com/2018/08/article55425317/resmi-rakamlara-gore-suriyede-kadinlarin-nufusu-erkeklerden-fazla/ (Son Erişim: 7 Mayıs 2022).
  7. Bağ, M. (2020). Sovyetler Birliği’nin Geliştirdiği Noviçok Zehirli Gazı Nedir? https://tr.euronews.com/2020/09/03/sovyetler-birligi-nin-gelistirdigi-novicok-zehirli-gaz-nedir- (Son Erişim:: 10 Mayıs 2022).
  8. Balçik, P. Y., Taşkaya, S., Şahin, B. (2014). Sağlık okur-yazarlığı. TAF Preventive Medicine Bulletin, 13(4), 321-326. Doı: 10.5455/pmb1-1402386162 Bozarslan, M. (2021). Halepçe’nin Bitmeyen Acısı, http://www.aljazeera.com.tr/al-jazeera-ozel/halepcenin-bitmeyen-acisi#:~:text=%C5%9Eimdi%20ise%20kent%20n%C3%BCfusu%2062,N%C3%BCfus%2053%20bin%20daha%20az.&text=Daha%20%C3%A7ok%20memur%20kenti%20haline%20gelen%20Halep%C3%A7e'nin%20ekonomisi%20canland%C4%B1. (Son Erişim: 12 Mayıs 2021).
  9. Bozbıyık vd. (2002). Radyasyon Yaralanmaları ve Korunma Yöntemleri, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Dergisi, 11 (7), 272-274.
  10. Can, B. (2020). COVID-19 Salgını ve Sağlık Okuryazarlığının Önemi, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi, 1 (2), 31-37.
  11. Çopurlar, C, Kartal, M. (2015) Sağlık Okuryazarlığı Nedir? Nasıl Değerlendirilir? Neden Önemli? Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 10 (1) 42-47.
  12. Demirli P (2018). Bireylerin Sağlık Okuryazarlığı Üzerine Bir Araştırma: Edirne İli Örneği. Trakya Üniversitesi,
  13. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne. Doğruluk, M. vd. (2018). Nükleer Tehlikeler ve Afet Yönetimi: Türkiye’de Durum Değerlendirmesi, Afet ve Risk Dergisi, 1 (2), 137-153.
  14. Dökmeci, A. H. (2018), Toksikolojik -Çevresel ve Endüstriyel- Afetler, Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 27- 171