Dergiler / Dicle İlahiyat Dergisi / 2022 / Cilt: XXV - Sayı: 2

SÎBEVEYHİ’NİN KIRAATLERLE İSTİŞHÂD YÖNTEMİ

Sayfa
445–467
Yayın Tarihi
2023-01-04
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sîbeveyhi ise kendine özgü ve birbirinden farklı istişhâd yöntemleri kullanmış, genel olarak kıraatlerden istişhâd ederken katı kurallar koyup onları doğrudan reddetmek yerine istişhadda yumuşak bir tavır sergilemiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kıraatlerin tefsire ve Arap dilinin gelişmesindeki etkisi de öteden beri tartışılagelmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ebû Bişr Sîbeveyhi’nin (ö. 180/796) el-Kitâb adlı eserinin Arap dilinin gelişmesindeki yeri ve önemi ayrıca bilinmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Sîbeveyhi ise kendine özgü ve birbirinden farklı istişhâd yöntemleri kullanmış, genel olarak kıraatlerden istişhâd ederken katı kurallar koyup onları doğrudan reddetmek yerine istişhadda yumuşak bir tavır sergilemiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Arap dili · istişhâd · Kur’an kıraati

Özet

Kıraatlerin tefsire ve Arap dilinin gelişmesindeki etkisi de öteden beri tartışılagelmiştir. Ebû Bişr Sîbeveyhi’nin (ö. 180/796) el-Kitâb adlı eserinin Arap dilinin gelişmesindeki yeri ve önemi ayrıca bilinmektedir. Müellifin, adı geçen esrinde dilin kaidelerini izah ederken onları birtakım delillerle temellendirmek ihtiyacı hissettiği görülür. el-Kitâb üzerinden yapılan bu araştırmanın amacı, Arap gramerinin gelişmesinde önemli kilometre taşı sayılan Sîbeveyhi’nin alandaki görüşlerini temellendirirken farklılıklarıyla ortaya çıkan Kur’ân-ı Kerim kıraatine/kıraatlerine dair yaklaşımını, istişhadda kullandığı yöntemleri ortaya koymaktır. Çünkü Sîbeveyhi’nin bir konuda uyguladığı yöntem veya söyledikleri Arap dilinin tarihi boyunca hep dikkatle izlenmiş ve çoğunlukla referans alınmıştır. Çalışmada, öncelikle kıraat ilminin tanımı, geçirdiği aşamalar, kıraat çeşitleri ve kısa tarihçesi ile kıraat farklılıklarındaki derinleşmesinin sebepleri üzerinde durulduktan sonra dilcilerin kıraatlerden referans almaya dair gösterdikleri yaklaşım, akabinde el-Kitâb merkeze alınarak müellifinin ortaya koyduğu yaklaşım ele alınacaktır. Bu konuda, Arap dili mekteplerinin kendine has ortalama bir yaklaşımı bulunsa da içlerinde mektebin ortak yaklaşıma mugayir görüşlerin sergilendiği de olmuştur. Sîbeveyhi ise kendine özgü ve birbirinden farklı istişhâd yöntemleri kullanmış, genel olarak kıraatlerden istişhâd ederken katı kurallar koyup onları doğrudan reddetmek yerine istişhadda yumuşak bir tavır sergilemiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILMAZ, M., OUROT, M. (2023). SÎBEVEYHİ’NİN KIRAATLERLE İSTİŞHÂD YÖNTEMİ. Dicle İlahiyat Dergisi, Cilt: XXV - Sayı: 2, 445–467. https://ajindex.com/articles/878782

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (2)

  1. Altıkulaç, Tayyar. “İbn Mücâhid”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 20/214-215. İstanbul: TDV Yayınları, 1999. Azîme, Muhammed Abdülhâlık. Fehârisu Kitâb-i Sîbeveyhi ve dirâsetün leh. Kahire, 1975. Bâsrî, Ebû Ubeyde Ma‘mer b. el-Müsennâ et-Teymî. Mecâzu’l-Ḳurʾân. thk. Fuat Sezgin. 2 Cilt. Kahire: Mektebetu’l-Hâncî, 1381. Bennâ, Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed ed-Dimyâtî. İtḥâfu fuḍalâi’l-beşer fi’l-ḳırââti’l-erbe‘ati’l-‘aşar. thk. Enes Mühra. Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 3. Basım, 2006. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr. thk. Muhammed Züheyr b. Nâsır en-Nâsır. 9 Cilt. Beyrut: Dâru Tavki’n-necât, 1422/2001. Cezerî, Ebü’l-Hayr Şemsüddîn Muhammed b. Muhammed. en-Neşr fi’l-ḳırâʾâti’l-ʿaşr. thk. Alî Muhammed ed-Dabbâ’. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1380. Cezerî, Ebü’l-Hayr Şemsüddîn Muhammed b. Muhammed. Müncidu’l-muḳri’în ve mürşidü’ṭ-ṭâlibîn. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1999. Dervîş, Muhyiddîn İbn Ahmed Mustafa. İ‘râbu’l-Kur’ân ve beyânüh. 10 Cilt. Humus: Dârü’l-İrşâd li’ş-Şüûni’l-Câmiiyye, 4. Basım, ts. Durmuş, İsmail. “İstişhâd”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 23:396. İstanbul: TDV Yayınları, 1988. Ebû Hayyân, Muhammed b. Yûsuf el-Endelüsî. el-Baḥru’l-muḥîṭ. thk. Sıdkî Muhammed Cemîl. 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1420. Ebû Hayyân, Muhammed b. Yûsuf el-Endelüsî. İrtişâfu’ḍ-ḍarab min lisâni’l-ʿArab. thk. Recep Osman Muhammed. 5 Cilt. Kahire: Mektebetu’l-Hâncî, 1998. Enbârî, Ebü’l-Berekât Kemâlüddîn Abdurrahmân b. Muhammed b. Ubeydillâh. el-İnṣâf fî mesâil’l-ḫilâf beyne’n-naḥviyyîn: el-Baṣriyyîn ve’l-Kûfiyyîn. thk. Cevdet Mebrûk Muhammed Mebrûk. 2 Cilt. Beyrut: el-Mektebetu’l-Asriyye, 2003. Ezherî, Ebû Mansûr Muhammed b. Ahmed. Tehẕîbu’l-luġa. thk. Muhammed Ivaz Mer’ab. 15 Cilt. Beyrut: Dâr’u İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 2001. Ferâhidî, Ebû Abdirrahmân el-Halîl b. Ahmed el-. Kitâbü’l-‘ayn. thk. Mehdî el-Mehdî - İbrâhim es-Sâmerrâî. 8 Cilt. İran: Müessesetu Dâri’l-Hicre, 1988. Ferrâ, Ebû Zekeriya Yahya b. Ziyâd. Meʿâni’l-Ḳurʾân. thk. Ahmed Yusuf en-Necati vd. 3 Cilt. Mısır: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 2010. Hudeysî, Hatice, Ebû Hayyân en-Nahvî, Mektebetu’n-Nahda, Bağdad, 1966. İbn Cinnî, Ebü’l-Fettâh Osman el-Mevsılî el-Bağdâdî. el-Muḥteseb fî tebyîni vücûhi şevâẕẕi’l-ḳırâʾât ve’l-îżâḥ ʿanhâ. 2 Cilt. Kahire: Vizâratu’l-Evkâf, 1999.
  2. İbn Düreyd, Ebû Bekr Muhammed b. el-Hasen. Cemheretü’l-luġa. thk. Remzî Münîr Baalbekî. 3 Cilt. Beyrut: Dâru’l-İlim li’l-Melâyîn, 1987. İbn Manzûr