Dergiler / Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi / 2017 / Cilt: 20 - Sayı: 4

Yazıhan (Malatya) Dolayının Neotektonik Özellikleri Volkaniklerin Petrografisi ve Jeokimyası

Neotectonic Properties of Yazıhan (Malatya) its surrounding area Petrography and Geochemistry of the Volcanics

Sayfa
143–157
Yayın Tarihi
2017-12-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Malatya Fayının etkisi genç çökeller üzerinde gözlemlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bölgede incelenen ve tanımlanan stratigrafiye göre, iki farklı dönemde gelişen transgresif evreden söz edilebilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu evrede gerilmeli kuvvetler etkisi ile Geç Kampaniyen'de Yüksekova–Baskil yayı kuzeyinde yay gerisinde (ensialik) bir havza açılmış, bu havza Geç Maastrihtiyen döneminde olgunlaşmış ve Orta Eosen'de havza kapanmaya başlamış, Üst Eosen döneminde gelişen karasal kökenli volkanizma ile de (Leylek volkanikleri) birinci transgresif evrenin sonuna gelinmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Malatya Fayının etkisi genç çökeller üzerinde gözlemlenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Neotektonik · Yazıhan · Malatya Fayı

Özet

Bölgede incelenen ve tanımlanan stratigrafiye göre, iki farklı dönemde gelişen transgresif evreden söz edilebilir. Birinci dönem; Geç Maastrihtiyen’de Hocalıkova ofiyolitinin bölgeye yerleşmesi ile kabuk kalınlığı artmış, dolayısıyla bölge yükselerek denizel havzanın bazı kesimleri kara haline dönüşmüştür. Bu evrede gerilmeli kuvvetler etkisi ile Geç Kampaniyen'de Yüksekova–Baskil yayı kuzeyinde yay gerisinde (ensialik) bir havza açılmış, bu havza Geç Maastrihtiyen döneminde olgunlaşmış ve Orta Eosen'de havza kapanmaya başlamış, Üst Eosen döneminde gelişen karasal kökenli volkanizma ile de (Leylek volkanikleri) birinci transgresif evrenin sonuna gelinmiştir. Havzanın kapanma evresinin sonlarına doğru Oligosen döneminde bölge tamamen karasal ortam haline dönüşmüş olup taban kesimlerde Leylek volkaniklerinin çakıllarını kapsamaktadır. Oligosen sonunda ikinci dönem transgresif evre başlamış olup, bölge kısmen sığ deniz kısmen de göl ortamlarının bulunduğu bir çökelme havzası haline gelmiştir. Malatya Fayının etkisi genç çökeller üzerinde gözlemlenmiştir. Geç Miyosen ve Pliyosen yaşlı birimlerde yumuşak–deformasyon yapıları gelişmiştir. Malatya Fayı’nın transtansiyonel ve transpresyonal hareketler nedeniyle çöküntü ve yükselim alanları gelişmiştir. Yazıhan (Malatya) dolayında yüzeylenen volkanik kayaçlar olivinli bazalt ve bazaltlar ile temsil edilmektedir. Volkanikler mikrolitik, akma, hiporkristalin porfirik ve ofitik doku göstermekte, jeokimyasal olarak alkali ve subalkali karakter sunmaktadırlar. Volkanik kayaçların ilksel mantoya göre normalize edilmiş nadir toprak element (REE) diyagramında, hafif nadir toprak elementleri (LREE) bakımından belirgin bir zenginleşme sundukları görülmektedir. İlksel mantoya göre normalize edilmiş örümcek diyagramında ise Rb, Ba ve K gibi iri katyonlu litofil elementlerce (LILE) zenginleşme ve yüksek değerlikli katyonlar (HFS) bakımından tüketilme sunmaktadırlar. Alterasyona karşı duraylı iz elementlere dayandırılan tektonomagmatik ortam ayırım diyagramlarında volkanik kayaçların kıta içi bazalt alanına düştüğü görülmektedir.

Abstract

different transgressive stage can be distinguished. First stage; crustal thikness increased during the emplacement of Hocalıkova ophiolites during the late Maastrichtian, thus, some terrestrial areas appeared within the marinal basin due to uplifting. Due to affects of tensional forces at this stage a basin was opened to the north of Yüksekova–Baskil arc (ensialic) at the back arc area, this basin got matured during late Maastrichtian and the basin started to close during middle Eocene, this was followed by developement of terrestrial volcanism (Leylek volcanics) which is the end of first transgressive stage. By the end of the closing stage of the basin during Oligocene, the area totally turn into the terrestrial environment conditions where the pebbles of Leylek volcanics are observed at the basal part. The second transgressive stage started by the end of the Oligocene, thus, some areas turned into shallow marine and partly into the lacustrine setting environments. The affects of Malatya Fault observed within the young sediments. Also, local depression and uplifting areas were formed due to transtensional and transpressioal movements. The volcanic rocks exposed in the Yazıhan (Malatya) region are represented by olivine basalt and basalts. They are exhibit microlitic, flow, hypocrystalline porphyric and ophitic textures and geochemically, these volcanic rocks divided into the alkali and subalkali characters. The primitive mantle normalized REE diagrams for the volcanic rocks display significant LREE enrichment with respect to HREE. The Primitive mantle normalized multi element diagram of these rocks show some selected large ion litophile element (LILE) enrichments (Rb, Ba, K) and high field strength (HFS) element depletion. The volcanic rocks are plotted on the within plate setting based on the immobile trace element diagrams.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SEVİMLİ, U. İ., ZORLU, K., BAĞCI, U. (2017). Yazıhan (Malatya) Dolayının Neotektonik Özellikleri Volkaniklerin Petrografisi ve Jeokimyası. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt: 20 - Sayı: 4, 143–157. https://ajindex.com/articles/876598

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Alkan, H., 1997. Malatya Baseni’nin jeolojisi ve petrol olanakları, TPAO Rapor no: 3766,100 s. Alparslan, M, Terzioğlu, N. (1996). Arguvan(Malatya K.) Yöresinde Üst Miyosen ve Pliyosen Yaşlı Volkaniklerin Karşılaştırılmalı Jeokimyasal Özellikleri, TJK Bülteni,39, 2, 75–86.
  2. Bozkaya, O, Yalçın, H. (1991). Hekimhan Doğu ve Güney Kesimlerindeki Kretase–Tersiyer Yaşlı Sedimenter Yaşlı Birimlerin Minerolojisi ve Jeokimyası,TJK Bülteni, 6, 234–252,Ankara.
  3. Çapan, U.Z., Vidal, P., and Cantagrel, J.M. (1987). K–Ar, Nd, Sr and Pb Isotopis Study of the Quaternary Volcanism in Karasu Valley (Hatay), N–end of the Dead Sea Rift Zone in SE Turkey, Yerbilimleri, 14, 165–178.
  4. Dewey, J. F.,Hempton, M.R., Kidd, W.S.F., and Şengör, A.M.C. (1986). Shortening of continental lithosphere; the neotectonics of eastern Anatolia, a young collision zone." edited by Coward, M. P., et al. Geological Society Special Publications, 19, 3–36.
  5. Ekici, T., Alpaslan, M., Parlak, O., Uçurum Ali. (2009). Geochemistry of the Middle Miocene Collision-relatedYamadağı (Eastern Anatolia) Calc-alkalineVolcanics, Turkey, Turkish Journal of Earth Sciences, Vol. 18, 2009,511–528
  6. Görür, N, Oktay, F.Y, Seymen, İ., Şengör, A.M.C. (1984). Paleotectonic Evolution of the Tuzgölü Basin Complex, Central Turkey. Sedimantery Record Of A Neo–Tethyan, Closure. in The Geological Evolution of the Eastern Mediterranean, Blackwell Science Publication, London. Gürer, Ö.F (1992). Hekimhan– Hasançelebi (Malatya) Dolayının Jeoloji İncelemesi, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, S:323,İstanbul.
  7. Hakyemez, Y. ve Örçen, S. 1982. Medik-Ebreme Dolayındaki (Malatya Kuzeybatısı)Senozoyik Yaslı Çökel Kayaların Stratigrafisi ve Sedimantolojisi. MTA, RaporNo: 4186. Ankara.
  8. Irvine, T. N., Baragar, W. R. A. (1971). A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks,Canadian Journal of Earth Sciences 8, 523–548.
  9. İzdar, K.K, Ünlü, T.(1985). Hekimhan– Hasan Çelebi– Kuluncak bölgesinin jeolojisi. Prireis International Contribution Series Publication No:2. Sixth Colloguium Geologi of The Aegean Region, İzmir, 303–329.
  10. Kurtman, F, Akkuş, M.F. (1974). Malatya– Gürün Havzasının Jeolojisi ve Petrol Olanakları. Türkiye 2. Petrol Kongresi Tebliğler, Ankara Le Maitre, R.W, and 11 others (editors), 1989, A classification of igneous rocks and glossary terms. Recommendations of the International Union of Geological Sciences Subcommission on the Systematic of Igneous Rocks, Oxford: Blackwell Scientific Publications. Meschede,