Dergiler / Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 5 - Sayı: 1

Kuzey Azerbaycan’daki Türk İslam Eserlerinde Arslan Figürü

Lion Figure in the Turkish-Islamic Monuments across North Azerbaijan

Sayfa
1–31
Yayın Tarihi
2019-07-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca Türk sanatının diğer coğrafyalardaki benzer örnekleri ile karşılaştırılarak sanat tarihi bakımından önemi ve yeri tespit edilmeye çalışılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk sanatının ve mimari süslemeciliğinin gelişmesinde figürlü bezemelerin ayrı bir yeri vardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Pek çok bilim adamı, Türk sanatında ve mimari süslemesinde yaygın olarak kullanılan figürlü süslemeleri ve bunların içerdiği sembolik anlamları Türkler arasında kabul gören Şamanizm, Budizm, Manihaizm ve son olarak da İslâm çerçevesinde uzun uzun incelemiş; bazen birbirini tekrar eden bazen de birbirinden çok farklı görüşler ileri sürmüşlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca Türk sanatının diğer coğrafyalardaki benzer örnekleri ile karşılaştırılarak sanat tarihi bakımından önemi ve yeri tespit edilmeye çalışılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Azerbaijan · Ornament · Lion

Özet

Türk sanatının ve mimari süslemeciliğinin gelişmesinde figürlü bezemelerin ayrı bir yeri vardır. Pek çok bilim adamı, Türk sanatında ve mimari süslemesinde yaygın olarak kullanılan figürlü süslemeleri ve bunların içerdiği sembolik anlamları Türkler arasında kabul gören Şamanizm, Budizm, Manihaizm ve son olarak da İslâm çerçevesinde uzun uzun incelemiş; bazen birbirini tekrar eden bazen de birbirinden çok farklı görüşler ileri sürmüşlerdir. Biz de bu kısa çalışmamızda, Azerbaycan’daki Türk-İslâm eslerinde görülen arslan figürlü bezemeleri malzeme ve teknik açıdan ele alarak etraflı bir şekilde tanıtmaya çalışacağız. Böylece Türk süsleme sanatının bir coğrafyasında yer alan ve zaman zaman yayınlarda başka bir yapıya aitmiş gibi tanıtılan kimi süslemelere dikkat çekilmiş olmakla birlikte, bunların mahiyeti ve sembolik anlamları hakkında değerlendirme imkânı sağlanacaktır. Ayrıca Türk sanatının diğer coğrafyalardaki benzer örnekleri ile karşılaştırılarak sanat tarihi bakımından önemi ve yeri tespit edilmeye çalışılacaktır.

Abstract

Figured ornaments have a special place in the development of Turkish art and architectural decoration. Many researchers have studied the figurative ornaments commonly used in Turkish art and architectural decoration as well as their symbolic meanings found in Turkish culture of shamanism, Buddhism, Manichaeism and finally Islam. These studies, however, replicate each other and have very controversial opinions. This study analyzes the lion figured ornaments seen in the Turkish-Islamic works in Azerbaijan and examines their styles from a material and technical point of view. Thus, by focusing on the context of geography of Turkish ornament art, it offers a perspective to evaluate the nature and symbolic meanings of ornaments, which have often been perceived as a part of other artistic worlds. By doing so, the study scrutinizes the importance of these ornaments in art history and compares them with similar examples of Turkish art in other geographies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇAĞLITÜTÜNCÜGİL, E. (2019). Kuzey Azerbaycan’daki Türk İslam Eserlerinde Arslan Figürü. Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 1, 1–31. https://ajindex.com/articles/87612

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Aksel, Malik, Türklerde Dinî Resimler, İstanbul 1967.
  2. Altun, Ara, Ortaçağ Türk Mimarisinin Anahatları İçin Bir Özet, İstanbul 1988.
  3. Aslanapa, Oktay, Kırım ve Kuzey Azerbaycan'da Türk Eserleri, İstanbul 1979. ---, Türk Cumhuriyetleri Mimarlık Abideleri, Ankara 1996. ---, Türk Çini ve Keramik Sanatı, İstanbul 1965.
  4. Aşurbeyli, Sara, Bakü Şehrinin Tarihi - Orta Asırlar Devri, Bakı 2006. ---, İstoria Goroda Baku - Perıod Srednevekoviya, Baku 1992.
  5. Atasoy, Nurhan & J. Raby, İznik Seramikleri, London 1989.
  6. Bakıhanov, Abbasqulu Aga, Gülüstani - İrem, Bakı 2010.
  7. Barthold, Vasili Viladimiroviç, Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Dersler, İstanbul 1926.
  8. Baş, Gülsen, “Diyarbakır’daki Mimari Yapılarda Figürlü Kabartmalar”, IX. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Sempozyumu 21-23
  9. Nisan Erzurum Bildiriler, Erzurum 2006, s.47-56. ---, Diyarbakır’daki İslâm Dönemi Mimari Yapılarında Süsleme, Ankara 2013.
  10. Bilici, Kenan, “Anadolu Taş Tezyinatında Hayvan Üslubu (Erken Devir Örnekleri Üzerine Bir Deneme)”, Arkeoloji-Sanat Tarihi Dergisi, S.II, İzmir 1983, s.19-27.
  11. Bombaci, Alessio, Introduction to The Excavation at Ghazni, Afghanistan 1959.
  12. Borovka, Gregory, Scythian Art, New York 1967.
  13. Bretanitsky, Leonid & Boris V. Vejmarn, Iskusstvo Azerbaydjana IV-XVIII Vekov, Moscow 1976.
  14. Bretanitsky, Leonid, Hudojestvennoe Nasledie Perednego Vostoka Epohi Feodalizma, Moskva 1988.
  15. Bünyadov, Ziya, Azerbaycan Atabeyler Devleti 1136-1225.
  16. Yıllar, Bakı 2007. Cuveynî, Alaaddin Ata Melik, Tarih-i Cihan Güşa, Çev. Mürsel Öztürk, Ankara 2013.
  17. Çağlıtütüncigil, Ersel, “Av Sahneli Azerbaycan Mezar Taşları, Dede Korkut ve Türk Av Kültündeki Yeri”, III. Uluslararası Türk Dünyası Kültür Kongresi: Dede Korkut ve Türk Dünyası 19-23 Ekim 2015
  18. Çeşme-İzmir Bildiriler Kitabı, C.I, İzmir 2016, s.309-340. ---, “Bakü Cuma Camii”, Cihannüma: Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, III/2, İzmir 2017, s.27-64. ---, Azerbaycan’daki İslami Dönem Yapılarında Süsleme, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İzmir 2007.
  19. Çam, Nusret, “Azerbaycan Bölgesinin Osmanlı Öncesi Türk Sanatındaki Yerine Genel Bakış”, Kardaş Edebiyatlar, S.6, Erzurum 1983, ss.34-42.
  20. Çaycı, Ahmet, Anadolu Selçuklu Sanatı’nda Gezegen ve Burç Tasvirleri, Ankara 2002.
  21. Çoruhlu, Yaşar, Türk Mitolojisinin Ana Hatları, İstanbul 2002. ---, Türk Mitolojisinin Ana Hatları, İstanbul 2011. ---, Türk Sanatında Hayvan Sembolizmi, İstanbul 1995. ---, Türk Sanatının ABC’si, İstanbul 1998.
  22. Dadaşev, Sadıq A. & Mikayil Useyno