Dergiler / MUTALAA / 2022 / Cilt: 2 - Sayı: 2

Kazak Toplumundaki Evlenme Geleneğinin İslam Aile Hukuku Açısından Değerlendirilmesi

Dergi
MUTALAA
Sayfa
122–140
Yayın Tarihi
2022-12-23
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu minval üzere kalın uygulaması ve onun hukukî boyutu incelenmiş, mehirle aynı konumda olup olmadığı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Konu ve Amaç: Toplumun en küçük birimi olan aile, Kazakça da “Canuya/can yuva” diye adlandırılır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ailenin temelini oluşturan evlilik müessesi her toplumda insanların kendi yaşam kurallarına, dinî-ahlaki değerlerine, gelenek ve göreneklerine göre çok farklı şekillerde gerçekleşmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu minval üzere kalın uygulaması ve onun hukukî boyutu incelenmiş, mehirle aynı konumda olup olmadığı tespit edilmiştir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kazak · İslam Aile Hukuku · ÖrfÎ Kurallar

Özet

Konu ve Amaç: Toplumun en küçük birimi olan aile, Kazakça da “Canuya/can yuva” diye adlandırılır. Ailenin temelini oluşturan evlilik müessesi her toplumda insanların kendi yaşam kurallarına, dinî-ahlaki değerlerine, gelenek ve göreneklerine göre çok farklı şekillerde gerçekleşmektedir. Geleneksel Kazak toplumundaki evlilikle ilgili örfî kuralların İslam hukuku açısından incelenmesini ele aldığımız bu çalışmada, eş seçiminden nikah akdinin kurulmasına kadar tüm süreçte gerçekleşen işlemlerin Kazak örf ve adetlerine göre uygulanış şekli araştırılarak, İslam aile hukuku açısından benzer ve farklı yönlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Örneğin, evlilik öncesi eş seçiminde aranan şartlarla ilgili olarak Kazak toplumunda eskiden beri uygulanmakta olan yedi kuşağa kadarki insanların akraba kabul edilip, kendi aralarında evlenmenin yasak olduğu geleneği ele alınmıştır. Buna bağlı olarak, dinen yasak olmamakla beraber, yakın akraba evliliğinin hoş görülmediği hususundaki rivayetlere de temas edilmiştir. Bu minval üzere kalın uygulaması ve onun hukukî boyutu incelenmiş, mehirle aynı konumda olup olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca kalınla beraber çeyiz hazırlamanın hukukî yönleri de detaylı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. Yöntem: Araştırmada, evlenmeyle ilgili Kazak toplumunun örfi kuralları ile İslam aile hukuku prensipleri arasında karşılaştırma yapılarak uyumluluğu ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu örfî kurallar incelenirken, daha çok hukukla ilgili olan kısımlarında ayrıntılara yer verilmiştir. Teferruatlar içinde boğulmamak adına mezhep içi görüş farklılıkları üzerinde durulmamıştır. Bulgular: Yerleşik hayattan uzak kırsal bölgelerde yaşayan Kazaklar, evlilikle ilgili uygulamalarında İslam hukukundan ziyade, daha çok kendi örfî kurallarına bağlı kaldıkları bilinmektedir. Fakat bu kurallar İslam aile hukuku açısından değerlendirildiğinde, İslam’ın ruhuna aykırı olmayıp dinî temeller üzerinde oturtulduğu görülmektedir. Evlilik, hukuka göre evlenecek kızla erkeğin arasında kurulan akdi ifade ederken kazak toplumunda daha çok dünürler arasında gerçekleşen akrabalık anlaşmasını ifade etmektedir. Sonuç: Evlenmeyle ilgili Kazak örf-âdetlerinin İslam hukuku açısından incelenmesini konu edilen bu araştırmada, Kazaklardaki bazı örfî kuralların İslam hukukuyla bağdaşmayan yönlerinin bulunduğu görülüyorsa da evlenmeyle ilgili uygulamaların hemen hemen hepsinin İslam hukuku açısından bir dayanağının olduğu neticesine varmaktayız. Bu bağlamda kalın halk arasında söylenen başlık parasından farklı olup, tamamen evlenecek çiftlere yardım amacıyla uygulanan bir müessesedir. Ayrıca, hukukî sonuçları bakımından mehre benzediği için, onunla aynı konumda olduğu tespit edilmiştir. Aynı şekilde çeyiz, kız tarafına örfen bazen de açık lafızla şart koşulduğu için hazırlanmasının zorunlu olduğu sonucu çıkartılmıştır. Bazı konularda ise Kazak örfî kurallarının İslam hukukundan daha katı bir yol takip ettiğini görmekteyiz. Yedi nesle kadar evlenmeme yasağı ve nişan bozanın tazir cezasına çaptırılması gibi yaptırım gücüne sahip kurallar buna örnek olarak zikredilebilir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARIEV, A., KEREYHAN, A. (2022). Kazak Toplumundaki Evlenme Geleneğinin İslam Aile Hukuku Açısından Değerlendirilmesi. MUTALAA, Cilt: 2 - Sayı: 2, 122–140. https://ajindex.com/articles/873745

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. Abdurrahmân b. Muhammed b. İvaz, el-Cezîrî. el-Fıḳh ʿale’l-meẕâhibi’l-erbaʿa. 5 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 2. Basım, 1424. Acar, H. İbrahim. “İSLAM HUKUKU AÇISINDAN NİŞANLANMA”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 23 (30 Eylül 2005), 71-94. Aḥmed b. Ḥanbel, Ebû ʿAbdullâh Aḥmed b. Muḥammed b. Ḥanbel eş-Şeybânî. el-Müsned. thk. Aḥmed Muḥammed Şâkir. 8 Cilt. Kahire: Dâru’l-Ḫadîs̱, 1416/1995. Aḥmed b. Ḥanbel, Ebû ʿAbdullâh Aḥmed b. Muḥammed b. Ḥanbel eş-Şeybânî. Müsnedü’l-İmâm Aḥmed b. Ḥanbel. thk. Şuʿayb el-ʾArnaʾûṭ, ʿÂdil Murşid v.dğr. 50 Cilt. Beyrut: Muʾessesetu’r-Risâle, 1421/2001.
  2. Alaw, Adilbeav. Qazaq Salt-Dastur,Adet-Guruptarynyn İslam Sharigatymen Uylesimdiligi. 2 Cilt. Astana: Ruhani Qundylyqtardy Korgaw Kory, 1. Basım, 2018.
  3. Algül, Ayşe Betül. Hz. Peygamber Döneminde Mehir Uygulamaları ve Mehrin Hikmetleri. Karabük Üniversitesi, 2019.
  4. Arghynbaev, Kh vd. Qazaq shezhīresī khaqynda. Almaty: Atamūra, 2000.
  5. Atar, Fahrettin. “Nikâh”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 33/112-117. İstanbul: TDV Yayınları, 2007. Beyhaḳî, Ebû Bekr Aḥmed b. el-Ḥüseyin b. ʿAlî el-Ḫüsrevcirdî el-. es-Sunenu’l-Kubrâ. thk. Muḥammed ʿAbdulḳâdir ʿAṭâ. 3 Cilt. Beyrut: y.y., 1424/2003.
  6. Bizakov S. Tubi Bir Turikler. Almatı, Qazaq Ensiklopediyası Bac Redeksiyası Baspası., 2000. Buḫârî, Ebû ʿAbdullâh Muḥammed b. İsmâʿîl b. İbrâhîm el-Buḫârî el-. Ṣaḥîḥu’l-Buḫârî. thk. Muṣṭafa Dîb el-Buġâ. 7 Cilt. Dımaşk: Dâru İbn Kes̱îr; Dâru’l-Yemâme, 5. Basım, 1414/1993.
  7. Buhari, Muhammed b. İsmail. Sahih-i Buhari. Beyrut: Müessesetü’r-Risale’n-Naşirun, 2015.
  8. Çeker, Orhan. Aile hukuku kararnamesi. Konya: Mehir Vakfı. Erişim 07 Eylül 2022. http://ktp2.isam.org.tr/detayzt.php? navdil=tr&idno=5386&wYazarlar=Orhan+%C3%87eker Çolak, Abdullah. İslam aile hukuku. İstanbul: Ensar, 1.Baskı., 2018. Dîb, Abdülazîm Mahmûd ed-. “Çeyiz”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 8/296-297. İstanbul: TDV Yayınları, 1993. Ebû Dâvûd, Suleymân b. el-Eşʿas̱ es-Sicistânî. Sunenu Ebî Dâvûd. thk. Şuʿayb el-ʾArnaʾûṭ. 7 Cilt. b.y.: Dâru’r-Risâleti’l-ʿÂlemiyye, 2009. Ebû Ḥanîfe, Nuʿmân b. S̱âbit b. Zûṭâ b. Mâh. Musnedu Ebî Ḥanîfe Rivâyetü’l-Ḥaṣkefî. thk. ʿAbdurrahman Ḥasen Maḥmûd. Mısır: y.y., ts. Ebû Hilâl el-ʿAskerî, Ebû Hilâl el-Ḥasen b. ʿAbdullâh. Cemheretu’l-Ems̱âl. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts. Ebû Zehrâ, Muḥammed. el-Aḥvâlü’ş-şaḫsiyye. Kahire: Dârü’l-fikri’l-ʿArabî, 2. Basım, ts. Gazzâlî, Hüccetü’l-İslâm Ebû Ḥâmid Muḥammed b. Muḥammed el-. el-Vasîṭ fi’l-Meẕheb. thk. Aḥmed Maḥmûd İbra