KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 7 - Sayı: 2

ARKEOLOJİ VE EMPERYAL REKABET: SOĞDLARIN VE SOĞDCANIN KEŞFİ (XIX-XX. YÜZYIL)

ARCHEOLOGY AND IMPERIAL RIVALRY: THE DISCOVERY OF SOGDIANS AND SOGDIAN LANGUAGE (19th-20th CENTURIES)

Başak KUZAKÇI
Sayfa
63–76
Yayın Tarihi
2022-12-22
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bahsi geçen ilim adamlarının notları ve ürettikleri çalışmalar bu bağlamda tetkik edildi.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Soğdlar ve Soğd medeniyeti XX. yüzyılın başlarından evvel Avrupalılar tarafından ancak Antik dönem yazarlarının kısa ifadelerinden tanınırdı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Onların tarihsel önemlerinin ortaya çıkışı, Türkistan coğrafyasında ve ticaret yollarında oynadıkları ana rolün tespiti ve Soğd dilinin Asya ticaret yolları boyunca lingua franca haline dönüşüm süreci 1903’te Turfan’da keşfedilmeye başlayan Soğdların ürettiği metinlerin, elyazmalarının keşfi ve çözülmesi süreci sonrasında anlaşıldı ve literatürde yerini aldı.
💡
Sonuç & Katkı:Bahsi geçen ilim adamlarının notları ve ürettikleri çalışmalar bu bağlamda tetkik edildi.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Soğdya · Soğdca · Alman Turfan Seferi

Özet

Soğdlar ve Soğd medeniyeti XX. yüzyılın başlarından evvel Avrupalılar tarafından ancak Antik dönem yazarlarının kısa ifadelerinden tanınırdı. Onların tarihsel önemlerinin ortaya çıkışı, Türkistan coğrafyasında ve ticaret yollarında oynadıkları ana rolün tespiti ve Soğd dilinin Asya ticaret yolları boyunca lingua franca haline dönüşüm süreci 1903’te Turfan’da keşfedilmeye başlayan Soğdların ürettiği metinlerin, elyazmalarının keşfi ve çözülmesi süreci sonrasında anlaşıldı ve literatürde yerini aldı. Söz konusu süreç uzun döneme yayılmakla birlikte Soğd yazılı eserlerinin keşfi ve 1932’de Soğd dilinin, alfabesinin çözülmesi Soğd tarih araştırmalarının başlangıç noktasını oluşturdu. Bu çalışmanın inceleme nesnesi doğrudan Soğd medeniyet ürünlerinin keşfi sürecidir. Bu çalışmada özellikle Macar-İngiliz kâşif Sir Aurel Stein ve Alman Arkeolog Grünwedel öncülüğündeki çalışmaların Soğdca’nın ve Soğd medeniyetinin ürünlerinin aydınlatılmasındaki rolü yanı sıra XX. yüzyılın ilk yarısında yoğunlaşan Türkistan’a yönelik Batı arkeolojisi ardındaki kolonyalist hedefler ve emperyal rekabet irdelenmiştir. Bahsi geçen ilim adamlarının notları ve ürettikleri çalışmalar bu bağlamda tetkik edildi.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KUZAKÇI, B. (2022). ARKEOLOJİ VE EMPERYAL REKABET: SOĞDLARIN VE SOĞDCANIN KEŞFİ (XIX-XX. YÜZYIL). Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 7 - Sayı: 2, 63–76. https://ajindex.com/articles/871790

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Albert Regel, Johann, “Turfan”, Petermanns Geographische Mitteilungen 1880, ss. 205-210.
  2. Blair Brysac, Shareen, “Last of the Foreign Devils”, Archaeology, 50/6, Kasım-Aralık. 1997, ss. 53-59. Bodleian Stein MS 199, Mart-Ağustos 1907 saha günlüğü. Bodleian Stein MS 63, Carl Friedrich Andreas’tan Stein’e, 27 Mart 1911.
  3. Bromberg, Carol A., “An Iranian Gesture at Miran”, Bulletin of the Asia Institute, 5, 1991, ss. 45-58.
  4. Cowley, A. “Another Unknown Language from Eastern Turkestan.” Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1911, ss. 159–166.
  5. Diaz-Andreu, Margarita, A World History of Nineteenth-Century Archaelogy; Nationalism, Colonialism, and the Past, Oxford University Press, Oxford 2007.
  6. Fay, C.R., Cambridge History of British Empire, C.II, Cambridge University Press, Cambridge 1940.
  7. Gauthiot, R., “A propos de la datation en Sogdien”, JRAS, 1912, ss. 341-353.
  8. Gauthiot, R., “Note sur la langue et l'écriture inconnues des documents Stein-Cowley”, JRAS, 1911, ss. 497-507.
  9. Gharib, B., Sogdian Dictionary: Sogdian-Persian-English, Farhangan Publications Tahran, 2004. Grenet Frantz; Sims-Williams, Nicholas & de la Vaissière, E., “The Sogdian Ancient Letter V”, Bulletin of the Asia Institute, 12, 1998, ss. 91-104.
  10. Grenet, Frantz; Sims-Williams, Nicholas, “The Historical Context of the Sogdian Ancient Letters”, Transition Periods in Iranian History, Actes du Symposium de Fribourg-en-Brisgau (22-24 Mayıs 1985),
  11. E. Peeters, Leuven, 1987, ss. 101-122.
  12. Grünwedel, Albert, Altbuddhistische Kultstätten in Chinesisch Turkistan, Bericht über archäologische Arbeiten von 1906 bis 1907 bei Kuča, Qarašahr und in der Oase Turfan, Berlin 1912.
  13. Grünwedel, Albert, Bericht über archäologische Arbeiten in Idikutschari und Umgebung im Winter 1902-1903, Abhandlungen der Königlich Bayerischen Akademie der Wissenschaften, I. Kl., XXIV. Bd., Münih, 1906.
  14. Harmatta, Janos, “The Archaelogical Evidence fort he Dtw of the Sogdien ‘Ancient Letters’”, Studies in the Sources on the History of Pre-Islamic Central Asia, Akademiai Kiado, Budapeşte, 1979, ss. 75-90.
  15. Hedin, Sven A., Through Asia, Londra 1898. Jasanoff, Maya, Edge of Empire, Harper Publication, London 2006.
  16. Kuzakçı, Başak, “Soğd-Türk İlişkileri (V.-VIII. Yüzyıllar)”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Yeditepe Üniversitesi, İstanbul 2022.
  17. Mirsky, Jeannette, Sir Aurel Stein: Archaeological Explorer, Chicago, 1998.
  18. Müller, F.W.K., “Handschriften-Reste in Estrangelo-Schrift aus Turfan, Chinesisch-Turkistan II. Teil”, Anh