Dergiler / Rast Müzikoloji Dergisi / 2022 / Cilt: 10 - Sayı: 4

Hayvan sembolizminin Türk halk müziğine yansımaları: Baykuş örneği

Reflections of animal symbolism on Turkish folk music: The owl example

Sayfa
531–557
Yayın Tarihi
2022-12-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ses genişlikleri en az dört, en fazla on bir olan türkülerin ölçü sayısı dokuz farklı şekilde görülmüş, en yaygın 4/4’lük ölçünün kullanıldığı belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yüzyıllar boyu doğa ile iç içe yaşayan toplumlar, gerek yaşam biçimlerini oluşturan kültürel yapıları gerekse de dinî inançları etrafında bitki ve hayvanlara birtakım anlamlar yüklemişlerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Halkın sözlü kültürünün en önemli ögelerinden biri olan türkülerde de hayvan ve bitki sembolleri oldukça yaygın kullanılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Ses genişlikleri en az dört, en fazla on bir olan türkülerin ölçü sayısı dokuz farklı şekilde görülmüş, en yaygın 4/4’lük ölçünün kullanıldığı belirlenmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Baykuş · Türkü · Türk Halk Müziği

Özet

Yüzyıllar boyu doğa ile iç içe yaşayan toplumlar, gerek yaşam biçimlerini oluşturan kültürel yapıları gerekse de dinî inançları etrafında bitki ve hayvanlara birtakım anlamlar yüklemişlerdir. Halkın sözlü kültürünün en önemli ögelerinden biri olan türkülerde de hayvan ve bitki sembolleri oldukça yaygın kullanılmıştır. Bu sembollerden biri olan “baykuş”, ölümü ve uğursuzluğu çağrıştırması bakımından binlerce yıl öncesinden günümüze kolektif bilinç aracılığıyla taşınan bir bilgi, algı ve tecrübe aktarımının sonucu olarak literatürdeki yerini almıştır. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi modeli ile desenlenmiştir. Baykuş sembolünün geçtiği, TRT Türk halk müziği repertuvar arşivine kayıtlı yirmi beş, kayıtlı olmayan dokuz, toplamda otuz dört türkü; yöresi ve bestecisi, makam dizisi, ses genişliği, ölçüsü ve sözlerindeki tema bakımından incelenmiştir. Baykuş sembolünün kullanıldığı kırık havalar her yörede görülmekte, uzun havalar ise en fazla Sivas yöresinde görülmektedir. Teması aşk, sevda ve sitem olan bu türkülerin makam dizisi çoğunlukla Hüseyni’dir. Ses genişlikleri en az dört, en fazla on bir olan türkülerin ölçü sayısı dokuz farklı şekilde görülmüş, en yaygın 4/4’lük ölçünün kullanıldığı belirlenmiştir.

Abstract

Societies that have lived together with nature for centuries have attributed some meanings to plants and animals around both their cultural structures that make up their lifestyles and their religious beliefs. Animal and plant symbols are widely used in folk songs, which are one of the most important elements of the oral culture of the people. The "owl", one of these symbols, has taken its place in the literature as a result of the transfer of knowledge, perception and experience carried through the collective consciousness from thousands of years ago to the present in terms of connoting death and bad luck. This study was designed with the document analysis model, one of the qualitative research methods. There are 25 recorded and 9 unregistered folk songs in TRT Turkish folk music repertory archive with the owl symbol, a total of 34; The region and its composer, maqam scale, sound width, measure and theme in its lyrics were examined. The maqam sequence of these folk songs, whose themes are love, passion and reproach, is mostly Hüseyni. The number of measures of the folk songs with at least 4 and maximum 11 voice widths was seen in 9 different ways, and it was determined that the most common 4/4 measure was used.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÖK, S., YEŞİLDAL, Ü. Y. (2022). Hayvan sembolizminin Türk halk müziğine yansımaları: Baykuş örneği. Rast Müzikoloji Dergisi, Cilt: 10 - Sayı: 4, 531–557. https://ajindex.com/articles/866309

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Alekseyev, N. A. (2013). Türk dilli Sibirya halklarının şamanizmi. (Çev. M. Ergun). Konya: Kömen. Anohin, A. V. (2006). Altay şamanlığına ait materyaller. (Çev. Z. Karadavut-J. Meyermanova). Konya: Kömen. Artun, E. (1978). Tekirdağ folklor araştırması. İstanbul:
  2. Tem Ofset. Bapaeva, J. M. (2013). Tuva şamanizmi. Konya: Kömen. Başar, Z. (1972). Erzurum’da tıbbi ve mistik folklor uygulamaları. Ankara:
  3. Sevinç Matbaası. Bekki, S. (2004). Baş yastıkta göz yolda Sivas türküleri. İstanbul:
  4. Kitabevi.
  5. Boratav, P. N. (2003). 100 soruda Türk folkloru. İstanbul:
  6. K Kitaplığı. Buffalo, G.-Firedancer, S. (2007). Şamanların erk hayvanları. (Haz. ve Çev. B. Uluçer). İstanbul:
  7. Okyanus. Çelik, A. (1999). Trabzon-Şalpazarı Çepni kültürü. Trabzon: Trabzon Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Yay. Çelik, S. (2007). İslâm öncesi Türk san’atında bazı hayvansal ve bitkisel kültür ögeleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Konya. Çelik, A.-Kuruca, N. (2000). Şebinkarahisar’da Halk İnanmaları. Şebinkarahisar, I. Tarih ve Kültür Sempozyumu, İstanbul.
  8. Çolak, M. (2007). Kilis ve Şanlıurfa illerinden toplanan peletlerle peçeli baykuş, Tyto alba (Scopoli, 1769) ve kukumav, Athene noctua (Scopoli, 1769) besin analizi. Niğde Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Niğde. Çoruhlu, Y. (2014). Türk sanatında hayvan sembolizmi. Konya: Kömen.Demîrî, K. (1973). Hayatü’l hayevan- garaibü’l mahlukat, İstanbul: ? Doğabilim Web Sitesi (2022). https:// dogabilim.org/?s=baykuş Erdem, S. (1994). Çift başlı kartal ve Ankara üzerine. Sanat Tarihi Araştırmaları Dergisi, S. 8. Esin, E. (1978). İslâmiyetten önceki Türk kültür târîhi ve İslâma giriş. İstanbul:
  9. Edebiyat Fakültesi Matbaası. Esin, E. (2001). Türk kozmolojisine giriş. İstanbul:
  10. Kabalcı. Esin, E. (2004). Orta Asya’dan Anadolu’ya Türk sanatında ikonografik motifler. İstanbul:
  11. Kabalcı. Ertan, M. E. (1989). Fuzûlî dîvânında hayvanlar. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
  12. Frazer, J. G. (1992). Altın dal-II (Dinin ve folklorun kökleri). ?: Payel. Fridman, E. J. N. (2002). Tuva şamanizmi (Çev. M. Balabanlılar). Türkler, XX. Cilt, s. 180-187, (Ed. Salim Koca vd.), Ankara:
  13. Semif Ofset. Gennep, A. V. (1917). La formation des légendes. Paris: ? Gerçel, A. (2001). Kayseri ve çevresinde ölüm ve cenaze merasimleri ile ölüm üzerine deyişler ve mezarlıklar. Kayseri Yöresi Kültür, Sanat ve Edebiyat Bilgi Şöleni. Kayseri: Erciyes Üniversitesi