Dergiler / Trabzon İlahiyat Dergisi / 2022 / Cilt: 9 - Sayı: 2

Gülbâng Kelimesinin 'Temel Anlamı' ve Farsça Kaynaklardan Türkçeye Aktarımında Kullanılan Kelimeler (Hâfız Dîvânı Örneği)

Sayfa
183–205
Yayın Tarihi
2022-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kelimenin hangi saikle bir dua türüne ad olduğu açıklanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yüzyıllar ötesinden gelip bugün hâlâ varlığını koruyan bir kelimenin anlamının genişlemesi yahut daralması pek tabiidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makalede gülbâng kavramının “köken bilgisi” incelenmiş ve kavramın anlamına ilişkin farklı görüşler değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Kelimenin hangi saikle bir dua türüne ad olduğu açıklanmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türk İslam Edebiyatı · Dua · Gülbâng

Özet

Yüzyıllar ötesinden gelip bugün hâlâ varlığını koruyan bir kelimenin anlamının genişlemesi yahut daralması pek tabiidir. Kelimenin yaşadığı serüven dikkate alınmadan bilhassa yazılış tarihi eski metinlerde kelimeye bugünden mana vermek okuyucunun kelimeyi yanlış anlama ihtimalini yükseltir. Sözcük terimleşmiş ve terimleşme sonrasında “gerçek anlamı”yla da dil içinde varlığını sürdürmüşse sözcüğün yanlış anlaşılma ihtimali daha da artmaktadır. Bu türden bir kelime olup edebî bir türe ad olan “gülbâng” kavramının, “şekli ve muhtevası belli bir dua metni”ni ifade etmeden önceki anlamını kavramak, kavramın geçtiği metinleri de sıhhatle anlamamızı sağlayacaktır. Bu makalede gülbâng kavramının “köken bilgisi” incelenmiş ve kavramın anlamına ilişkin farklı görüşler değerlendirilmiştir. Farsçadan Türkçeye geçen kelimenin, Hâfız Dîvânı özelinde, Türkçede hangi kavramlarla karşılandığı ortaya koyulmuştur. Kelimenin hangi saikle bir dua türüne ad olduğu açıklanmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KAİM, M. A. (2022). Gülbâng Kelimesinin 'Temel Anlamı' ve Farsça Kaynaklardan Türkçeye Aktarımında Kullanılan Kelimeler (Hâfız Dîvânı Örneği). Trabzon İlahiyat Dergisi, Cilt: 9 - Sayı: 2, 183–205. https://ajindex.com/articles/865071

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Arı, Osman Sacid. Mehmed Vehbi Konevi’nin Hafız Divanı Şerhi’nde Tasavvufi Unsurlar. İstanbul:
  2. İstanbul Üniversitesi,
  3. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2016.
  4. Atila, Mustafa. Muslihuddîn Mustafâ Sürûrî Şerh-i Dîvân-ı Hâfız (İnceleme-metin-sözlük). Diyarbakır: Dicle Üniversitesi,
  5. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2019.
  6. Boz, Erdoğan. “Doğu Kökenli Kelimelerdeki Kelime Sonu (b, c, d, g) Ünsüzlerinin Türkiye Türkçesinde Ötümsüzleşme Sorunu”. Türkbilig 2 (01 Ocak 2001), 11-22.
  7. Dilçin, Cem. Yeni Tarama Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1983.
  8. Erdem Kük, Didem Gülçin. Alevi-Bektaşi Gülbankları -Bağlam Merkezli Bir Yaklaşım. Denizli: Pamukkale Üniversitesi,
  9. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
  10. Ergin, Muharrem. Dede Korkut Kitabı I-II İndeks- Gramer- Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 3. Basım, 2021.
  11. Erverdi, Ezel vd. (ed.). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi Devirler/İsimler/Eserler/Terimler. 3 Cilt. İstanbul: Dergâh Yayınları, 1979. Evliya Çelebi. Seyâhatnâme İndeksli Tıpkıbasım. haz. Seyit Ali Kahraman. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2013. Ferîdî. Tercüme-i Dîvân-ı Hâfız Manzum Hâfız Dîvânı Tercümesi. haz. Emrullah Yakut. 2 Cilt. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2019.
  12. Gölpınarlı, Abdülbâki. Tasavvuftan Dilimize Geçen Deyimler ve Atasözleri. İstanbul: İnkılâp Kitabevi, 2015.
  13. Güngör, Özlem. İsmâil Rüsûhî-yi Ankaravî Şerh-i Mesnevî (Mecmû’atu’l-Letâyif ve Matmûratu’l-Ma’ârif ) (VI. Cilt) (İnceleme-Metin-Sözlük). Niğde: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi,
  14. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2019. Hasan Şu‘uri. Lisanu’l-Acem Ferheng-i Şu‘ûrî. ed. Derya Örs. haz. Ozan Yılmaz. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2019. İbrahim Cûdî. Lügat-ı Cûdî. Trabzon: Kitabhane-i Hamdi, 1916.
  15. Kadri, Hüseyin Kâzım. Türk Dillerinin İştikakı ve Edebî Lûgatleri. İstanbul: Cumhuriyet Matbaası, 1943.
  16. Kanar, Mehmet. Büyük Farsça-Türkçe Sözlük. İstanbul: Birim Yayınları, 1998. Kaşgarlı Mahmud. Divanü Lûgat-it-Türk. çev. Besim Atalay. 3 Cilt. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2021. Konevî, Mehmet Vehbî. Şerh-i Dîvân-ı Hâfız. 2 Cilt. İstanbul: Hacı Muharrem Matbaası, 1286. Konevî, Mehmet Vehbî. Şerh-i Dîvân-ı Hâfız. 2 Cilt. İstanbul: Matbaa-i Amire, 1289. Lugatnâme. Erişim 10 Eylül 2022. https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary Mehmed Salahî. Kâmûs-ı Osmanî. İstanbul: Mahmud Bey Matbaası, 1322. Muallim Naci. Lügat-ı Nâcî. nşr. Kirkor Faik. İstanbul, 1316. Mütercim Asım. Tibyân-ı Nâfi‘ der Terceme-i Burhâ