Dergiler / Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi / 2022 / Cilt: 28 - Sayı: 6

Isınma amaçlı doğal gaz kullanımının Erzurum İli hava kalitesine etkisinin SO2 ve PM10 parametreleri üzerinden istatiksel bir değerlendirmesi

A statistical evaluation of the effect of natural gas usage for urban heating on the air quality of Erzurum City via SO2 ve PM10

Sayfa
869–880
Yayın Tarihi
2022-11-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen sonuçlar doğal gazın kentte yaygınlaşmaya başlamasından sonraki yıl olan 2006 yılının PM10 modelinde yaklaşık %75 korelasyon ve 2009 yılının ise SO2 modelinde %72 korelasyon ile yüksek düzeyde anlamlı önemli bir yapısal kırılma olduğunu göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada Erzurum kent atmosferindeki hava kalitesinin değişimi; Erzurum’da hava kirliliğinin ilk kez görülmeye başlandığı 1978-1979 kış döneminden başlayarak 2018-2019 dönemine kadar kükürt dioksit (SO2) ve çapı 10 mikrondan küçük partikül madde (PM10) parametreleri kriter olarak alınmış; kent atmosferindeki nispi nem, ortalama sıcaklık, yağış, rüzgâr yönü ve hızı gibi meteorolojik parametreler de göz önünde bulundurularak istatistiksel olarak incelenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Erzurum kent atmosferinde hava kalitesinin değişimini etkileyecek en önemli faktör 2005 yılında kentsel ısınma amacıyla kullanılmaya başlanan doğal gaz olduğu için bu modellerden elde edilen sonuçların doğal gaz kullanımı ile ilişkisi belirlenmiştir. 2005 yılının ve varsa diğer yılların etkilerinin bir başka ifade ile yapısal kırılma tarihlerinin belirlenmesi amacıyla testler uygulanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen sonuçlar doğal gazın kentte yaygınlaşmaya başlamasından sonraki yıl olan 2006 yılının PM10 modelinde yaklaşık %75 korelasyon ve 2009 yılının ise SO2 modelinde %72 korelasyon ile yüksek düzeyde anlamlı önemli bir yapısal kırılma olduğunu göstermiştir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2018-2019 Verileri
⚙️Değişkenler:Kentsel hava kalitesi · Doğal Gaz · Erzurum

Özet

Bu çalışmada Erzurum kent atmosferindeki hava kalitesinin değişimi; Erzurum’da hava kirliliğinin ilk kez görülmeye başlandığı 1978-1979 kış döneminden başlayarak 2018-2019 dönemine kadar kükürt dioksit (SO2) ve çapı 10 mikrondan küçük partikül madde (PM10) parametreleri kriter olarak alınmış; kent atmosferindeki nispi nem, ortalama sıcaklık, yağış, rüzgâr yönü ve hızı gibi meteorolojik parametreler de göz önünde bulundurularak istatistiksel olarak incelenmiştir. Bu amaçla görünürde ilişkisiz regresyon modellerinden (SUR) yararlanılmıştır. Erzurum kent atmosferinde hava kalitesinin değişimini etkileyecek en önemli faktör 2005 yılında kentsel ısınma amacıyla kullanılmaya başlanan doğal gaz olduğu için bu modellerden elde edilen sonuçların doğal gaz kullanımı ile ilişkisi belirlenmiştir. 2005 yılının ve varsa diğer yılların etkilerinin bir başka ifade ile yapısal kırılma tarihlerinin belirlenmesi amacıyla testler uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar doğal gazın kentte yaygınlaşmaya başlamasından sonraki yıl olan 2006 yılının PM10 modelinde yaklaşık %75 korelasyon ve 2009 yılının ise SO2 modelinde %72 korelasyon ile yüksek düzeyde anlamlı önemli bir yapısal kırılma olduğunu göstermiştir.

Abstract

In this study, the alteration of air quality in the Erzurum urban atmosphere starting from the winter period of 1978-1979, when air pollution began to appear in Erzurum for the first time, until the 2018- 2019 period was statistically analyzed by choosing as the criteria parameters sulfur dioxide (SO2) and particulate matter of less than 10 microns in diameter (PM10) and taking into account meteorological parameters such as the relative humidity, average temperature, precipitation, wind direction and speed. Seemingly Unrelated Regression (SUR) models have been used for this purpose. Since the most important factor that will affect the change of air quality in the Erzurum urban atmosphere is natural gas, which was started to be used for urban heating in 2005, the relationship between the results obtained from these models and the use of natural gas was determined. In order to determine the effects of 2005 and other years, if any, tests were firstly applied for determining the structural break dates. The results obtained showed that there was a highly significant structural break with a correlation of aproximately 75% in the PM10 model of 2006, the year after the natural gas became widespread in the city, while it was 2009 for the SO2 model with with a correlation of 72%.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

EREN, Z., TATOĞLU, F. Y., AKARSU, T. (2022). Isınma amaçlı doğal gaz kullanımının Erzurum İli hava kalitesine etkisinin SO2 ve PM10 parametreleri üzerinden istatiksel bir değerlendirmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt: 28 - Sayı: 6, 869–880. https://ajindex.com/articles/862560

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. WHO. “Ambient (outdoor) air quality and health”. (http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs313/en /) (7.11.2020)
  2. Çevre Mühendisleri Odası. "Hava Kirliliği Raporu-2018". https://www.cmo.org.tr/resimler/ekler/9d62b3a2bb62 0a4_ek.pdf (2.10.2020). HEAL. "Air Pollution and Health in Turkey Facts, Figures and Recommendations". https://www.envhealth.org/IMG/pdf/150220_factsheet_air_and_health_tu rkey_en_final.pdf (12.09.2020)
  3. WHO. "WHO global air quality guidelines". https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/345 329/9789240034228-eng.pdf (11.10.2021)
  4. Kırımhan S. Hava Kirliliği ve Kontrolü
  5. Baskı. Ankara, Türkiye, Turhan Kitabevi, 2006
  6. Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP). "Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri: Kara Rapor". https://www.temizhavahakki.com/wpcontent/uploads/2019/08/Hava-Kirliliği-ve-SağlıkEtkileri-Kara-Rapor-2019.pdf (11.10.2020)
  7. Çevre Mühendisleri Odası. "Hava Kirliliği Raporu-2019". https://www.cmo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=1 01334&tipi=78&sube=0 (02.10.2020)
  8. IQAir. "World Air Quality Report-Region & City PM2,5 Ranking". https://www.iqair.com/newsroom/IQAir-AirVisual2018-World-Air-Quality-Report-Reveals-Worlds-MostPolluted-Cities (11.10.2020)
  9. IQAir Air Visual. "World Air Quality Report-Region & City PM2,5 Ranking". https://www.iqair.com/world-most-pollutedcities/world-air-quality-report-2019-en.pdf (11.10.2020)
  10. T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. "kentlerde hava kalitesi değerlendirme sisteminin geliştirilmesi projesi-Kentair hava kalitesi değerlendirme raporu". Erzurum, Türkiye, 83, 2013
  11. Apaydın D. Kayseri İli için Alansal Kaynaklı Emisyon Envanteri. Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi, Kayseri, Türkiye, 2014
  12. UNDP. "Human Development Report-IPCC 2006 klavuzuna göre seragazı emisyon envanteri hesaplama yöntemleri". Ankara, Türkiye, 83, 2011
  13. T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu. "Doğal gaz piyasası 2018 yılı sektör raporu". Ankara, Türkiye, 154, 2018
  14. US Energy Information Administration. “Carbon Dioxide Emissions Coefficients". https://www.eia.gov/environment/emissions/co2_vol_ mass.php (3.11.2020)
  15. Çetin M, Demirci OK. "Erzincan’da doğal gaz kullanımının hava kalitesine etkisi". Erzincan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(1), 8-18, 2016
  16. Yıldız A, Çay Y, Özer F. "Karabük ilindeki hava kirliliğinin doğal gaz kullanımı ile değişimi". Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 1(4), 497-506, 2012
  17. Yazıcı H, Yusuf Ç, Sekmen Y. "Hava