Dergiler / Mütefekkir / 2022 / Cilt: 9 - Sayı: 18

Erken Dönem İslâm Tarihinde Meslek Olarak Baytarlık

The Profession of Veterinary in Period of Early Islamic History

Sayfa
503–524
Yayın Tarihi
2022-12-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Veteriner tarihinin en meşhur baytarlarından biri olarak kabul edilen İbn Ahî Hizâm (ö. 3./9. yüzyıl) bu dönemde yetişmiş ve İslâm medeniyetinde baytarlık mesleği alanında ilk özgün eser olan Kitâbü’l-hayl ve’l-fürûsiyye ve’l-baytara’yı kaleme almıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Günümüzde veteriner hekimlik olarak bilinen baytarlık mesleği İslâm tarihinde araştırılması geri planda kalmış mesleklerden biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hayvanların güçlü olması ve istenilen verimin alınması için bakımlarının yapılması, sağlıklarının korunması, hastalandıklarında tedavi edilmesi gibi faaliyetler baytarlar tarafından gerçekleştirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Veteriner tarihinin en meşhur baytarlarından biri olarak kabul edilen İbn Ahî Hizâm (ö. 3./9. yüzyıl) bu dönemde yetişmiş ve İslâm medeniyetinde baytarlık mesleği alanında ilk özgün eser olan Kitâbü’l-hayl ve’l-fürûsiyye ve’l-baytara’yı kaleme almıştır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslâm Tarihi · Hayvan Sağlığı · Baytar

Özet

Günümüzde veteriner hekimlik olarak bilinen baytarlık mesleği İslâm tarihinde araştırılması geri planda kalmış mesleklerden biridir. Hâlbuki hayvanlar, söz konusu dönemde cihatlardaki başarılardan İslâm medeniyetinin kurulmasına kadar birçok alanda Müslümanların en önemli yardımcısı olmuştur. Hayvanların güçlü olması ve istenilen verimin alınması için bakımlarının yapılması, sağlıklarının korunması, hastalandıklarında tedavi edilmesi gibi faaliyetler baytarlar tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada amaç baytarlık mesleğinin İslâm tarihinin ilk dönemlerinde etkin faaliyetler içerisinde olduğunu ortaya koymaktır. Tabiplik kadar ilgi görmese de baytarlık mesleği Cahiliye dönemi dâhil olmak üzere İslâm tarihinin ilk dönemlerinden itibaren aktif olarak yürütülmüş, baytarlar ordu ve saray gibi devlet kurumlarında düzenli maaş alarak çalışmışlardır. Ayrıca baytarlar, yolculuk sırasında hastalanan hayvanlar için yol güzergâhlarına seyyar klinikler kurmuşlardır. Veteriner tarihinin en meşhur baytarlarından biri olarak kabul edilen İbn Ahî Hizâm (ö. 3./9. yüzyıl) bu dönemde yetişmiş ve İslâm medeniyetinde baytarlık mesleği alanında ilk özgün eser olan Kitâbü’l-hayl ve’l-fürûsiyye ve’l-baytara’yı kaleme almıştır.

Abstract

The profession of baytar, today known as veterinary, is one of the professions that have been left in the background to be researched in Islamic History. However, animals, which were the greatest helpers of people in period of early Islamic history, had played a major role in many areas from the success of Muslims in jihads to the establishment of Islamic civilization. Activities such as caring for the animals to be strong and getting the desired efficiency, protecting their health and treating them when they got sick were carried out by veterinaries. The aim of this study is to prove that the profession of veterinary was active in the early periods of Islamic History. Although the veterinary medicine did not attract as much attention as human medicine, this profession had been actively carried out since the early periods of Islamic History, including the period of Jahiliyyah, and veterinarians had worked in government institutions such as the army and palace with regular salaries. In addition, they had set up mobile clinics on different routes/paths for animals that get sick during the journey. Ibn Akhī Hizâm (3./9. centuries), who is considered to be one of the most famous veterinarians in the history of the profession, was raised in this period and wrote the Kitâb al-khayl wa’l-furûsiyye wa’l-bayṭara, the first original work in the field of veterinary profession in Islamic civilization.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

VELİOĞLU, T. (2022). Erken Dönem İslâm Tarihinde Meslek Olarak Baytarlık. Mütefekkir, Cilt: 9 - Sayı: 18, 503–524. https://ajindex.com/articles/862159

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Ali, Cevâd. el-Mufaṣṣal fî târîḫi’l-ʿArab ḳable’l-İslâm. 10 Cilt. Bağdat: Sâʿadet Câmiʿatü Bağdât, 1413/1993.
  2. Altungök, Ahmet. “İslam Öncesi Dönem İran’da Tıp ve Tebâbet”. Tarih İncelemeleri Dergisi 31/2 (Aralık 24, 2016), 353-382. Arcî, Abdullah b. Ömer. Dîvân. thk. Secîʿi Cemil el-Cebyelî. Beyrut: Dârü’s-Sâdr, 1998. Askerî, Ebû Hilâl Hasan b. Abdullah b. Sehl. Cemheretü’l-ems̱âl. thk. Muhammed Ebü’l-Fazl İbrahim - Abdülmecid Katameş. 2 Cilt. Kahire: y.y., 1964. Asmaî, Ebû Saîd Abdülmelik b. Kureyb. Kitâbü’l-ḫayl. thk. Hâtim Salih ed-Dâmen. Dımaşk: Dârü’l-Beşâir, 1430/2009.
  3. Aycan, İrfan vd. Emevi Dönemi Bilim, Kültür ve Sanat Hayatı. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2011. Belâzürî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ b. Câbir b. Dâvûd. Ensâbü’l-eşrâf. thk. Süheyl Zekkâr - Riyâd Ziriklî. 13 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1417/1997. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cuʿfî. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. 10 Cilt. Kahire: Dârü’t-Tâ’sil, 1433. Câhiz, Ebû Osmân Amr b. Bahr b. Mahbûb. Kitâbü’l-meḥâsin ve’l-eżdâd. Beyrut: Dârü ve Mektebetü’l-Hilâl, 1423. Cevherî, İsmail b. Hammâd. eṣ-Ṣıḥâḥ tâcü’l-luġa ve ṣıḥâḥu’l-ʿArabiyye. thk. Ahmed Abdulğaffûr Attâr. 7 Cilt. Beyrut: Dârü’l-İlm lil-Melâyîn, ts. Demîrî, Ebü’l-Bekâ Kemâlüddîn Muhammed b. Mûsâ b. Îsâ. Ḥayâtü’l-ḥayevân. 2 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1424. Dinçer, Ferruh. “An Analytical Approach to the Veterinary Knowledge of the Islamic Period”. Historia Medicinae Veterinariae. ed. Ferruh Dinçer. 177-194. Ankara: Ankara University Press, 2002.
  4. Dunlop, Robert H. - Williams, David J. Veterinary Medicine: An İllustrated History. St. Louis, Londra: Mosby, 1996. Ebû Yûsuf, Yaʿkûb b. İbrâhîm b. Habîb b. Saʿd el-Kûfî. Kitâbü’l-ḫarâc. çev. Ali Özek. İstanbul: Hisar Yayınevi, 1973.
  5. Erk, Nihal. “Veteriner Tababeti Tarihine Kısa Bir Bakış”. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 4/03.04 (Ocak 1, 1957), 0-0. https://doi.org/10.1501/Vetfak_0000001736
  6. Erk, Nihal. Veteriner Tarihi. Ankara: A.Ü. Veteriner Fakültesi, 2. Basım, 1978.
  7. Erkal, Mehmet. “Ganimet”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 13/351-354. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1996. Ezherî, Ebû Mansûr Muhammed b. Ahmed. Tehẕîbü’l-luġa. thk. Ahmed Abdulalim el-Berdûnî. 16 Cilt. Kahire: Dârü’l- Mısrıyye li’t-Te’lif ve’t-Terceme, 1967. Feyyûmî, Ebü’l-Abbâs Hatîbüddehşe Ahmed b. Muhammed b. Alî. el-Miṣbâḥu’l-münîr fî ġarîbi’ş-şerḥi’l-kebîr. Beyrut: Mektebetü Lübnan, 1987. Fîrûzâbâdî, Ebü’t-Tâhir Mecdüddîn Muhammed b. Yaʿkûb b. Muhammed. el-Kâmû