Dergiler / Hitit ilahiyat dergisi / 2022 / Cilt: 21 - Sayı: 2

İslâm Hukukunda Küllî Kâidelerin Hukukun İşlevleri Arasındaki Antinomi/Çatışma Bağlamında Değerlendirilmesi

Evaluation of Legal Maxims (al-Qawāid al-Qulliyya) of Islamic Law Among the Functions of Law in the Context of Antinomy

Sayfa
1095–1126
Yayın Tarihi
2022-12-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Hukukun adalet ve sosyal ihtiyaçları karşılama işlevlerinden bahsedebilmek, öncelikle bir düzen olarak ortaya çıkmasını gerektirmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hukuk, toplumsal ilişkileri düzenleyen bir sistem olarak, insanların hayatında aktif bir rol oynamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hukukun farklı işlevlerinden bahsedilmekle birlikte hukukun öne çıkan temel işlevleri; adaleti sağlamak, toplum hayatını düzenlemek ve sosyal ihtiyaçları karşılamaktır (pratik yarar sağlamak).
💡
Sonuç & Katkı:Hukukun adalet ve sosyal ihtiyaçları karşılama işlevlerinden bahsedebilmek, öncelikle bir düzen olarak ortaya çıkmasını gerektirmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslâm hukuku · kavâid-i külliye · antinomi

Özet

Hukuk, toplumsal ilişkileri düzenleyen bir sistem olarak, insanların hayatında aktif bir rol oynamaktadır. Toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar arasında hukuk kuralları, önemli bir yere sahiptir. Bu durum “Nerede toplum varsa orada hukuk vardır” şeklinde açık bir şekilde formalize edilmektedir. Hukukun niteliğinin anlaşılması, işlevlerinin bilinmesini gerektirmektedir. Hukukun farklı işlevlerinden bahsedilmekle birlikte hukukun öne çıkan temel işlevleri; adaleti sağlamak, toplum hayatını düzenlemek ve sosyal ihtiyaçları karşılamaktır (pratik yarar sağlamak). Hukukun farklı işlevlerinin bulunuyor oluşu bu işlevler arasında antinomik/çatışık görünümleri kaçınılmaz kılmaktadır. Bu durum, hukukun işlevleri arasında çatışma meydana geldiğinde hangisinin önceleneceği problemini gündeme getirmektedir. Yapılması gereken, hukukun farklı işlevleri arasında bir denge sağlanmaya çalışılmasıdır. Hukukun, “adaletin gerçekleşmesi” nihai hedefine ulaşmak için bu işlevler arasında dengeli ve uyumlu bir yaklaşım izlemesi gerekir. “Hukuk, adalete yönelmiş bulunan bir toplumsal yaşam düzeni” olarak tanımlanır. Hukukun amacı, adalet idesine ulaşmaktır. Ancak adaletin, her zaman sadece insanların istekleri ile kendiliğinden gerçekleşmesi mümkün olmadığından, başka bir müdahale gerekmektedir. Bu müdahale de hukuki emniyetin sağlanması anlamına gelmekte ve bir düzeni ifade etmektedir. Hukukun adalet ve sosyal ihtiyaçları karşılama işlevlerinden bahsedebilmek, öncelikle bir düzen olarak ortaya çıkmasını gerektirmektedir.

Abstract

Law, as a system that regulates social relations, takes an active part in people's lives. Law rules have an important place among other rules regulating social life. The statement that “Where there is society, there is law” clearly formalizes this fact. Understanding the character of law requires knowing its functions. The main functions of law are to provide justice, organize community life, and achieve practical benefits. The fact that law has various functions makes antinomic appearances inevitable. This brings up the problem of which function should be prioritized when antinomy occurs among the functions of law. In order for the law to achieve its ultimate goal of “realization of justice”, it needs to follow a balanced and harmonious approach between these functions. Law is defined as “a social life order oriented towards justice”. The purpose of law is to reach the idea of justice. Justice cannot always be achieved by people's wishes alone. For this reason, another intervention is required. This intervention means ensuring legal security and expressing an order. Being able to talk about the functions of law to provide justice and to meet social needs, the law must emerge as an order.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ALSAÇ, H. (2022). İslâm Hukukunda Küllî Kâidelerin Hukukun İşlevleri Arasındaki Antinomi/Çatışma Bağlamında Değerlendirilmesi. Hitit ilahiyat dergisi, Cilt: 21 - Sayı: 2, 1095–1126. https://ajindex.com/articles/859808

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Kur’ân-ı Kerîm. Erişim 4 Ağustos 2022. https://kuran.diyanet.gov.tr
  2. Abadan, Yavuz. Hukuk Felsefesi Dersleri. Ankara: Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 1954.
  3. Abadan, Yavuz. Hukuk Başlangıcı ve Tarihi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Talebe Cemiyeti Yayınları, 1943. ʿAbdulazīz el-Buḫārī. ʿAlāuddīn b. Aḥmed (öl. 710 h/1310). Keşfu’l-esrār ʿan uṣūli Faḫri’l-İslām el-Bezdevī. 4 Cilt. İstanbul: Maṭbaʿtu’ş-Şeriketi’ṣ-Ṣaḥāfīyyeti’l- Os̠māniyye, 1308. Aḥmed b. Ḥanbel, Ebū ‘Abdillāh Aḥmed b. Muḥammed (öl. 241/855), Musnedu’l-İmām Aḥmed b. Ḥanbel. 50 Cilt. thk. Şu‘ayb el-Arnavûd vd. Beyrūt: Muessesetu’r-Risāle, ts. Aktan, Hamza. “Damân”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 8/450-453. İstanbul: TDV Yayınları, 1993. ‘Alāī, Ebū Sa‘id Ḥalīl b. Keykeldī eş-Şāfi‘ī (öl. 761/1359). el-Mecmū‘u’l-muẕehheb fī kavāi‘di’l-Meẕheb. 2 Cilt. thk. Muḥammed b. ‘Abdilgaffār b. ‘Abdirraḥmān eş-Şerīf. Kuveyt: Vizāratu’l-Evḳāf ve’ş-Şuūni’l-İslāmiyye, 1994. Ali Haydar Efendi, (Küçük) Hoca Emin Efendizâde (öl. 1935). Dürerü’l-hükkâm şerhu Mecelleti’l-ahkâm. 4 Cilt. Konstantiniyye: Matba‘â-i Ebu’d-Diyâ, 1330. ‘Alī ‘Ulvi, Telḥîsu kavā‘id-i kulliyye fî ıstılāḥātı fıḳhiyye, Şirket-i Mertebiyye Matbaası, İstanbul 1317. Alsaç, Hatice. Kavâid-i Külliye-i Kübrâ ve Mecelle’deki Tezâhürleri. Ankara:
  4. Ankara Üniversitesi,
  5. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2022.
  6. Amselek, Paul. “Norm ve Yasa (1)”. çev. Tuğba Ballıgil. Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Arkivi. İstanbul: NÜANS, 1993. 33-52.
  7. Ansay, Sabri Şakir (öl. 1962). Hukuk Tarihinde İslâm Hukuku. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1958.
  8. Apaydın, Yunus. “İrade Beyanı”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 22/387-391. İstanbul: TDV, 2000.
  9. Aral, Vecdi. Hukuk ve Hukuk Bilimi Üzerine. İstanbul: Filiz Kitabevi, 2001.
  10. Aral, Vecdi. Hukuk Felsefesinin Temel Sorunları. İstanbul: Filiz Kitabevi, 1992. Attāsī, Muḥammed Ḫâlid. Şerḥu’l-Mecelle. 4 Cilt. Peşāver (Pākistān): Mektebetu’l-Ḥakkāniyye, ts. Aydın. Mehmet Âkif. “İtlâf”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 23/466-469. İstanbul: TDV Yayınları, 2001. Bāz, Selīm Rustem el-Lubnānī (öl. 1920). Şerḥu’l-Mecelle. İstanbul: Dāru İhyāi’t-Turās̠i’l-‘Arabī, 1986.
  11. Belgesay, Mustafa Reşid (öl. 1969). “Mecelle’nin Külli Kaideleri ve Yeni Hukuk”. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 12/2-3 (1946), 561-608.
  12. Belgesay, Mustafa Reşid (öl. 1969). “Medeni Kanunun Başlangıç Faslı Üzerine Etüd”. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası. 18/1-2 (1952), 129-160. Berki. Ali Himmet (öl. 1976). Hukuk Mantığı v