Dergiler / Hitit ilahiyat dergisi / 2022 / Cilt: 21 - Sayı: 2

'Ṭayr-Bulut İlişkisi ve Fil Sûresinin Anlamı' Adlı Makaleye Dair Bazı Tespit ve Eleştiriler

Some Observations and Criticisms on the Article 'Ṭayr-Cloud Relationship and the Meaning of Surah Elephant'

Sayfa
844–884
Yayın Tarihi
2022-12-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca Mekke gibi önemli bir coğrafyada pek çok insanın gündüz vakti gözleriyle gördükleri mühim bir olayı naklederken yalan ve yanlış bir algı üzerinde ittifak etmeleri tarihte benzeri olmayan bir vakıadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çağdaş bazı Kur’an yorumcuları Fil sûresinde geçen ṭayr kelimesinin mütabâdir manası olan “kuşlar” anlamında olmadığını; bu anlamın yanlış bir algı sonucu kaynaklara dâhil olduğunu ve günümüze kadar bu yanlış algının devam edegeldiğini iddia etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu iddia sahiplerinden biri de Hamîdüddîn Ferâhî’dir (1863-1930).
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca Mekke gibi önemli bir coğrafyada pek çok insanın gündüz vakti gözleriyle gördükleri mühim bir olayı naklederken yalan ve yanlış bir algı üzerinde ittifak etmeleri tarihte benzeri olmayan bir vakıadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tefsir · Fil Sûresi · Mucize

Özet

Çağdaş bazı Kur’an yorumcuları Fil sûresinde geçen ṭayr kelimesinin mütabâdir manası olan “kuşlar” anlamında olmadığını; bu anlamın yanlış bir algı sonucu kaynaklara dâhil olduğunu ve günümüze kadar bu yanlış algının devam edegeldiğini iddia etmektedir. Bu bilim adamlarına göre esasen Fil Vakası olarak bilinen hadise, sıradan bir doğa olayı sonucunda meydana gelmiş, daha sonra mucizevi bir mahiyete büründürülmüştür. Bu iddia sahiplerinden biri de Hamîdüddîn Ferâhî’dir (1863-1930). Ferâhî’ye göre “Ebrehe ordusuyla Mekke’ye yaklaşınca Mekke halkı dağa çıkıp onun askerlerini taşlamış; tam bu sırada ilahi bir yardımın eseri olarak kum-taş-toprak fırtınası çıkmış, bu fırtına sonucunda Ebrehe’nin askerlerinin bir kısmı helak olmuştur. Daha sonra yırtıcı kuşlar gelip cesetleri yemek suretiyle mıntıkayı temizlemiştir. Olayı görenlerin kuşlarla taşları aynı anda havada görmeleri ya da rivayetlerde kuşlarla taşların bir arada zikredilmiş olması, hem tanıkların hem de dinleyenlerin bu taşları kuşların attığı vehmine kapılmalarına sebep olmuştur. İnsanların büyük çoğunluğu bu gizemli anlatımlar karşısında sessiz kalmışlar; bu olayla ilgili rivayetleri araştırıp en güvenilir olanını almayı takvaya aykırı bir durum olarak görmüşlerdir.” Bu konuda detaylı bir araştırma yapan Mehmet Apaydın, ilk dönem kaynaklarından derlediği şiir ve anlatımlardan yola çıkarak Fil Olayı’nın gerçek mahiyetini ve Fil sûresinde geçen ṭayr kelimesinin ne anlama geldiğini ortaya koymak maksadıyla “Ṭayr-Bulut İlişkisi ve Fil Sûresinin Anlamı” adıyla uzunca bir makale kaleme almıştır. Apaydın, Fil Olayı’nın günümüzdeki kavrayışa uygun tarzda oluşmasından sonra kaynaklara girdiği ve bu nedenle söz konusu kaynaklara başvurmanın anlamsız olduğu kanaatindedir. Oysa lehte ve aleyhte her konunun konuşulduğu, rivayetlere girdiği ve kaynaklara dâhil olduğu bir ortamda böyle önemli bir olayın en azından ana hatlarıyla açıklığa kavuşturulmayıp gizli kalması mümkün değildir. Ayrıca Mekke gibi önemli bir coğrafyada pek çok insanın gündüz vakti gözleriyle gördükleri mühim bir olayı naklederken yalan ve yanlış bir algı üzerinde ittifak etmeleri tarihte benzeri olmayan bir vakıadır.

Abstract

Some contemporary mufassirs of the Qurʾān claim that the word ṭayr in the surat al-Fīl does not mean “birds”; rather, it is claimed that this meaning is included in the sources as a result of a wrong perception and it continues until today. According to these scholars, the event, known as the Elephant Incident, occurred as a result of an ordinary natural event and was later transformed into a miraculous nature. One of these claimants is Farāhi (1863-1930). According to him, “When Abraha approached Mecca with his army, the people of Mecca went to the mountain and stoned his soldiers. Just at this time, a sand-stone-soil storm broke out as a result of divine help and as a result of this, some of Abraha's soldiers were destroyed. Later, birds of prey came and cleaned the area by eating the corpses. The fact that those who witnessed the event saw birds and stones in the air at the same time, or that birds and stones were mentioned together in the narrations, caused both the witnesses and the listeners to fall into the delusion that these stones were thrown by the birds. The vast majority of people remained silent in the face of these mysterious accounts; they considered it as a violation of taqwā to research the narrations about this event and to take the most reliable one.”

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AKDEMİR, H. (2022). 'Ṭayr-Bulut İlişkisi ve Fil Sûresinin Anlamı' Adlı Makaleye Dair Bazı Tespit ve Eleştiriler. Hitit ilahiyat dergisi, Cilt: 21 - Sayı: 2, 844–884. https://ajindex.com/articles/859800

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Akdemir, Hikmet. Belâgat. İstanbul: Nizamiye Akademi Yayınları, 2016.
  2. Apaydın, Mehmet. “Ṭayr-Bulut İlişkisi ve Fil Sûresinin Anlamı”. Hitit İlahiyat Dergisi 20/2 (2021), 475-516.
  3. Aras, M. Özgü. “Cemre”. TDV İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1993. Beyhaḳî, Ebû Bekr Aḥmed b. Ḥuseyn b. ʿAlî Ḫusrevcirdî. Delâʾilü’n-nübüvve. nşr. ʿAbdu’lmuʿṭî Ḳalʿacî. 7 Cilt. Beyrût: b.y.: Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1408/1988. Câḥıẓ, Ebû ʿOŝmân ʿAmr b. Baḥr b. Maḥbûb Kinânî Leyŝî. el-Ḥayevân. 7 Cilt. Beyrût: Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1424/2003. Demîrî, Ebü’l-Beḳā Muḥammed b. Mûsā b. İsā. Ḥayātü’l-ḥayāvāni’l-kübrā. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1424. Dindi, Emrah. “Kur’ân’ı Teosentrik ve Tarihî Okuma Denemesi: Ashâbu’l-Fîl Örneği”. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 36 (2017), 49-81.
  4. Doğangül, Ömer Faruk. Câhiliyye Döneminde Fil Olayı ve Etkisi. İstanbul:
  5. Marmara Üniversitesi,
  6. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019. Ezherî, Ebû Manṡûr Muḥammed b. Aḥmed b. Herevî. Tehẑîbu’l-luġa. nşr. Muḥammed ʿAvḍ Merʿab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru İḥyâi’t-Turâŝi’l-ʿArabî, 2001. Ebû Nuʿaym, Aḥmed b. ʿAbdullâh b. Aḥmed Iṡbehânî. Delâʾilu’n-nübüvve. nşr. Muḥammed Ravâs Ḳalʿacî, ʿAbdulberr ʿAbbâs. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’n-Nefâʾis, 1406/1986. Ebussuʻûd el-ʻİmâdî, Muḥammed b. Muḥammed b. Muṣtafa. İrşâdü’l-aḳli’s-selîm ilâ mezâya’l-Kitâbi’l-Kerîm/Tefsîru Ebissuʻûd. 9 Cilt. Beyrut: Dâru İḥyâʾi’t-Turâŝi’l-ʿArabî, t.y. el-Fettenȋ, Cemȃlüddin Muḥammed Ṭȃhir b. ʻAli. Mecmaʻu’l-biḥȃri’l-envȃr fȋ ġarȃibi’t-tenzȋl ve leṭȃifi’l-aḫbȃr. 5 Cilt. Haydarabad: Maṭbaʻatü Meclisi Dȃireti’l-Maʻȃrifi’l-ʻUsmȃniyye, 1387/1967. Ḥâkim, Ebû ʿAbdullâh Muḥammed b. ʿAbdullâh Nîsâbûrî. el-Müstedrek âle’s-Ṡaḥiḥayn. nşr. Muṣtafa ʻAbdülḳadir ʻAṭâ. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-ʻİlmiyye, 1411/1990. Ḫalîl b. Aḥmed, Ebû ʿAbdurraḥman Ḫalîl b. Aḥmed Ferâhîdî. Kitâbu’l-ʿayn. nşr. Mehdî el-Maḫzûmî, İbrahim Sâmirrâʾî. 8 Cilt. Beyrut: Mektebetu’l-Hilâl, t.y. İbn Dureyd, Ebû Bekr Muḥammed b. el-Ḥasen b. Dureyd el-Ezdî. Cemheretu’l-luġa. nşr. Remzî Munîr Baʿlebekkî. 3 Cilt. Beyrut: Dâru’l-ʿİlm li’l-Melâyîn, 1408/1987. İbn Ḥabîb, Ebû Caʿfer Muḥammed b. Ḥabîb el-Baġdâdî. el-Munemmaḳ fî aḫbâri Ḳureyş. nşr. Ḫurşîd Aḥmed Fârûḳ. Beyrut: ʿÂlemü’l-Kütüb, 1405/1985. İbn Hişâm, Ebû Muḥammed ʿAbdulmelik b. Hişâm Ḥimyerî. es-Sîretu’n-nebeviyye. nşr. Muṡṭafâ Saḳḳâ vd. 2 Cilt. Mısır: Mektebetu Muṡṭafâ Bâbî’l-Ḥalebî, 1375/1955. İbn İsḥâḳ, Ebû ‘Abdullâh Muḥammed b. İsḥâḳ b. Yesâr Muṭṭalibî. es-Sîre (Kitâbu’s-Siyer