Dergiler / Ege Coğrafya Dergisi / 2022 / Cilt: 31 - Sayı: 2

Tarihi Nüfus Coğrafyası: 19. Yüzyıl İlk Yarısında Hamid Sancağı Yalvaç Kazasında Nüfusun Yaş Yapısı ve Yaşlanma Düzeyi

Historical Population Geography: The Age Structure and Aging Level of the Population in Yalvaç District of Hamid Sanjak in the First Half of the 19th Century

Sayfa
233–253
Yayın Tarihi
2022-12-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçta, bu araştırmayla Cumhuriyet öncesi dönemdeki nüfus sayımlarının tarihi nüfus coğrafyası açısından farklı yönleriyle ele alınabilecek çeşitli konulara dönük veriler sağlayan kaynaklar olduğu ve bu kaynaklardan birisi olan 1831 nüfus sayımındaki yaş verilerinden hareketle nüfusun yaş yapısı ve yaşlanması Yalvaç kazası örneğinde ortaya konulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Şimdiki kadar uzun yaşam olmasa da tarih boyunca tüm toplumlar için yaşlı, yaşlılık ve yaşlanma gibi olgular hep var olagelmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yaşlanma, her ne kadar günümüz modern toplumlarında demografik geçişle birlikte çok daha görünür olsa da modern öncesi toplumlar için de bugünkünden farklı bir çerçevede deneyimlenen demografik bir olguydu.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçta, bu araştırmayla Cumhuriyet öncesi dönemdeki nüfus sayımlarının tarihi nüfus coğrafyası açısından farklı yönleriyle ele alınabilecek çeşitli konulara dönük veriler sağlayan kaynaklar olduğu ve bu kaynaklardan birisi olan 1831 nüfus sayımındaki yaş verilerinden hareketle nüfusun yaş yapısı ve yaşlanması Yalvaç kazası örneğinde ortaya konulmuştur.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tarihi nüfus coğrafyası · nüfus sayımı · nüfusun yaş yapısı

Özet

Şimdiki kadar uzun yaşam olmasa da tarih boyunca tüm toplumlar için yaşlı, yaşlılık ve yaşlanma gibi olgular hep var olagelmiştir. Yaşlanma, her ne kadar günümüz modern toplumlarında demografik geçişle birlikte çok daha görünür olsa da modern öncesi toplumlar için de bugünkünden farklı bir çerçevede deneyimlenen demografik bir olguydu. Bu araştırma, modernite öncesi bir dönemde Osmanlı İmparatorluğu’ndaki ilk nüfus sayımı olan 1830/1831 yılına ait arşiv belgelerindeki yaş verileri kullanılarak Yalvaç kazası örneğinde tarihi nüfus coğrafyası perspektifinden nüfusun yaş yapısını belirlemeyi ve yaşlanmanın o dönemki fotoğrafını çekmeyi denemektedir. Ayrıca araştırmada, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemindeki sayımlarda yer alan verilerin özellikle tarihi nüfus coğrafyası açısından eşsiz bir kaynak olduğu vurgulanmıştır. Bunlardan nüfusun yaş yapısına ait verilerin ise yaşlanmaya dönük araştırmaları geçmişe taşınmasında da ayrıca önemli bir kaynak olduğunun altı çizilmiş ve yaşlanmanın modernleşme öncesi erken dönemine ışık tutmak amaçlanmıştır. Araştırmanın en temel bulgusu, yaşlanma için dönemin koşulları altında hangi eşik yaş değerinin belirleneceği tartışmaya açık olmakla birlikte 19. yüzyılın ilk yarısında yaşlılık ve yaşlanmanın belirlenen eşik değerine göre değişen düzeylerde olsa da var olduğudur. Sonuçta, bu araştırmayla Cumhuriyet öncesi dönemdeki nüfus sayımlarının tarihi nüfus coğrafyası açısından farklı yönleriyle ele alınabilecek çeşitli konulara dönük veriler sağlayan kaynaklar olduğu ve bu kaynaklardan birisi olan 1831 nüfus sayımındaki yaş verilerinden hareketle nüfusun yaş yapısı ve yaşlanması Yalvaç kazası örneğinde ortaya konulmuştur.

Abstract

Even though life was not as long as it is today, phenomena such as aged, old age, and aging have always existed for all societies throughout history. Although aging is much more visible with the demographic transition in today's modern societies, it was a demographic phenomenon experienced in a different framework for pre-modern societies as well. This study tries to determine the age structure of the population from the perspective of historical population geography in the case of Yalvaç district and to take a photograph of aging at that time by using age data from archival documents of 1830/1831, the first census in the Ottoman Empire in the pre-modern period. The study also emphasizes that the data contained in the censuses of the last period of the Ottoman Empire is a unique source, especially in terms of historical population geography. The study underlines that among them, data on the age structure of the population is also an important source in carrying research on aging into the past and intends to shed light on the early period of aging before modernization. The most basic finding of the study is that although it is open to debate which threshold age value will be determined for aging under the conditions of the period, in the first half of the 19th century, old age and aging existed at varying levels according to the determined threshold value. As a result, this research sets forth that the censuses of the pre-Republican period are sources that provide data on various issues that can be handled in different aspects in terms of historical population geography and based on the age data in the 1831 census, which is one of these sources, the age structure and aging of the population was revealed in the case of Yalvaç District.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YAKAR, M., YİĞİT, İ. (2022). Tarihi Nüfus Coğrafyası: 19. Yüzyıl İlk Yarısında Hamid Sancağı Yalvaç Kazasında Nüfusun Yaş Yapısı ve Yaşlanma Düzeyi. Ege Coğrafya Dergisi, Cilt: 31 - Sayı: 2, 233–253. https://ajindex.com/articles/858978

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Akın, G. (2006). Her yönüyle yaşlılık. Palme Yayıncılık. Aykan, H. (2003). Türkiye’de nüfus yaşlanması potansiyeli ve yaşlanma sürecinin politika sonuçları. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü (Dü.). Üçüncü Nüfusbilim Konferansı Bildiriler Kitabı II Cilt içinde (s. 819-838), 2-5 Aralık 1997,
  2. Ankara.
  3. Baker, A. R. H. (2003). Geography and History Bridging and Divide. Cambridge University Press,
  4. Cambridge, UK. Barkan, Ö. L. (1988). Giriş. Hüdavendigar livası Tahrir defterleri I içinde (s. 3–63).
  5. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  6. Behar, C. (2000). Osmanlı nüfus istatistikleri ve 1831 sonrası modernleşmesi. (Der: H. İnalcık & Ş. Pamuk,) Osmanlı Devleti’nde Bilgi ve İstatistik içinde (s. 61-72). Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü. Behar, C. (2014). Bir mahallenin doğumu ve ölümü (1494-2008) Osmanlı İstanbulu’nda Kasap İlyas mahallesi. Yapı Kredi Yayınları.
  7. Bingöl, S. (2004). İstanbul’da 1829 nüfus sayımı ve bazı mahallelerin nüfusu. Tarih Araştırmaları Dergisi. 23(36): 43-60.
  8. Cipolla, C. M. (1980). Tarih boyunca nüfus ve ekonomi. Tur Yayınları.
  9. Doğru, H. K. (2011). 1844 nüfus sayımına göre Deliorman ve Dobruca’nın demografik, sosyal ve ekonomik durumu. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  10. Duben, A. & Behar, C. (1996). İstanbul haneleri: evlilik, aile ve doğurganlık 1880-1940.
  11. İletişim Yayınları.
  12. Ergün, A. & Terzi, M. A. (2016). Osmanlı nüfus defterinde Isparta 1831. Isparta Belediyesi Yayını. Faydalı, K. G. (2008). 10597 numaralı Temettuat defterine göre Yalvaç kazasının sosyal ve ekonomik yapısı. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi,
  13. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta. Foucault, M. (2005). Yönetimsellik. (Çev. O. Akınhay & F. Keskin). Entelektüelin Siyasi İşlevi: Seçme Yazılar 1 içinde (s.7-28).
  14. Ayrıntı Yayınları.
  15. Gümüşçü, O. (2001). XVI. yüzyıl Larende (Karaman) kazasında yerleşme ve nüfus. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  16. Gümüşçü, O. (2008). The Ottoman Tahrir defters as a source for historical geography. Belleten, (265), 911–941.
  17. Güneş, M. (2014). Osmanlı Dönemi nüfus sayımları ve bu sayımları içeren kayıtların tahlili. Akademik Bakış Dergisi, 8 (15), 221-240. https://doi.org/10.19060/gav.43373
  18. Güran, T. (1998). 19. yüzyıl Osmanlı tarımı. Eren Yayıncılık. Gürtan, K. (1969). Demografik analiz metodları. Sermet Matbaası. Işık, Ş. (2010). Karaburun Yarımadası’nın tarihsel coğrafyası. İzmir:
  19. Ege Üniversitesi Yayınevi.
  20. Kalınkara, V. (2011). Temel gerontoloji: yaşlılık bilimi. Nobel Yayınevi.
  21. Karacan, K. (2017). XIX. yüzyıl ilk yarısında