Dergiler / Dergiabant / 2022 / Cilt: 10 - Sayı: 2

Âyetullah Humeynî’de Velâyet-i Fakîh Düşüncesinin Gelişimi

The Development of the Thought of Wilāyat al-Faqīh in Ayatollah Khomeini

Sayfa
437–461
Yayın Tarihi
2022-11-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu yöndeki çalışmaların pek çoğu teorinin tatbik sahasına çıktığı dönemi esas aldığından nihai anlamda verili alanı konu edinmektedir. Âyetullah Humeynî’nin Velâyet-i fakîh düşüncesinin gelişim aşamalarını kendisinin eserleri, tarihi kayıtlar ve tanıklıklar üzerinden incelediğimiz bu çalışma ile Âyetullah Humeynî’nin Velâyet-i fakîh konusundaki düşüncelerinin dört dönemde ele alınabileceği neticesine ulaşmış bulunmaktayız. Âyetullah Humeynî 1962’ye kadar süren ilk dönemde siyasete doğrudan müdahil olmazken, 1962 - 1979 arasında giderek sertleşen bir muhalefet yürütür ve bu dönemde fakihin velâyetini gündeme getirir. 1979’dan 1988’e dek yalın haliyle bunu savunur. 1988’den sonra fakihin mutlak velâyeti düşüncesine ulaşır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslâm siyaset felsefesi ve siyaset biliminin ele aldığı teorilerden biri de Velâyet-i fakîh’tir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ulemânın siyasi liderliğini iktidarın meşruiyet temeli sayan bu teori Sünnî düşüncede de yer almakla birlikte Şiî düşüncesinde daha belirgin ve önemli bir yer tutar.
💡
Sonuç & Katkı:Bu yöndeki çalışmaların pek çoğu teorinin tatbik sahasına çıktığı dönemi esas aldığından nihai anlamda verili alanı konu edinmektedir. Âyetullah Humeynî’nin Velâyet-i fakîh düşüncesinin gelişim aşamalarını kendisinin eserleri, tarihi kayıtlar ve tanıklıklar üzerinden incelediğimiz bu çalışma ile Âyetullah Humeynî’nin Velâyet-i fakîh konusundaki düşüncelerinin dört dönemde ele alınabileceği neticesine ulaşmış bulunmaktayız. Âyetullah Humeynî 1962’ye kadar süren ilk dönemde siyasete doğrudan müdahil olmazken, 1962 - 1979 arasında giderek sertleşen bir muhalefet yürütür ve bu dönemde fakihin velâyetini gündeme getirir. 1979’dan 1988’e dek yalın haliyle bunu savunur. 1988’den sonra fakihin mutlak velâyeti düşüncesine ulaşır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslâm Felsefesi · Siyaset Felsefesi · Velâyet-i fakîh

Özet

İslâm siyaset felsefesi ve siyaset biliminin ele aldığı teorilerden biri de Velâyet-i fakîh’tir. Ulemânın siyasi liderliğini iktidarın meşruiyet temeli sayan bu teori Sünnî düşüncede de yer almakla birlikte Şiî düşüncesinde daha belirgin ve önemli bir yer tutar. Bin yılı bulan teorik gelişiminin ardından yirminci yüzyılda Âyetullah Humeynî bu teoriyi İran İslâm Cumhuriyeti’nin siyasi ve idari nizamının ekseni kıldığından, bugün bu teori ve teori temelinde inşa edilen siyasi ve idari yapı çeşitli yönleriyle incelenmektedir. Bu yöndeki çalışmaların pek çoğu teorinin tatbik sahasına çıktığı dönemi esas aldığından nihai anlamda verili alanı konu edinmektedir. Âyetullah Humeynî’nin Velâyet-i fakîh düşüncesinin gelişim aşamalarını kendisinin eserleri, tarihi kayıtlar ve tanıklıklar üzerinden incelediğimiz bu çalışma ile Âyetullah Humeynî’nin Velâyet-i fakîh konusundaki düşüncelerinin dört dönemde ele alınabileceği neticesine ulaşmış bulunmaktayız. Âyetullah Humeynî 1962’ye kadar süren ilk dönemde siyasete doğrudan müdahil olmazken, 1962 - 1979 arasında giderek sertleşen bir muhalefet yürütür ve bu dönemde fakihin velâyetini gündeme getirir. 1979’dan 1988’e dek yalın haliyle bunu savunur. 1988’den sonra fakihin mutlak velâyeti düşüncesine ulaşır.

Abstract

One of the theories that Islamic political philosophy and science deals with is Wilāyat al-Faqīh. This theory, which considers the political leadership of the ulama as the basis of the legitimacy of the power, is also included in Sunni thought, but has a more prominent and important place in Shiite thought. After a thousand years of theoretical development, in the twentieth century, Ayatollah Khomeini made this theory the axis of the political and administrative order of the Islamic Republic of Iran, and today the political and administrative structure built on the basis of this theory and theory is examined from various aspects. Since most of the studies in this direction are based on the period when the theory came into practice, they ultimately focus on the given field. With this study, in which we examine the development stages of Ayatollah Khomeini's Wilāyat al-Faqīh thought through his works, historical records and testimonies, we have come to the conclusion that Ayatollah Khomeini's thoughts on Wilāyat al-Faqīh can be discussed in four periods. While Ayatollah Khomeini was not directly involved in politics in the first period, which lasted in 1962, he led an increasingly tough opposition between 1962 and 1979 and brought up the custody of the jurist in this period. He defends this in its nominative form from 1979 to 1988. After 1988, he reached the idea of absolute custody of the jurist.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BİÇEN, G., İSKENDEROĞLU, M. (2022). Âyetullah Humeynî’de Velâyet-i Fakîh Düşüncesinin Gelişimi. Dergiabant, Cilt: 10 - Sayı: 2, 437–461. https://ajindex.com/articles/858655

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Abrahamian, Ervand. Khomeinism: Essays on the Islamic Republic. Berkeley: University of California Press, 1993.
  2. Ahavi, Şahruh. İran’da Din ve Siyaset. çev. Selahattin Ayaz. İstanbul: Yöneliş Yayınları, 1990. Âmûlî, Abdullah Cevâdi. Kur’an ve Rivayetlerde Velayet. çev. Kadri Çelik. İstanbul: Önsöz Yayıncılık, 2014. Âmûlî, Abdullah Cevâdi. Velayeti Fakih/ Adalet, Fukahat ve Velayet. Kum: İsra Neşr-i merkezi, 1389/2010.
  3. Ansari, Hamid. Mizan Rey-i Millet est. Tahran: Müessese-yi Çap ve Neşr-i Uruc, 1385/2006.
  4. Aristoteles, Politika. çev. Mete Tuncay. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1975.
  5. Ay, Zahide. Ortaçağ İran’ında ve Anadolusu’nda Şîîlik İzlerinin Arka Planı: Alamut Sonrası Nizarî İsmailîği. İstanbul: Önsöz Yayıncılık, 2012.
  6. Babayi, Rıza. “İmâm Humeynî ez Veladet ta Velâyet (Kısmet-i Ahir)”. Mürebbiyan 25 (Payiz 1386/2007), 77-110.
  7. Bakhash, Shaul. The Reign of the Ayatollahs. New York: Basic Books Inc Publishers, 1984. Bedrî, Seyyid Sami. “Ahmed el-Kâtib’e Reddiye”. Medya Şafak. Erişim18 Ağustos 2022. https://www.medyasafak.net/haber/3041/ahmed-el-k%C3%A2tibe-reddiye-1--sia-on-iki-imam-inancina-ne-zaman-sahip
  8. Bereci, Yakup Ali. “Nakş-ı Muhakkık Nerâkî der Tehvavvul ve Tekâmül-ü Nazariye-i Velâyet-i Fakîh”. Pejuheşha-yı Müdiriyet-i Rahberdi 27 (1381/2002), 56-71.
  9. Biçen, Gürkan - İskenderoğlu Muammer. “On İki İmam Şiîliği’nde Veliyy-i Fakihin Adâlet Sıfatı”. İran Çalışmaları Dergisi 6/1 (Haziran 2022), 135-156.
  10. Bill, James A. “Iran and the Crisis of' 78”. Foreign Affairs 57/2 (Winter 1978), 323-342.
  11. Black, Antony. Siyasal İslâm Düşüncesi Tarihi. çev. Sevda Çalışkan - Hamit Çalışkan. Ankara: Dost Kitabevi, 2010.
  12. Bozan, Metin. “Şiî Literatürde Hz. Ali”. e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 3/5 (Nisan 2011), 4-18.
  13. Bozan, Metin. "Şiî Teo-Politik Söylemin Zemini Olarak İmâmet". Şiîlik Araştırmaları 1/1 (Haziran 2019), 1-24.
  14. Bozan, Metin. "İmâmiye Şia'sının Peygamberlik ve İmâmet Anlayışının Mukayesesi”. Dini Araştırmalar 9/26, (2006), 95-112.
  15. Bulut, Halil İbrahim. Şia'da Usulîliğin Doğuşu ve Şeyh Müfid. Ankara: Araştırma Yayınları, 2013.
  16. Caferiyan, Resul. “Safevilerin Kuruluşunda Dini Islah ve İtidal -Gali Tasavvufi Şiîlik'ten Fıkhî Şiîliğe Geçiş”. Safeviler ve Şah İsmail. ed. Ahmet Taşğın - Ali Yaman - Namiq Musalı. 87-95. İstanbul: Önsöz Yayıncılık, 2014.
  17. Cevadi, Muhsin. Akıl Terazisinde Vahiy ve Nübüvvet. çev. Sedat Baran. İstanbul: Önsöz Yayıncılık, 2017.
  18. Crone, Patricia. Ortaçağ İslâm Dünyasında Siyasi Düşünce. çev. Hakan Köni. İstanbul: Kapı Yayınları, 2007. Çelen