Dergiler / Türkoloji / 2018 / Sayı: 87

CODEX CUMANİCUSʼTA ALINTI KELİMELER

LOANWORDS IN CODEX CUMANICUS

Sayfa
89–102
Yayın Tarihi
2018-02-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Alıntı sözcüklerin Kıpçak dilindeki konumu, işlenme düzeyi belirlenmeye çalışılmış, özellikle bazı Moğolca unsurların bazı Çağdaş Türk Lehçelerindeki izleri üzerinde durulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ortaçağda Türk kavimlerinin çeşitli halklarla ilişkilerinin bir yansıması ve sonucu olan alıntı sözcüklerin, özellikle Arapça, Farsça ve Moğolca unsurların araştırılması birçok açıdan önem arz eder.
📊
Temel Bulgular & Veri:Deşt-i Kıpçak sahasının Kıpçak yurttaşlarının konuşma dilinde yazılmış Codex Cumanicusʼtaki alıntı sözcükler de bu açıdan dikkat çeker.
💡
Sonuç & Katkı:Alıntı sözcüklerin Kıpçak dilindeki konumu, işlenme düzeyi belirlenmeye çalışılmış, özellikle bazı Moğolca unsurların bazı Çağdaş Türk Lehçelerindeki izleri üzerinde durulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Codex Cumanicus · Kıpçak · Alıntı Kelimeler

Özet

Ortaçağda Türk kavimlerinin çeşitli halklarla ilişkilerinin bir yansıması ve sonucu olan alıntı sözcüklerin, özellikle Arapça, Farsça ve Moğolca unsurların araştırılması birçok açıdan önem arz eder. Deşt-i Kıpçak sahasının Kıpçak yurttaşlarının konuşma dilinde yazılmış Codex Cumanicusʼtaki alıntı sözcükler de bu açıdan dikkat çeker. Codex Cumanicusʼta Eski ve Orta Moğolcaʼdan alıntı sözcükler, Arapça ve Farsça unsurlar, aynı zamanda Hristiyan dini ile ilgili terimler yer almaktadır. Dolayısıyla, bu makalede Codex Cumanicusʼta yer alan alıntı sözcükler incelenmiştir. Makalede alıntı sözcükler kökenine göre (Moğolca, Arapça, Farsça ve diğer diller) tasnif edilmiştir. Alıntı sözcüklerin Kıpçak dilindeki konumu, işlenme düzeyi belirlenmeye çalışılmış, özellikle bazı Moğolca unsurların bazı Çağdaş Türk Lehçelerindeki izleri üzerinde durulmuştur.

Abstract

The search of loanwords, especially the Arab, Persian and Mongolian elements, which are a reflection and a result of the relations of the Turkish peoples with the various peoples in the Middle Ages is important in many respects. Loanwords which are in Codex Cumanicus, written in the spoken language of the Kipchak citizens of the Desht-i Kipchak area, also attracts attention in this respect. In Codex Cumanicus there are loanwords from ancient and middle Mongolian tongues, Arabic and Persian elements, as well as Christian religious terms. In this article the loanwords had been studied in Codex Cumanicus which is written monument of kipchaks and had been grouped the loanwords by the origins: Mongolian, Arabic, Persian and other languages. The position, level of use of loanwords in Kipchak language was tried to be determined, especially was focused on the trace of some mongol elements in some contemporary Turkish languages.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GULİYEV, İ. (2018). CODEX CUMANİCUSʼTA ALINTI KELİMELER. Türkoloji, Sayı: 87, 89–102. https://ajindex.com/articles/855392

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. ADDL 2007: Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti. Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı. ADES 2001:
  2. STAROSTİN, S. A. vd. (2001), An Etymological Dictionary of Altaic Languages, Moskva. ADİL 2006: Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti, IV c. Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı. BTS Büyük Türkçe Sözlük. http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&view=bts (Erişim tarihi: 08 Şubat 2017). CC 2015:
  3. ARGUNŞAH M., GÜNER G. (2015) Codex Cumanicus. İstanbul: Kesit yayınları. CƏFƏROV, Səlim (2007), Müasir Azərbaycan dili (leksika). Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı. CLAUSON, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish, Oxford: Clarendon Press. DS: Türkiye`de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_ttas&view=ttas (Erişim tarihi: 7 Şubat 2017) http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_ttas&view=ttas&kategori1=acikla2&kod=155730 Olca kelimesi. (Erişim tarihi: 05 Şubat 2017) http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_ttas&view=ttas&kategori1=acikla2&kod=154440 Nöker kelimesi. (Erişim tarihi: 25 Şubat 2017) http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_ttas&view=ttas&kategori1=acikla2&kod=29050 Bile kelimesi. (Erişim tarihi: 17 Mart 2017) http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_ttas&view=ttas Çeber kelimesi. (Erişim tarihi: 15 Şubat 2017) http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_ttas&view=ttas&kategori1=derlay&kelime1=kadak Kadak kelimesi. (Erişim tarihi: 05 Şubat 2017)
  4. DRİMBA, Vladimr (2000), "Codex Comanicus" Edition diplomatique avec facsimiles", Bucarest: Editura Enciclopedica. ERCİLASUN, Ahmet B. (2004), Başlanğıcdan Yirminci Yüzyıla Türk Tarihi, Ankara: Akçağ Yayınları. ET: Türk dilinin etimolojisi http://www.etimolojiturkce.com (Erişim tarihi: 10 Mart 2017) http://www.etimolojiturkce.com/kelime/divit Divit kelimesi. (Erişim tarihi: 11 Mart 2017)
  5. GOLDEN, Peter (1992), "Codex Cumanicus", Central Asian Monuments, edited by H. B. Paksoy, İstanbul: ISIS Press, 1992, 29-51. Pdf: https://www.academia.edu/509107/Central_Asian_Monuments (05. 01. 2017)
  6. GRÖNBECH, K. (1992) Kuman Lehçesi sözlüğü (Çev. Kemal Aytaç), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. LS Latın Dilinin Sözlüğü: http://www.latindictionary.net/definition/7422/calamarius-calamaria-calamarium (Erişim tarihi: 20 Mart 2017)
  7. KARAŞLAR, Selda M. (2011) Codex Cumanicus`ta Arapça Farsça Eylemler, Uluslararası hakemli akademik sosyal bilimler dergisi, İstanbul: Bin`s Media, 2011, 355-363 KMTS 2000:
  8. TAVKUL, Ufuk (2000),
  9. Karaçay Malkar Türkçesi Sözlüğü, Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi. KTS 19