Dergiler / Türkoloji / 2019 / Sayı: 95

MEVLÂNÂ VE ŞAL AKIN’IN ESERLERINDE “NEFS” KAVRAMI İÇİN KULLANILAN METAFORLARIN KARŞILAŞTIRILMASI

COMPARISON OF THE METAPHORS USED FOR THE CONCEPT OF “NAFS” IN THE WORKS OF RUMI AND SHAL AKYN

Sayfa
40–47
Yayın Tarihi
2019-06-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Biz bu makalemizde metafor ve nefs kavramlarına açıklık getirdikten sonra Mevlânâ’nın Mesnevî’sinden ve Şal Akın’ın şiirlerinden örneklerle nefs kavramı için kullanılan metaforları karşılaştıracağız.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, 13. yy.da yaşadığı düşünülen şair, mutasavvıf ve düşünce adamıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Mevlânâ’nın eserleri sadece Anadolu’da okunmakla kalmamış, farklı kıtalardaki farklı milletleri de etkisi altına almıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Biz bu makalemizde metafor ve nefs kavramlarına açıklık getirdikten sonra Mevlânâ’nın Mesnevî’sinden ve Şal Akın’ın şiirlerinden örneklerle nefs kavramı için kullanılan metaforları karşılaştıracağız.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Nefs · Şiir · Mevlânâ

Özet

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, 13. yy.da yaşadığı düşünülen şair, mutasavvıf ve düşünce adamıdır. Mevlânâ’nın eserleri sadece Anadolu’da okunmakla kalmamış, farklı kıtalardaki farklı milletleri de etkisi altına almıştır. Eserleri Orta Asya müslümanları tarafından da benimsenmiştir. Mevlânâ eserlerini çoğunlukla Farsça kaleme almıştır ancak nadiren Türkçe, Arapça ve Rumca kullanmayı tercih ettiği de bilinmektedir. En önemli eserlerinden birisi hiç şüphesiz Fars dilinde yazılan ve 25.632 beyitten oluşan Mesnevî’dir. Mevlânâ, Kur’an-ı Kerîm’in bizlere anlatmak istediğini hikayeler, kıssalar ve deyimler aracılığıyla anlatmıştır. Bu anlatılar içinde “nefs” konusu da önemli bir yere sahiptir ve çeşitli metaforlarla nefs kavramı üzerinde durulmuştur. Tasavvuf düşüncesinin özünü teşkil ettiğine inanılan “nefs” kavramı, Kur’an’da yaklaşık olarak 300 yerde geçmektedir ve Allah’a ulaşmada insanın önündeki en büyük engel olarak kabul edilmekte; menfî bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kavram, Klasik Türk Edebiyatında da üzerinde durulan ve manzumelerde yer alan bir kavramdır. 18. yy.da yaşayan Kazak akınlarından Şal Akın’ın şiirlerinde de çeşitli metaforlar aracılığıyla nefs, iman, akıl gibi kavramlar üzerinde durulmuştur. Şal Akın’ın bu metaforları kullanması tesadüfî değildir. Eserleri Orta Asya müslümanları tarafından da benimsenen Mevlânâ’nın Mesnevî adlı eseri bizim Şal Akın’ı da etkilemiştir diyebiliriz. Biz bu makalemizde metafor ve nefs kavramlarına açıklık getirdikten sonra Mevlânâ’nın Mesnevî’sinden ve Şal Akın’ın şiirlerinden örneklerle nefs kavramı için kullanılan metaforları karşılaştıracağız.

Abstract

Mevlana Jalaluddin Rumi is a poet and sufi philosopher who is believed to have lived in the 13th century. Rumi's works were not only read in Anatolia. These works also influenced different nations from different continents. His works have been adopted by Muslims of Central Asia, as well. In his work Masnavi, Rumi expresses the ideas that Koran means to say through stories, parables, and idioms. Within these narratives, the subject of “nafs” has an important place and the concept of nafs is emphasized through various metaphors. In the poems of Shal Akyn, who lived in the 18th century, the concepts such as nafs, faith and reason were emphasized through various metaphors. It is not accidental that Shal Akyn uses these metaphors. We can say that Masnavi by Rumi, whose works were adopted by the Muslims of Central Asia, also influenced our Shal Akyn. After clarifying the concepts of metaphor and nafs in this article, we will compare the metaphors used for the concept of nafs with examples from the poems by Rumi and Shal Akyn.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

PETEK, E., ARAL, R. (2019). MEVLÂNÂ VE ŞAL AKIN’IN ESERLERINDE “NEFS” KAVRAMI İÇİN KULLANILAN METAFORLARIN KARŞILAŞTIRILMASI. Türkoloji, Sayı: 95, 40–47. https://ajindex.com/articles/855310

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Nikitina, L., Furuoka F. A Language Teacher is Like… Examining Malaysian Students’ Perceptions of Language Teachers through Metaphor Analysis. Electronic Journal of Foreign Language Teaching. 2008
  2. Cerit, Y. “Öğretmen Kavramı İle İlgili Metaforlara İlişkin Öğrenci, Öğretmen ve Yöneticilerin Görüşleri”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 6 (4), 693-712. 2008
  3. Saban, A. “Okula İlişkin Metaforlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi” Yaz 55, 459-496. 2008
  4. Yıldırım, A., Şimşek, H. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık. 2006
  5. Nesterova, S. Mevlânâ’nın “Mesnevî” İsimli Eserinde Metaforik Anlatımın Metafizik Boyutu. Basılmamış Doktora Tezi. Ankara. 2011
  6. Çiçek, H. “Kadîm Üç Felsefe Problemi Bağlamında Mevlânâ’nın Mesnevî’sinde Metaforik Anlatım”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi c. XLIV. 1, 296. 2003
  7. Mustafa, İ., Ahmed Hasan ez-Zeyyât, Hâmid Abdülkâdir, Muhammed Ali en-Neccâr, el-Mu’cemü’l-Vasît. s
  8. İstanbul: Çağrı Yay. 1992
  9. Ebu’l-Kâsım Abdülkerîm b. Hevâzin el-Kuşeyrî, er-Risâletü’l-Kuşeyriyye fî İlmi’t-Tasavvuf. s
  10. II. baskı. Th.: Ma’rûf Zerîk-Ali Abdülhamîd Baltacı. Dâru’l-Ceyl. Beyrut. 1990
  11. Calverley, E. E. İslam Ansiklopedisi. “Nefis” Maddesi. c. IX. s
  12. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi. 1964
  13. Yazır, E. M. H. Hak Dini Kur’an Dili. c. IX. s
  14. İstanbul: Azim Dağıtım. 1992
  15. Ögke A. Kur’an’da Nefs Kavramı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslâm Bilimleri Anabilim Dalı Tasavvuf Bilim Dalı. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. Konya. 1994
  16. İsmailoğlu, M. İmam-ı Gazali’de Nefsin Mertebeleri. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslâm Bilimleri (Tasavvuf) Anabilim Dalı. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara. 2016
  17. Topyay, Y. Kutsal Kitap’ta ve Kur’an-ı Kerim’de “Nefs” ve “Ruh” Sözcüklerinin Artsüremli (Diachronic) Semantik İncelemesi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri (Tefsir) Anabilim Dalı. Basılmamış Doktora Tezi. Ankara. 2016
  18. Çatak, A. “Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî’nin Nafs Kavramına Getirdiği Metaforik Yaklaşımlar”. A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi (TAED) 48, 71-102. Erzurum
  19. Yaylagül, Ö. “Divânu Lugâti’t-Türk’de Yer Alan Atasözlerindeki Metaforlar”. Milli Folklor 85, 112-121. 2010
  20. Konuk, A. Avni. Mesnevî-i Şerîf Şerhi. Kitapevi. c. I. İstanbul 2009a
  21. Ögke, A. “İbnü’l-Arabî’nin Fusûsu’l-Hikem’inde Ayna Metaforu”. Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi cilt: IX, 23, 75-8