Dergiler / Türkoloji / 2022 / Sayı: 109

TÜRKİSTAN’IN İSLAMLAŞMA SÜRECİNDE SÛFİZMİN ETKSİSİ

Sayfa
136–160
Yayın Tarihi
2022-03-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan inceleme sonucunda mutasavvıfların İslâm’ı yaymak için savaşlara katıldıkları, Türk toplumları arasında seyahatlere çıkıp doğrudan tebliğ çalışması yaptıkları, ticarî aktivitelerden istifade ederek ve ribât, hankâh, tekke ve medrese gibi kurumlarda örgün ve yaygın eğitim faaliyetleri yürüttükleri ve Türklerin İslâm’a girişlerinde önemli ve kalıcı bir rol üstlendikleri tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türklerin ‘silah zoruyla’mı? ya da ‘gönüllü olarak’ mı?
📊
Temel Bulgular & Veri:Müslüman oldukları noktasında farklı bakış açıları söz konusudur.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan inceleme sonucunda mutasavvıfların İslâm’ı yaymak için savaşlara katıldıkları, Türk toplumları arasında seyahatlere çıkıp doğrudan tebliğ çalışması yaptıkları, ticarî aktivitelerden istifade ederek ve ribât, hankâh, tekke ve medrese gibi kurumlarda örgün ve yaygın eğitim faaliyetleri yürüttükleri ve Türklerin İslâm’a girişlerinde önemli ve kalıcı bir rol üstlendikleri tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türkistan · sufizm · ribât

Özet

Türklerin ‘silah zoruyla’mı? ya da ‘gönüllü olarak’ mı? Müslüman oldukları noktasında farklı bakış açıları söz konusudur. Ancak bu yaklaşımlar konuyu aydınlatma noktasında yetersiz kalmaktadır. Çünkü Türkler arasında İslâm’ın yayılması uzun bir sürede ve çeşitli amillerin etkisiyle gerçekleşen komplike bir süreçtir. Bu konuda askerî, siyasî, ticarî vb. etkenlerle birlikte yumuşak bir üslupla İslâm’ı anlatan mutasavvıfların önemli bir rolü vardır. Bu araştırmada Türklerin İslâmlaşmasına rehberlik eden ilk dönem sûfîlerinin Batı ve Orta Asya’da konuşlu Türkler üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Türklerin İslâm’a girişleri konusunda var olan genel kanıların dışında mutasavvıfların rolünü ortaya koymak hedeflenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda mutasavvıfların İslâm’ı yaymak için savaşlara katıldıkları, Türk toplumları arasında seyahatlere çıkıp doğrudan tebliğ çalışması yaptıkları, ticarî aktivitelerden istifade ederek ve ribât, hankâh, tekke ve medrese gibi kurumlarda örgün ve yaygın eğitim faaliyetleri yürüttükleri ve Türklerin İslâm’a girişlerinde önemli ve kalıcı bir rol üstlendikleri tespit edilmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILMAZ, M., KARAAĞAÇ, M. (2022). TÜRKİSTAN’IN İSLAMLAŞMA SÜRECİNDE SÛFİZMİN ETKSİSİ. Türkoloji, Sayı: 109, 136–160. https://ajindex.com/articles/855221

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Ahmedova, Z., Türkler Arasında İslâmiyetin Yayılmasında Tasavvufun Rolü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2006
  2. Aka, İ., Orta Asya’da İslâmiyetin Yayılması ve Ahmed Yesevi Sevgisi, Ahmed Yesevi, Hayatı, Eserleri-Tesirleri, İstanbul: Seha Neşriyat, 1996
  3. Algar, H., “Kâzerûnî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, c. XXV, 2002, ss. 145-146
  4. Attâr, F., Tezkiratü’l-Evliyâ, (Haz. Süleyman Uludağ). Bursa: İlim ve Kültür Yayınları, 1984
  5. Bağdâdî, Abdülkâhir, el-Fark Beynel Firak/Mezhepler Arasındaki Farklar, (Çev. E. R. Fiğlalı), Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1991
  6. Bardakçı, N., “Türklerin Sosyal ve Kültürel Hayatında Tasavvuf ve Tarikatlar”, Türkler, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, c. VII, 2002, ss. 681-699
  7. Barkan, Ö. L., “Kolonizatör Türk Dervişleri”, Vakıflar Dergisi, c. II, Ankara 1942, ss. 279-304
  8. Barthold, W., İlk Müslüman Türkler, (Çev. M. A. Yalman ve Ark.), İstanbul: Örgün Yayınları, 2008
  9. Biçer, B., Türklerin İslamlaşma Süreci, Ankara: Akçağ Basım Yayım, 2013
  10. Cahen, C., Türkler Nasıl Müslüman Oldular, (Çev. T. A. Uğurlu-N. Uğurlu), İstanbul: Örgün Yayınevi, 2008
  11. Câmî, Abdurrahmân, Nefehâtü’l-Üns/Evliyâ Menkıbeleri, (Haz. S. Uludağ ve M. Kara), İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2011
  12. Çelebi, Ş., Menâkıb-ı Ebû İshâk-ı Kâzerûnî, (Haz. F. Bayram), İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2016
  13. Çetin, A., “Memlûkler Devrinde Kârimî Tüccarları, http://dergiler.ankara.edu.tr /dergiler/18/32/235.pdf, (12.07.2020)
  14. Çetinkaya, B., Orta Çağ İslâm Dünyasında Ribât (VII-XIII. Asırlar Arası), (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2003
  15. Demir, A., Fütüvvet Teşkilatının Kökeni, Teşekkülü ve Türkiye Selçuklularındaki Durumu, https://www.tarihtarih.com, (02.06.2020)
  16. Demirci, M., “Müslüman Türklerde Tasavvuf”, Türkler, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002, ss. 480-498
  17. Devin D., İslâmization and Native Religion in the Golden Horde: Baba Tükles and Conversion to İslâm in Historical and Epic Tradition, University Park, Pennsylvania State Universty Press, 1994
  18. Devlet, N., “Çağdaş Türkîler”, Doğuştan Günümüze Büyük İslâm Tarihi, c. I ek cilt, İstanbul: Çağ Yayınları, 1993
  19. Dıykanbayeva, M., Kırgız Atalar Kültü ve Kırgız Atalar Kültünün Yaşayan Kültüre Etkileri, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009.